ಸಿದ್ದಿ ದಾತ್ರಿಯ ಪೂಜಿಸುವ ನವದಿನ

 

ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ಆರಾಧನೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷವಾದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣಳಾದ ಆದಿಪರಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನವರಾತ್ರಿಯ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನವದುರ್ಗೆಯರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಸ್ವರೂಪವೇ ತಾಯಿ ಸಿದ್ಧಿಧಾತ್ರಿ. ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ 'ಸಿದ್ಧಿ' ಎಂದರೆ ಅಲೌಕಿಕ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆ ಮತ್ತು 'ಧಾತ್ರಿ' ಎಂದರೆ ನೀಡುವವಳು ಅಥವಾ ಕರುಣಿಸುವವಳು ಎಂದರ್ಥ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಒಂಬತ್ತನೇ ದಿನದಂದು (ಮಹಾನವಮಿ) ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸಕಲ ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನೂ, ಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ಕರುಣಿಸುವ ಕರುಣಾಮಯಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ.
ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಜೀವಸಂಚಾರವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆದಿಪರಾಶಕ್ತಿಯು ಒಂದು ದಿವ್ಯ ಜ್ಯೋತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಆ ಜ್ಯೋತಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಕಾರವಿರಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಮಹೇಶ್ವರರು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಶಕ್ತಿಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಮನಗಂಡು ಆ ಆದಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿದ ದೇವಿಯು ಮಹಾನ್ ತೇಜಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿಧಾತ್ರಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾದಳು. ದೇವಿ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ವತಃ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ಕೂಡ ಈ ದೇವಿಯ ಕೃಪೆಯಿಂದಲೇ ಸಕಲ ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡನು. ಸಿದ್ಧಿಧಾತ್ರಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ ಶಿವನ ಅರ್ಧ ದೇಹವು ದೇವಿಯದ್ದಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆತನು 'ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದನು. ಇದು ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾರಿದ ಮಹಾನ್ ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ.
ತಾಯಿ ಸಿದ್ಧಿಧಾತ್ರಿಯ ಸ್ವರೂಪವು ಅತ್ಯಂತ ಶಾಂತ, ಸೌಮ್ಯ ಮತ್ತು ತೇಜೋಮಯವಾಗಿದೆ. ದೇವಿಯು ಕೆಂಪು ಸೀರೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅರಳಿದ ಕಮಲದ ಹೂವಿನ ಮೇಲೆ ಆಸೀನಳಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ ಆಕೆಯು ಸಿಂಹದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಸಿದ್ಧಿಧಾತ್ರಿಯು ಚತುರ್ಭುಜಳಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದೆ ಮತ್ತು ಕಮಲದ ಹೂವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾಳೆ. ಆಕೆಯ ಬಲಭಾಗದ ಕೆಳಗಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವಿದ್ದು, ಮೇಲಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಗದೆಯಿದೆ. ಎಡಭಾಗದ ಕೆಳಗಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶಂಖ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಮಲದ ಪುಷ್ಪವಿದೆ. ಈ ನಾಲ್ಕು ಆಯುಧಗಳು ಆಳವಾದ ತಾತ್ವಿಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕಮಲವು ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಿಪ್ತತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರೆ, ಶಂಖವು ಓಂಕಾರದ ನಾದವನ್ನೂ, ಚಕ್ರವು ಕಾಲಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ, ಗದೆಯು ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳ ಸಂಹಾರ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತನ್ನೂ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ದೇವಿಯ ಮುಖದಲ್ಲಿನ ಮಂದಹಾಸವು ಭಕ್ತರ ಭಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅಪಾರ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಅಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಗಳಾದ ಅಣಿಮಾ, ಮಹಿಮಾ, ಗರಿಮಾ, ಲಘಿಮಾ, ಪ್ರಾಪ್ತಿ, ಪ್ರಾಕಾಮ್ಯ, ಈಶಿತ್ವ ಮತ್ತು ವಶಿತ್ವಗಳನ್ನು ಕರುಣಿಸುವವಳು ಇದೇ ಸಿದ್ಧಿಧಾತ್ರಿ ದೇವಿ. 'ಅಣಿಮಾ' ಎಂದರೆ ದೇಹವನ್ನು ಅಣುವಿನಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸುವ ಶಕ್ತಿ, 'ಮಹಿಮಾ' ಎಂದರೆ ದೇಹವನ್ನು ಬೃಹದಾಕಾರವಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವ ಶಕ್ತಿ, 'ಗರಿಮಾ' ಎಂದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಭಾರವಾಗುವ ಶಕ್ತಿ, 'ಲಘಿಮಾ' ಎಂದರೆ ತೂಕವಿಲ್ಲದಂತೆ ಹಗುರವಾಗುವ ಶಕ್ತಿ, 'ಪ್ರಾಪ್ತಿ' ಎಂದರೆ ಬಯಸಿದ್ದನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಬೇಕಾದರೂ ತಲುಪುವ ಶಕ್ತಿ, 'ಪ್ರಾಕಾಮ್ಯ' ಎಂದರೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವ ಶಕ್ತಿ, 'ಈಶಿತ್ವ' ಎಂದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಒಡೆತನ ಸಾಧಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು 'ವಶಿತ್ವ' ಎಂದರೆ ಸಕಲ ಜೀವರಾಶಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿ. ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ ಪುರಾಣದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹತ್ತು ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಒಟ್ಟು ಹದಿನೆಂಟು ಸಿದ್ಧಿಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಿದ್ದು, ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತಾಯಿ ಸಿದ್ಧಿಧಾತ್ರಿಯು ತನ್ನ ಸಾಧಕರಿಗೆ ಕರುಣಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.
ಸಿದ್ಧಿಧಾತ್ರಿ ದೇವಿಯು ಕೇವಲ ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಅಸುರರು, ಯಕ್ಷರು, ಕಿನ್ನರರು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಪುರುಷರಿಂದಲೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಯೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ತಪಸ್ವಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಧನೆಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಈ ದೇವಿಯನ್ನೇ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕುಂಡಲಿನಿ ಯೋಗದ ಪ್ರಕಾರ, ನವರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲ ಎಂಟು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಕನು ತನ್ನ ದೇಹದ ವಿವಿಧ ಚಕ್ರಗಳನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ. ಒಂಬತ್ತನೇ ದಿನದಂದು ಸಾಧಕನ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು 'ಸಹಸ್ರಾರ ಚಕ್ರ'ವನ್ನು (ತಲೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಚಕ್ರ) ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿಧಾತ್ರಿಯ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಯೋಗಿಗೆ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ಆಸೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ನಶಿಸಿಹೋಗಿ, ಪರಮ ಸತ್ಯದ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನಿಗೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಸಾಧ್ಯವಾದುದು ಯಾವುದೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಈಕೆಯನ್ನು ಮೋಕ್ಷದಾಯಕಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನವರಾತ್ರಿಯ ಒಂಬತ್ತನೇ ದಿನವಾದ ಮಹಾನವಮಿಯಂದು ಸಿದ್ಧಿಧಾತ್ರಿಯ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನದ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ನವದುರ್ಗೆಯರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಶೀರ್ವಾದ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ದಿನದಂದು ಕನ್ಯಾ ಪೂಜೆಯನ್ನು (ಕುಮಾರಿ ಪೂಜೆ) ಮಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಎರಡರಿಂದ ಹತ್ತು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಒಂಬತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ನವದುರ್ಗೆಯರ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಅವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ಹೊಸ ವಸ್ತ್ರ, ಬಳೆ, ಕುಂಕುಮ ನೀಡಿ, ಸಿಹಿ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳ ಭೋಜನವನ್ನು ಬಡಿಸಿ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿದ್ಧಿಧಾತ್ರಿ ದೇವಿಗೆ ಎಳ್ಳು, ಹಲ್ವಾ, ಪೂರಿ, ಕಡಲೆಕಾಳಿನ ಪಲ್ಯ ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯ ನೈವೇದ್ಯವೆಂದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ. ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದ ಹೂವುಗಳಿಂದ ದೇವಿಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಧೂಪ-ದೀಪಗಳಿಂದ ಆರತಿ ಬೆಳಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ತಾಯಿ ಸಿದ್ಧಿಧಾತ್ರಿಯು 'ಕೇತು' ಗ್ರಹದ ಅಧಿದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಜಾತಕದಲ್ಲಿ ಕೇತು ಗ್ರಹದ ದೋಷವಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಕೇತು ಮಹಾದಶೆಯಿಂದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಡೆತಡೆಗಳು, ಮಾನಸಿಕ ಗೊಂದಲಗಳು ಮತ್ತು ಭಯ ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಸಿದ್ಧಿಧಾತ್ರಿಯ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಅವೆಲ್ಲವೂ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ದೇವಿಯ ಪೂಜೆಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಒಲವು ಮೂಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ದೇವಿಯ ಕೃಪೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಲು "ಓಂ ದೇವೀ ಸಿದ್ಧಿಧಾತ್ರ್ಯೈ ನಮಃ" ಎಂಬ ಸರಳ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಅಥವಾ "ಸಿದ್ಧಗಂಧರ್ವಯಕ್ಷಾದ್ಯೈರಸುರೈರಮರೈರಪಿ | ಸೇವ್ಯಮಾನಾ ಸದಾ ಭೂಯಾತ್ ಸಿದ್ಧಿದಾ ಸಿದ್ಧಿದಾಯಿನೀ ||" ಎಂಬ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮಂತ್ರಗಳ ಜಪವು ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಮಶಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ.
ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, ಸಿದ್ಧಿಧಾತ್ರಿಯ ಆರಾಧನೆಯು ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ 'ಸಿದ್ಧಿ' ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಪವಾಡಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ತನ್ನೊಳಗಿನ ಅಜ್ಞಾನ, ಅಹಂಕಾರ, ಕೋಪ, ಲೋಭ ಮತ್ತು ಭಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಸಿದ್ಧಿ. ನಾವು ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸದಲ್ಲೂ ಶ್ರದ್ಧೆ, ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶ್ರಮವಿದ್ದರೆ ಯಶಸ್ಸು (ಸಿದ್ಧಿ) ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ದೇವಿಯ ತತ್ವವು ನಮಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಲೌಕಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ನೀಡುವ ತಾಯಿಯು, ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ತಾಯಿ ಸಿದ್ಧಿಧಾತ್ರಿಯು ನವರಾತ್ರಿಯ ಆರಾಧನೆಯ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಶೈಲಪುತ್ರಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ನವರಾತ್ರಿಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪಯಣವು ಸಿದ್ಧಿಧಾತ್ರಿಯ ಆರಾಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಬೆಳಕಿನೆಡೆಗೆ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಜ್ಞಾನದೆಡೆಗೆ ಮತ್ತು ಅಪೂರ್ಣತೆಯಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯೆಡೆಗೆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಮಹಾನ್ ಶಕ್ತಿಯೇ ಸಿದ್ಧಿಧಾತ್ರಿ. ಆಕೆಯ ಚರಣಕಮಲಗಳಿಗೆ ಶರಣಾಗುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಕಲ ಸುಖ-ಸಂಪತ್ತುಗಳೂ, ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಮೋಕ್ಷವೂ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸನಾತನ ಧರ್ಮದ ಅಚಲ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಆ ತಾಯಿಯ ಕೃಪೆಯು ಸಮಸ್ತ ಜನಮನಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸದ್ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವುದೇ ನವರಾತ್ರಿಯ ಆಚರಣೆಯ ಸಾರ್ಥಕತೆಯಾಗಿದೆ.

ಸಿಹಿಜೀವಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ
#tumakurudasara2026 #sihijeeviVenkateshwara #Tumakuru #navaratri

ಮಹಾ ಗೌರಿಯ ಪೂಜಿಸೋಣ.

 

ನವರಾತ್ರಿಯ ಎಂಟನೇ ದಿನದಂದು (ದುರ್ಗಾಷ್ಟಮಿ) ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುವ ಆದಿಶಕ್ತಿಯ ಎಂಟನೇ ಸ್ವರೂಪವೇ ಮಹಾಗೌರಿ. ನವದುರ್ಗೆಯರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶಾಂತ, ಕರುಣಾಮಯಿ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ದೇವಿಯು ಶುದ್ಧತೆ, ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದ್ದಾಳೆ. 'ಮಹಾ' ಎಂದರೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡದು ಮತ್ತು 'ಗೌರಿ' ಎಂದರೆ ಬಿಳುಪು ಅಥವಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದವಳು ಎಂದರ್ಥ. ಅತ್ಯಂತ ಶ್ವೇತವರ್ಣದ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಈಕೆಯನ್ನು ಮಹಾಗೌರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶೈಲಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿಯಾಗಿ ತಪಸ್ಸನ್ನಾಚರಿಸಿ, ಕಾಳರಾತ್ರಿಯಾಗಿ ದುಷ್ಟರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ದೇವಿಯು ಎಂಟನೇ ದಿನದಂದು ಮಹಾಗೌರಿಯಾಗಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಪರಮ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ಮಹಾಗೌರಿಯ ಅವತಾರದ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿದೆ. ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯು ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಪತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಕಠಿಣವಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅನ್ನ-ನೀರುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಬಿಸಿಲು, ಮಳೆ, ಗಾಳಿಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಘೋರ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾಳೆ. ಈ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ ಆಕೆಯ ಸುಂದರವಾದ ದೇಹವು ಧೂಳು, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ಆಕೆಯ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿದ ಶಿವನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ, ಆಕೆಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಶಿವನು ತನ್ನ ಜಟೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪವಿತ್ರವಾದ ಗಂಗಾಜಲದಿಂದ ಪಾರ್ವತಿಯ ದೇಹವನ್ನು ತೊಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಗಂಗೆಯ ಸ್ಪರ್ಶವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಆಕೆಯ ದೇಹದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣವೆಲ್ಲವೂ ಮಾಯವಾಗಿ, ಚಂದ್ರನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ವೇತವರ್ಣದ ಕಾಂತಿಯು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಗೌರವರ್ಣವನ್ನು ಪಡೆದ ಪಾರ್ವತಿಯೇ 'ಮಹಾಗೌರಿ'ಯಾಗಿ ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು.
ಮತ್ತೊಂದು ಪುರಾಣದ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶುಂಭ ಮತ್ತು ನಿಶುಂಭ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸರ ಉಪಟಳ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ಹಿಮಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಆದಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯು ಗಂಗಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಬಂದಾಗ ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಆಲಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿಯ ದೇಹದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ದೈವಿಕ ಸ್ವರೂಪವು ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ದೇಹದಿಂದ ಆ ಶಕ್ತಿಯು ಹೊರಬಂದ ನಂತರ ಪಾರ್ವತಿಯು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ 'ಕೌಶಿಕಿ' ಅಥವಾ 'ಕಾಳರಾತ್ರಿ'ಯಾಗಿ ರಾಕ್ಷಸರ ಸಂಹಾರಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗುತ್ತಾಳೆ. ತನ್ನ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ವೇತವರ್ಣದ ರೂಪವೇ ಮಹಾಗೌರಿಯಾಗಿ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಒಂದೇ ಶಕ್ತಿಯ ಎರಡು ಮುಖಗಳಾಗಿ ಕಾಳರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಮಹಾಗೌರಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಒಂದು ರೂಪವು ದುಷ್ಟ ಶಿಕ್ಷಕನಾದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ರೂಪವು ಶಿಷ್ಟ ರಕ್ಷಕನಾಗಿದೆ.
ಮಹಾಗೌರಿಯ ರೂಪವರ್ಣನೆಯು ಭಕ್ತರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮುದ ನೀಡುವಂತಿದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈಕೆಯನ್ನು ಎಂಟು ವರ್ಷದ ಬಾಲಕಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ (ಅಷ್ಟವರ್ಷಾ ಭವೇದ್ ಗೌರೀ) ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈಕೆಯ ಮೈಬಣ್ಣವು ಶಂಖ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಹೂವಿನಷ್ಟೇ ಬೆಳ್ಳಗಿದೆ. ದೇವಿಯು ಧರಿಸಿರುವ ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳೂ ಸಹ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈಕೆಯನ್ನು 'ಶ್ವೇತಾಂಬರಧರಾ' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮಹಾಗೌರಿಯ ವಾಹನ ವೃಷಭ (ಎತ್ತು). ಶಿವನ ವಾಹನವೂ ನಂದಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಈಕೆಯೂ ಎತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವುದರಿಂದ ದೇವಿಗೆ 'ವೃಷಾರೂಢಾ' ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ಈಕೆಯ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಬಲಗಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಭಯ ಮುದ್ರೆಯಿದ್ದು, ಇದು ಭಕ್ತರಿಗೆ ನಿರ್ಭಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲವಿದ್ದು, ಇದು ಧರ್ಮದ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಗಳ ನಾಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಎಡಗಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಡಮರುಗವಿದ್ದು, ಇದು ಸೃಷ್ಟಿಯ ನಾದವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ವರದ ಮುದ್ರೆಯಿದ್ದು, ಭಕ್ತರ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ನವರಾತ್ರಿಯ ಏಳನೇ ದಿನದಂದು ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುವ ಕಾಳರಾತ್ರಿಯು ಉಗ್ರ ಸ್ವರೂಪಳಾಗಿದ್ದು, ಕತ್ತಲೆ ಮತ್ತು ಭಯವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಆದರೆ ಎಂಟನೇ ದಿನದ ಮಹಾಗೌರಿಯು ಆ ಉಗ್ರತೆಯ ನಂತರ ಬರುವ ಪರಮ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಬೆಳಕಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಗಳೆಂಬ ಕತ್ತಲನ್ನು ದಾಟಿ ಬಂದಾಗ ದೊರೆಯುವ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿಯೇ ಮಹಾಗೌರಿ. ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣವು ಸತ್ವಗುಣದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭ, ಮೋಹಗಳೆಂಬ ಕೊಳೆಯನ್ನು ತೊಳೆದು, ಅಂತರಂಗವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಶಿವನ ಅರ್ಧಾಂಗಿಯಾದ ಈಕೆಯು ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನದಲ್ಲೂ ನಿಷ್ಠೆ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಣಾ ಭಾವಕ್ಕೆ ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.
ನವರಾತ್ರಿಯ ಎಂಟನೇ ದಿನವಾದ ಮಹಾಷ್ಟಮಿಯಂದು ಮಹಾಗೌರಿಯ ಪೂಜೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಈ ದಿನದಂದು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ 'ಕನ್ಯಾ ಪೂಜೆ' ಅಥವಾ 'ಕುಮಾರಿ ಪೂಜೆ'ಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಾಗೌರಿಯು ಎಂಟು ವರ್ಷದ ಬಾಲಕಿಯ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಎಂಟರಿಂದ ಹತ್ತು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ದೇವಿಯ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಮನೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ಅರಿಶಿನ-ಕುಂಕುಮ ಹಚ್ಚಿ, ಹೊಸ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಸಿಹಿ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ಬಡಿಸಿ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಾಗೌರಿಗೆ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಖಾದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಹಲ್ವಾ-ಪೂರಿ ನೈವೇದ್ಯವೆಂದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಈ ದಿನದಂದು ಭಕ್ತರು ಗುಲಾಬಿ ಅಥವಾ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವುದು ಶುಭಕರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಹಾಗೌರಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವುದರಿಂದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅನೇಕ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಲೌಕಿಕ ಫಲಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ದೇವಿಯನ್ನು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರದ ಪಾಪಗಳು ತೊಳೆದುಹೋಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ದುಃಖ-ದುಮ್ಮಾನಗಳು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವಿವಾಹಿತ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಮಹಾಗೌರಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಅವರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮತ್ತು ಗುಣವಂತನಾದ ಪತಿ ಸಿಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಮಾಂಗಲ್ಯ ಭಾಗ್ಯದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುಖಕರವಾದ ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಈಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಮಹಾಗೌರಿಯು 'ರಾಹು' ಗ್ರಹದ ಅಧಿದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜಾತಕದಲ್ಲಿ ರಾಹು ದೋಷವಿರುವವರು ಮಹಾಗೌರಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವುದರಿಂದ ರಾಹುವಿನ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ಮಾನಸಿಕ ಗೊಂದಲಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ.
ಪೂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಪಠಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ತೋತ್ರವೆಂದರೆ:
"ಶ್ವೇತೇ ವೃಷೇ ಸಮಾರೂಢಾ ಶ್ವೇತಾಂಬರಧರಾ ಶುಚಿಃ |ಮಹಾಗೌರೀ ಶುಭಂ ದದ್ಯಾನ್ಮಹಾದೇವಪ್ರಮೋದದಾ ||"
ಇದರರ್ಥ: ಬಿಳಿಯ ವೃಷಭದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವ, ಶುಭ್ರವಾದ ಬಿಳಿಯ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ, ಪರಮ ಪವಿತ್ರಳಾದ ಮತ್ತು ಮಹಾದೇವನಿಗೆ (ಶಿವನಿಗೆ) ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವ ತಾಯಿ ಮಹಾಗೌರಿಯು ನಮಗೆ ಸಕಲ ಶುಭಗಳನ್ನು ಕರುಣಿಸಲಿ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಈ ಮಂತ್ರದ ಪಠಣೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ನೆರವೇರುತ್ತವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾರಾಣಸಿ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಲುಧಿಯಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಕಡೆ ಮಹಾಗೌರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ವಿಶೇಷ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ.
ಮಹಾಗೌರಿಯ ತತ್ವವು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ತಾಳ್ಮೆ, ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆಯ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಪಾರ್ವತಿಯು ತನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ನಡೆಸಿದ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಸಾಧನೆಗೆ ಹಿಡಿದ ಕೈಗನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ. ಸಾಧನೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಷ್ಟ-ನಷ್ಟಗಳು ಎದುರಾದರೂ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಫಲವು ಮಹಾಗೌರಿಯ ಕಾಂತಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೊರಗಿನ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಆಂತರಿಕ ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂಬುದನ್ನು ತಾಯಿ ಮಹಾಗೌರಿಯ ಸ್ವರೂಪವು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾರುತ್ತದೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಈ ಪವಿತ್ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಹಾಗೌರಿಯ ಆರಾಧನೆಯು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಬಾಳಿನಲ್ಲಿಯೂ ಅಜ್ಞಾನದ ಕತ್ತಲನ್ನು ಓಡಿಸಿ, ಜ್ಞಾನ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಬೆಳಕನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ.

ಸಿಹಿಜೀವಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ

ಮಾಹಾಮಯೆ ಕಾಳರಾತ್ರಿ.

 ನವರಾತ್ರಿಯ ಏಳನೇ ದಿನದಂದು ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುವ ಮಹಾಮಾಯೆ ಕಾಳರಾತ್ರಿಯು ಆದಿಶಕ್ತಿ ದುರ್ಗಾದೇವಿಯ ಒಂಬತ್ತು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ (ನವದುರ್ಗೆಯರಲ್ಲಿ) ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರ ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದ್ದಾಳೆ. 'ಕಾಳ' ಎಂದರೆ ಸಮಯ ಹಾಗೂ ಸಾವು, ಮತ್ತು 'ರಾತ್ರಿ' ಎಂದರೆ ಕತ್ತಲೆ ಅಥವಾ ಅಂತ್ಯ ಎಂದರ್ಥ. ಅಂದರೆ, ಕಾಲವನ್ನೇ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವಳು, ಸಾವಿಗೂ ಸಾವನ್ನು ತರುವವಳು ಹಾಗೂ ಅಜ್ಞಾನದ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡುವವಳು ಎಂದರ್ಥ. ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸರ್ವವನ್ನೂ ತನ್ನೊಳಗೆ ಲೀನವಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಹಾರಾತ್ರಿಯೇ ಈ ಕಾಳರಾತ್ರಿ. ಭಕ್ತರ ಪಾಲಿಗೆ ಇವಳು ಭಯವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿ ಸದಾ ಶುಭವನ್ನೇ ಕರುಣಿಸುವ ತಾಯಿಯಾದ್ದರಿಂದ ಇವಳನ್ನು 'ಶುಭಂಕರೀ' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ದೇವಿಯ ಭೌತಿಕ ಸ್ವರೂಪವು ನೋಡಲು ಅತ್ಯಂತ ಭಯಾನಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಹಿಂದೆ ಅಪಾರವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ರಹಸ್ಯವಿದೆ. ದಟ್ಟವಾದ ಕತ್ತಲೆಯಂತೆ ಕಪ್ಪಾದ ಮೈಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ತಾಯಿಯು, ತನ್ನ ತಲೆಗೂದಲನ್ನು ಕಟ್ಟದೆ ಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತಾಳೆ. ಇವಳ ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ರುಂಡಮಾಲೆ ಅಥವಾ ಮಣಿಗಳ ಮಾಲೆಯಿದ್ದು, ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ದೇವಿಗೆ ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳಿದ್ದು, ಅವು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಂತೆ ದುಂಡಾಗಿ ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ. ಅವಳ ಉಸಿರಿನಿಂದ ಭಯಂಕರವಾದ ಬೆಂಕಿಯ ಜ್ವಾಲೆಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾಳರಾತ್ರಿಯು ತನ್ನ ಬಲಭಾಗದ ಮೇಲಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ವರಮುದ್ರೆಯನ್ನು (ಭಕ್ತರಿಗೆ ವರ ನೀಡುವ ಸಂಕೇತ) ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಭಯಮುದ್ರೆಯನ್ನು (ಭಯಪಡಬೇಡಿ ಎಂದು ಅಭಯ ನೀಡುವ ಸಂಕೇತ) ಧರಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಎಡಭಾಗದ ಮೇಲಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಮುಳ್ಳಿನ ಆಯುಧ (ವಜ್ರಾಯುಧದಂತಹ ಕಂಟಕ) ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹರಿತವಾದ ಕತ್ತಿಯನ್ನು (ಖಡ್ಗ) ಹಿಡಿದಿದ್ದಾಳೆ.

ಕಾಳರಾತ್ರಿ ದೇವಿಯ ವಾಹನ ಕತ್ತೆ (ಗರ್ದಭ). ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕತ್ತೆಯನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕತ್ತೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರಮಜೀವಿ, ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಹಾಗೂ ಸಹನೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಸೋಮಾರಿತನ, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿ ನಿಂತಾಗ ಮಾತ್ರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆ ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ವಾಹನವು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಿಯ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿರುವ ಖಡ್ಗವು ಮನುಷ್ಯನೊಳಗಿನ ಮೋಹ, ಕ್ರೋಧ, ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರದ ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವ ಸಾಧನವಾದರೆ, ಕಬ್ಬಿಣದ ಮುಳ್ಳಿನ ಆಯುಧವು ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಅವಳ ವರ ಮತ್ತು ಅಭಯ ಮುದ್ರೆಗಳು, ತನ್ನನ್ನು ಶರಣಾಗುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಗ್ರಹಬಾಧೆ, ಭೂತ-ಪ್ರೇತಗಳ ಭಯ ಅಥವಾ ಶತ್ರುಗಳ ಕಾಟ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಳರಾತ್ರಿಯ ಅವತಾರದ ಬಗ್ಗೆ ರೋಚಕವಾದ ಕಥೆಯಿದೆ. ದೇವಿ ಭಾಗವತ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಪುರಾಣದ 'ದುರ್ಗಾ ಸಪ್ತಶತಿ'ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶುಂಭ ಮತ್ತು ನಿಶುಂಭ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸರು ದೇವಲೋಕವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಸೇನಾಧಿಪತಿಗಳಾದ ಚಂಡ-ಮುಂಡರು ಮತ್ತು ರಕ್ತಬೀಜಾಸುರನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲೂ ಹಾಹಾಕಾರ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ಹಿಮಾಲಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವತೆಗಳ ಮೊರೆಯನ್ನು ಆಲಿಸಿದ ಪಾರ್ವತಿಯು ತನ್ನ ಶರೀರದಿಂದ ಚಂಡಿಕಾ (ಅಂಬಿಕಾ) ದೇವಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಚಂಡ ಮತ್ತು ಮುಂಡರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ದೇವಿಯ ಹಣೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಉಗ್ರ ಶಕ್ತಿಯೇ ಕಾಳರಾತ್ರಿ ಅಥವಾ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ.

ಈ ಅವತಾರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟವೆಂದರೆ ರಕ್ತಬೀಜಾಸುರನ ಸಂಹಾರ. ರಕ್ತಬೀಜಾಸುರನಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ವರವಿತ್ತು; ಅವನ ದೇಹದಿಂದ ಒಂದು ಹನಿ ರಕ್ತ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದರೂ, ಆ ರಕ್ತದ ಹನಿಯಿಂದ ಅವನಷ್ಟೇ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ರಕ್ತಬೀಜಾಸುರ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನು. ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಗೆಯು ಅವನನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸಾವಿರಾರು ಹೊಸ ರಾಕ್ಷಸರು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಕಂಟಕಪ್ರಾಯರಾದರು. ಆಗ ಕಾಳರಾತ್ರಿಯು ತನ್ನ ಬಾಯಿಯನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ತೆರೆದು, ರಕ್ತಬೀಜಾಸುರನ ದೇಹದಿಂದ ಚಿಮ್ಮುವ ರಕ್ತವು ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳದಂತೆ ತನ್ನ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಚಾಚಿ ಕುಡಿಯಲಾರಂಭಿಸಿದಳು. ಹೀಗೆ ಒಂದು ಹನಿ ರಕ್ತವೂ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳದಂತೆ ಮಾಡಿ, ಆ ದೈತ್ಯನ ವಂಶವನ್ನೇ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಿ ಲೋಕವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದಳು. ಇದು ಕೇವಲ ರಾಕ್ಷಸನ ಸಂಹಾರವಲ್ಲ; ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಕೆಟ್ಟ ಆಲೋಚನೆಗಳು (ರಕ್ತದ ಹನಿಗಳಂತೆ ಒಂದರಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಹುಟ್ಟುವ ದುಷ್ಟ ಬುದ್ಧಿ) ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಹೆಮ್ಮರವಾಗುವ ಮುನ್ನವೇ ಅವುಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಹೀರಿ ನಾಶಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಆಳವಾದ ತತ್ವವನ್ನು ಈ ಕಥೆ ಸಾರುತ್ತದೆ.

ನವರಾತ್ರಿಯ ಏಳನೇ ದಿನದಂದು ಕಾಳರಾತ್ರಿಯ ಆರಾಧನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಯೋಗ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ತಂತ್ರ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ದಿನವು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು. ಸಾಧಕರು ಈ ದಿನದಂದು ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ 'ಸಹಸ್ರಾರ ಚಕ್ರ'ದಲ್ಲಿ (ತಲೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಳನೇ ಚಕ್ರ) ನೆಲೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ ಸಾಧಕರಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಸಮಸ್ತ ಸಿದ್ಧಿಗಳ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಕಲ್ಮಶಗಳು ತೊಳೆದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು, ಹವನಗಳು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರ ಪಠಣಗಳು ಕಾಳರಾತ್ರಿಯ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ದೇವಿಗೆ ಕಪ್ಪು ಕಡಲೆ, ಬೆಲ್ಲದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಿಹಿ ಖಾದ್ಯಗಳು (ಪಾಯಸ ಅಥವಾ ಹೋಳಿಗೆ) ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ದಾಸವಾಳದ ಹೂವುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ನೈವೇದ್ಯಗಳಾಗಿವೆ.

ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾಳರಾತ್ರಿ ದೇವಿಯು ಶನಿ ಗ್ರಹದ ಅಧಿದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಯಾರ ಜಾತಕದಲ್ಲಿ ಶನಿ ದೋಷ, ಸಾಡೇಸಾತಿ ಶನಿ ಅಥವಾ ಅಷ್ಟಮ ಶನಿಯ ಪ್ರಭಾವವಿರುತ್ತದೆಯೋ, ಅಂತಹವರು ನವರಾತ್ರಿಯ ಏಳನೇ ದಿನದಂದು ಶ್ರದ್ಧಾ-ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಾಳರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ಶನಿಯ ಉಗ್ರ ಪ್ರಭಾವ ತಗ್ಗಿ ಶುಭ ಫಲಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಶನಿಯು ಕರ್ಮಫಲ ದಾತನಾದರೆ, ಕಾಳರಾತ್ರಿಯು ಆ ಕರ್ಮಗಳ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ನೀಡುವ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಲು ಭಕ್ತರು "ಓಂ ದೇವೀ ಕಾಳರಾತ್ರ್ಯೈ ನಮಃ" ಎಂಬ ಸರಳ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಅಥವಾ "ಏಕವೇಣೀ ಜಪಾಕರ್ಣಪೂರಾ ನಗ್ನಾ ಖರಾಸ್ಥಿತಾ | ಲಂಬೋಷ್ಠೀ ಕರ್ಣಿಕಾಕರ್ಣೀ ತೈಲಾಭ್ಯಕ್ತಶರೀರಿಣೀ || ವಾಮಪಾದೋಲ್ಲಸಲ್ಲೋಹಲತಾಕಂಟಕಭೂಷಣಾ | ವರ್ಧನಮೂರ್ಧಧ್ವಜಾ ಕೃಷ್ಣಾ ಕಾಳರಾತ್ರಿರ್ಭಯಂಕರೀ ||" ಎಂಬ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ.

ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡಿದರೆ, ನಾವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಅಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಭಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತೇವೆ, ಬೆಳಕನ್ನು ಜ್ಞಾನವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಕಾಳರಾತ್ರಿಯು ನಮಗೆ ಬೇರೆಯದೇ ಆದ ಸತ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಡುತ್ತಾಳೆ. ಹಗಲಿನ ಪ್ರಖರ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಕೇವಲ ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸೀಮಿತ ಜಗತ್ತು ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ರಾತ್ರಿಯ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಅನಂತವಾದ ಆಕಾಶ, ಕೋಟ್ಯಂತರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ವಿಶಾಲತೆಯ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಕಾಳರಾತ್ರಿಯ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣವು ಶೂನ್ಯತೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಅನಂತತೆಯ ಸಂಕೇತ. ತಾಯಿಯು ಲೌಕಿಕ ಪ್ರಪಂಚದ ಭ್ರಮೆಯ ಬೆಳಕನ್ನು ಆರಿಸಿ, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದ ಅನಂತ ಬೆಳಕನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಇವಳ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಅಗ್ನಿ ಭಯ, ಜಲ ಭಯ, ಜಂತು ಭಯ, ಶತ್ರು ಭಯ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಭಯಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕಾಳರಾತ್ರಿಯು ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಕಂಡರೂ, ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಕರುಣಾಮಯಿ ತಾಯಿ. ಮಗುವೊಂದು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದಾಗ ತಾಯಿ ಹೇಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ದಂಡಿಸಿ ಸರಿದಾರಿಗೆ ತರುತ್ತಾಳೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅಧರ್ಮ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಆದಿಶಕ್ತಿಯು ಕಾಳರಾತ್ರಿಯ ರೂಪ ತಾಳಿ ದುಷ್ಟರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಶಿಷ್ಟರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಭಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ನಾವು ನಿರ್ಭೀತರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬ ಜೀವನ ಪಾಠವನ್ನು ಕಾಳರಾತ್ರಿಯ ಸ್ವರೂಪವು ನಮಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಕತ್ತಲೆಯ ನಂತರ ಬೆಳಕು ಬಂದೇ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭರವಸೆಯಂತೆ, ಜೀವನದ ಕಷ್ಟಗಳೆಂಬ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಕಳೆದು ಸುಖ-ಶಾಂತಿಯೆಂಬ ಬೆಳಕನ್ನು ನೀಡುವ ತಾಯಿ ಶುಭಂಕರೀ ಕಾಳರಾತ್ರಿಯು ಸದಾ ಸರ್ವರನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸಲಿ ಎಂಬುದೇ ಭಕ್ತರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿದೆ.

ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ದೇವಿ: ಶಕ್ತಿ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಭಯದ ಪ್ರತೀಕ

 

ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ದೇವಿಯು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾದ ದುರ್ಗಾ ದೇವಿಯ ನವದುರ್ಗೆಯರ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಆರನೆಯವಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಆರನೇ ದಿನದಂದು ಈ ತಾಯಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರದ್ಧೆಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದುಷ್ಟರ ಸಂಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಟರ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದ ಈ ದೇವಿಯು ಶೌರ್ಯ, ಪರಾಕ್ರಮ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಭಕ್ತರ ಪಾಲಿಗೆ ಕೇಳಿದ ವರವನ್ನು ಕರುಣಿಸುವ ಕಾಮಧೇನುವಾಗಿ, ಭಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಅಭಯದಾತೆಯಾಗಿ ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ಮಾತೆಯು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.
ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ದೇವಿಯ ಜನನದ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 'ಕತ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಋಷಿಯಿದ್ದನು. ಆತನ ಮಗನೇ 'ಕಾತ್ಯ'. ಇದೇ ಗೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಹರ್ಷಿ ಕಾತ್ಯಾಯನನು ಜನಿಸಿದನು. ಕಾತ್ಯಾಯನ ಮಹರ್ಷಿಯು ಆದಿಶಕ್ತಿಯ ಪರಮ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದು, ಜಗನ್ಮಾತೆಯಾದ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯು ತನಗೆ ಮಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಬೇಕೆಂಬ ಮಹದಾಸೆಯಿಂದ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು. ಅವನ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿದ ಜಗನ್ಮಾತೆಯು ಅವನ ಆಸೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿದಳು.
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮಹಿಷಾಸುರನೆಂಬ ರಾಕ್ಷಸನ ಅಟ್ಟಹಾಸವು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಮಿತಿಮೀರಿತ್ತು. ಬ್ರಹ್ಮದೇವನಿಂದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಮಹಿಷಾಸುರನು, ತನಗೆ ಯಾವುದೇ ಪುರುಷನಿಂದ ಅಥವಾ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಸಾವು ಬರಬಾರದು, ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾವು ಬರಲಿ ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದನು. ಸ್ತ್ರೀಯೊಬ್ಬಳು ತನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಅವನು ದೇವಲೋಕವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ, ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಓಡಿಸಿದ್ದನು. ಮಹಿಷಾಸುರನ ಉಪಟಳವನ್ನು ತಡೆಯಲಾರದೆ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಮಹೇಶ್ವರರಾದಿಯಾಗಿ ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿದರು. ಆಗ ಆ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಕೋಪದ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಒಂದು ಮಹಾ ಜ್ಯೋತಿಯು ಉದ್ಭವಿಸಿತು.
ಆ ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸು ಕಾತ್ಯಾಯನ ಮಹರ್ಷಿಯ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವಿನ ರೂಪ ತಾಳಿತು. ಮಹರ್ಷಿ ಕಾತ್ಯಾಯನನು ಆ ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ತನ್ನ ಮಗಳಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದನು. ಕಾತ್ಯಾಯನ ಮಹರ್ಷಿಯ ಮಗಳಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಆ ದೇವಿಗೆ 'ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು. ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಜನಿಸಿದ ಈ ತಾಯಿಯು, ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಸಪ್ತಮಿ, ಅಷ್ಟಮಿ ಮತ್ತು ನವಮಿಯಂದು ಕಾತ್ಯಾಯನ ಮಹರ್ಷಿಯಿಂದ ಪೂಜೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ದಶಮಿಯ ದಿನದಂದು ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಳು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಆಕೆಗೆ 'ಮಹಿಷಾಸುರಮರ್ದಿನಿ' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ದೇವಿಯ ಸ್ವರೂಪವು ಅತ್ಯಂತ ಭವ್ಯ ಹಾಗೂ ತೇಜಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದು, ನೋಡುಗರಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಭಯವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಿಯ ಮೈಬಣ್ಣವು ಬಂಗಾರದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಆಕೆಯ ಮುಖವು ಸಾವಿರ ಸೂರ್ಯರ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮದ ಸಂಕೇತವಾದ ಸಿಂಹವು ಈ ತಾಯಿಯ ವಾಹನವಾಗಿದೆ. ಚತುರ್ಭುಜಳಾದ ಈ ದೇವಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳಿವೆ. ತನ್ನ ಬಲಭಾಗದ ಮೇಲಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡುವ 'ಅಭಯ ಮುದ್ರೆ' ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ವರವನ್ನು ನೀಡುವ 'ವರದ ಮುದ್ರೆ'ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ. ಎಡಭಾಗದ ಮೇಲಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ದುಷ್ಟ ಸಂಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹರಿತವಾದ ಖಡ್ಗ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಶುದ್ಧತೆಯ ಸಂಕೇತವಾದ ಕಮಲದ ಹೂವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾಳೆ.
ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ವ್ರತಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿತ್ತು ಎಂದು ಭಾಗವತ ಪುರಾಣವು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ವೃಂದಾವನದ ಗೋಪಿಕೆಯರು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ತಮ್ಮ ಪತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಮಾರ್ಗಶಿರ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಯಮುನಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ದೇವಿಯ ಮಣ್ಣಿನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಕಠಿಣ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದ್ದರು. ಪ್ರತಿದಿನ ಮುಂಜಾನೆ ಯಮುನಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ದೇವಿಗೆ ಧೂಪ, ದೀಪ, ನೈವೇದ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, "ಕಾತ್ಯಾಯನಿ ಮಹಾಮಾಯೇ ಮಹಾಯೋಗಿನ್ಯಧೀಶ್ವರಿ, ನಂದಗೋಪಸುತಂ ದೇವಿ ಪತಿಂ ಮೇ ಕುರು ತೇ ನಮಃ" ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಅವಿವಾಹಿತ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ತಮಗೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಒಪ್ಪುವಂತಹ, ಸದ್ಗುಣಶೀಲನಾದ ವರನು ಸಿಗಲಿ ಎಂದು ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.
ನವರಾತ್ರಿಯ ಆರನೇ ದಿನದಂದು ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅನೇಕ ವಿಶೇಷ ಫಲಗಳು ಲಭಿಸುತ್ತವೆ. ಯಾರಿಗೆ ವಿವಾಹದಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬವಾಗುತ್ತಿದೆಯೋ, ಜಾತಕದಲ್ಲಿ ಕುಜ ದೋಷ ಅಥವಾ ಇನ್ನಿತರ ಗ್ರಹ ದೋಷಗಳಿಂದ ಮದುವೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತಿದೆಯೋ, ಅಂತಹವರು ಈ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ಶೀಘ್ರ ವಿವಾಹ ಯೋಗ ಕೂಡಿಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿವಾಹಿತರಿಗೆ ಸುಖಮಯ ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ದೇವಿಯು ಗುರು ಗ್ರಹವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈಕೆಯ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಜಾತಕದಲ್ಲಿ ಗುರು ಬಲವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ವಿದ್ಯೆ, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಯೋಗ ಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಈ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಆರನೇ ದಿನ ಸಾಧಕನ ಮನಸ್ಸು ಎರಡು ಹುಬ್ಬುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ 'ಆಜ್ಞಾ ಚಕ್ರ'ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಚಕ್ರವು ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟಿಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಆಜ್ಞಾ ಚಕ್ರವು ಜಾಗೃತಗೊಂಡು, ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಅಲೌಕಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ತಾಯಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೆನೆದರೆ ಜನ್ಮ-ಜನ್ಮಾಂತರಗಳ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗಿ ರೋಗ, ಶೋಕ, ಭಯ ಮತ್ತು ಸಂತಾಪಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಗಳೆಂಬ ನಾಲ್ಕು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭಿಸುತ್ತವೆ.
ನವರಾತ್ರಿಯ ಆರನೇ ದಿನ ಮುಂಜಾನೆ ಬೇಗನೆ ಎದ್ದು ಸ್ನಾನಾದಿಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಶುದ್ಧವಾದ ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ತಾಯಿಗೆ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಗಳೆಂದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು, ಕೆಂಪು ದಾಸವಾಳ ಮತ್ತು ಕಮಲದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ದೇವಿಗೆ 'ಜೇನುತುಪ್ಪ' ಎಂದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ದಿನ ದೇವಿಗೆ ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಅಥವಾ ಜೇನುತುಪ್ಪ ಬೆರೆಸಿದ ಪಾಯಸವನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಸಾಧಕನಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಮಧುರವಾದ ವಾಕ್ ಶಕ್ತಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಪೂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ "ಕ್ಲೀಂ ಶ್ರೀಂ ತ್ರಿನೇತ್ರಾಯೈ ನಮಃ" ಎಂಬ ಬೀಜ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಅಥವಾ "ಯಾ ದೇವೀ ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಮಾ ಕಾತ್ಯಾಯನೀ ರೂಪೇಣ ಸಂಸ್ಥಿತಾ, ನಮಸ್ತಸ್ಯೈ ನಮಸ್ತಸ್ಯೈ ನಮಸ್ತಸ್ಯೈ ನಮೋ ನಮಃ" ಎಂಬ ಸ್ತುತಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುವುದರಿಂದ ದೇವಿಯ ಕೃಪೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಬಹುದು.
ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ದೇವಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ವೃಂದಾವನದಲ್ಲಿರುವ ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ಶಕ್ತಿಪೀಠವು ಸತಿ ದೇವಿಯ ಕೇಶರಾಶಿ ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, 51 ಶಕ್ತಿಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ದೆಹಲಿಯ ಛತ್ತರ್‌ಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ಆದ್ಯ ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ಶಕ್ತಿಪೀಠ ಮಂದಿರವು ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಂಕೋಲಾ ತಾಲೂಕಿನ ಅವರ್ಸಾದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ಬಾಣೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಗೋವಾದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೂಲ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ದಾಳಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ದೇವಿಯು ಕೇವಲ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಉಗ್ರ ಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಭಕ್ತರ ಪಾಲಿಗೆ ಕೇಳಿದ ವರವನ್ನು ಕರುಣಿಸುವ ಕರುಣಾಮಯಿ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಇಂದಿನ ಕಲುಷಿತ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮೊಳಗಿರುವ ಅಹಂಕಾರ, ಕೋಪ, ದ್ವೇಷಗಳೆಂಬ ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಸುಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕನ್ನು ಮೂಡಿಸಲು ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯು ನಮಗೆ ದಾರಿದೀಪವಾಗಿದೆ. ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ತಾಯಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರಿಗೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಸೋಲುಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಭಕ್ತರ ಅಚಲ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಸಿಹಿಜೀವಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ

ಸ್ಕಂದ ಮಾತೆಯ ಉಪಾಸನೆ.

 ಸ್ಕಂದ ಮಾತೆಯ ಉಪಾಸನೆ.

"ತಾಯಿಯ ಮಡಿಲು ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಪಾಠಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಪರಮೋಚ್ಚ ತಾಣ. ಎಲ್ಲಿ ಮಾತೃತ್ವದ ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಗಮವಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿ ಅಜ್ಞಾನದ ಕತ್ತಲೆ ಸರಿದು ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕು ಮೂಡುತ್ತದೆ."
ಭಾರತೀಯ ಸನಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ಆರಾಧನೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಜೀವವನ್ನಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯಗಳ ಮೂಲ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾಣುವ ಉದಾತ್ತ ಪರಂಪರೆ ನಮ್ಮದು. ನವರಾತ್ರಿಯ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆದಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ನವದುರ್ಗೆಯರಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನವದುರ್ಗೆಯರಲ್ಲಿ ಐದನೆಯ ಸ್ವರೂಪವೇ ‘ಸ್ಕಂದಮಾತಾ ದೇವಿ’. ದೇವತೆಗಳ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯಾದ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನ (ಸ್ಕಂದ) ತಾಯಿಯಾದ ಈಕೆ, ಶೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾತೃವಾತ್ಸಲ್ಯಗಳೆರಡರ ಅಪೂರ್ವ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ‘ಸ್ಕಂದ’ ಎಂದರೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಹಾಗೂ ‘ಮಾತಾ’ ಎಂದರೆ ತಾಯಿ ಎಂಬರ್ಥವಿದ್ದು, ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಮಗನಾದ ಸ್ಕಂದನೊಂದಿಗೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ರೂಪವೇ ಸ್ಕಂದಮಾತೆ. ಚತುರ್ಭುಜೆಯಾದ ಈ ತಾಯಿಯು ತನ್ನ ಬಲಭಾಗದ ಮೇಲಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಆರು ಮುಖಗಳ ಬಾಲ ಮುರುಗನನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ. ಬಲಭಾಗದ ಕೆಳಗಿನ ಕೈ ಮತ್ತು ಎಡಭಾಗದ ಮೇಲಿನ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಕಮಲದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದು, ಎಡಭಾಗದ ಕೆಳಗಿನ ಕೈಯು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅಭಯಮುದ್ರೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ ಆಶೀರ್ವದಿಸುತ್ತಿದೆ. ತಾವರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಈಕೆಯನ್ನು ‘ಪದ್ಮಾಸನಾ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದೇವಿಯ ವಾಹನವು ಕ್ರೂರವಾದ ಸಿಂಹವಾಗಿದ್ದರೂ, ದೇವಿಯ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅಪಾರವಾದ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ವಾತ್ಸಲ್ಯ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಈಕೆಯ ಶುಭ್ರವಾದ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣವು ಪರಿಶುದ್ಧತೆ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ಉಲ್ಲೇಖವು ಪುರಾಣಗಳು, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದೆ. ‘ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣ’ ಮತ್ತು ‘ದೇವಿ ಭಾಗವತ’ದಂತಹ ಪೌರಾಣಿಕ ಆಕರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ತಾರಕಾಸುರನೆಂಬ ರಾಕ್ಷಸನು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಕುರಿತು ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, ಶಿವನಿಗೆ ಜನಿಸುವ ಮಗನಿಂದ ಮಾತ್ರ ತನಗೆ ಸಾವು ಬರಬೇಕು ಎಂಬ ವರವನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾನೆ. ಸತಿ ದೇವಿಯ ವಿಯೋಗದ ನಂತರ ಶಿವನು ಗಾಢ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಜಾರಿದ್ದರಿಂದ ತನಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಸಾವು ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ತಾರಕಾಸುರನ ಅಹಂಕಾರವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸತಿಯು ಹಿಮವಂತನ ಮಗಳಾಗಿ ಪಾರ್ವತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆದು ಶಿವನನ್ನು ವರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಇವರ ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದವನೇ ಆರು ಮುಖಗಳ ‘ಷಣ್ಮುಖ’ ಅಥವಾ ‘ಸ್ಕಂದ’. ಸ್ಕಂದನಿಗೆ ಯುದ್ಧವಿದ್ಯೆ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಸಿ ತಾರಕಾಸುರನ ಸಂಹಾರಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದವಳೇ ತಾಯಿ ಸ್ಕಂದಮಾತೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಆಕರಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಮಹಾಕವಿ ಕಾಳಿದಾಸನ ‘ಕುಮಾರಸಂಭವ’ ಮಹಾಕಾವ್ಯವು ಸ್ಕಂದನ ಜನನ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯ ಮಾತೃತ್ವದ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಗುಪ್ತರ ಮತ್ತು ಕುಶಾನರ ಕಾಲದ ನಾಣ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ತಿಕೇಯ ಮತ್ತು ಮಾತೃದೇವತೆಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವು ಈ ಆರಾಧನೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುವ ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳು, ಲಾವಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ತಾಯಿ ಪಾರ್ವತಿಯು ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಸಲಹುವ ಪರಿ ಹಾಗೂ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಬೇಡುವ ರೀತಿ ತಲೆತಲಾಂತರಗಳಿಂದ ಬಾಯಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ ಹರಿದುಬಂದಿದೆ.
ನವರಾತ್ರಿಯ ಐದನೇ ದಿನದಂದು (ಪಂಚಮಿ) ಸ್ಕಂದಮಾತಾ ದೇವಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ವಿಧಿ-ವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ಮುಂಜಾನೆ ಎದ್ದು ಸ್ನಾನಾದಿಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಶುದ್ಧವಾದ ಬಿಳಿ ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಳಶ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಮುಂದೆ ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹ ಅಥವಾ ಭಾವಚಿತ್ರವಿಟ್ಟು ಕೆಂಪು ಹೂವುಗಳು, ಅಕ್ಷತೆ, ಶ್ರೀಗಂಧ ಮತ್ತು ಕುಂಕುಮದಿಂದ ಅರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಕಂದಮಾತೆಗೆ ಬಾಳೆಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಹಾಲಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಿಹಿ ಖಾದ್ಯಗಳು (ಪಾಯಸ ಅಥವಾ ಖೀರ್) ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ನೈವೇದ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. ದೇವಿಗೆ ಬಾಳೆಹಣ್ಣನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಈ ಪೂಜಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷ ಅಂಶವೆಂದರೆ ‘ದ್ವಾದಿತ್ಯ ಪೂಜೆ’. ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವಾಗ ಆಕೆಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲ ಮುರುಗನಿಗೂ ತಾನಾಗಿಯೇ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ತಾಯಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಮಗನ ಪೂಜೆಯೂ ಆದಂತೆ, ಮಗನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರೆ ತಾಯಿಯ ಕೃಪೆಯೂ ದೊರೆತಂತೆ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯ. "ಸಿಂಹಾಸನಗತಾ ನಿತ್ಯಂ ಪದ್ಮಾಶ್ರಿತಕರದ್ವಯಾ | ಶುಭದಾಸ್ತು ಸದಾ ದೇವೀ ಸ್ಕಂದಮಾತಾ ಯಶಸ್ವಿನೀ ||" ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಕ್ತರು ದೇವಿಯ ಕೃಪೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಈ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯು ಜನಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮೇಲೆ ಅಗಾಧವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದೆ. ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯು ಕೇವಲ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಆಕೆ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಸಂತಾನವಿಲ್ಲದ ದಂಪತಿಗಳು ಈಕೆಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಸಂತಾನ ಭಾಗ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆಯುಷ್ಯ, ಆರೋಗ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿದೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಈಕೆಯು ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ‘ವಿಶುದ್ಧಿ ಚಕ್ರ’ವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈಕೆಯ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾಗಿ, ಲೌಕಿಕ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯುವ ಮಾರ್ಗ ಸುಗಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ, ಕಾಶಿ (ವಾರಣಾಸಿ) ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಕಂದಮಾತಾ ದೇವಾಲಯ (ಬಾಗೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ) ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ ಆರಾಧನೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದ್ದರೆ, ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದುರ್ಗೆಯ ಆರಾಧನೆ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆ; ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಈ ಎರಡೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಧಾರೆಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ಬೆಸುಗೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಭಾರತೀಯ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ, ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಾಯಿ-ಮಗುವಿನ ವಾತ್ಸಲ್ಯವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲು ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ರೂಪಕಗಳನ್ನು ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಸ್ಕಂದಮಾತಾ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯು ಪರಿಸರದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೇವಿಯ ವಾಹನವಾದ ಸಿಂಹವು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾದರೆ, ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಕಮಲವು ಜಲಮೂಲಗಳ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ಕಂದನ ವಾಹನವಾದ ನವಿಲು ಪಕ್ಷಿಸಂಕುಲದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತವೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮನುಷ್ಯನು ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಸಂಕುಲದೊಂದಿಗೆ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂಬ ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಆಯುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ನವದುರ್ಗೆಯರ ಒಂಬತ್ತು ರೂಪಗಳನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ (ನವಪತ್ರಿಕಾ) ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯು ‘ಅಗಸೆ’ (Flaxseed) ಗಿಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಮನುಷ್ಯನ ದೇಹದ ವಾತ, ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ಕಫಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿಡುವ ಔಷಧೀಯ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪೂಜೆ, ಬಾಳೆಎಲೆಯ ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ಹಣ್ಣು-ಹಂಪಲುಗಳ ನೈವೇದ್ಯವು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಬಣ್ಣಗಳ ಬದಲಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಕಳಶಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಪರಿಸರಸ್ನೇಹಿ ನವರಾತ್ರಿ ಆಚರಣೆಗಳತ್ತ ಜನರು ಜಾಗೃತರಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಪರಿಸರದ ಮೇಲಿನ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವವಾಗಿದೆ.
ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ತತ್ವದ ಮಹತ್ವ, ಪ್ರಸ್ತುತತೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ದಾರಿದೀಪವಾಗಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಯಕನ ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತಾಯಿ ಇರುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬುದೇ ಈ ವಿಷಯದ ಮೂಲ ಮಹತ್ವವಾಗಿದೆ. ತಾರಕಾಸುರನಂತಹ ಬಲಿಷ್ಠ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಟ್ಟಹಾಕುವ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದು ತಾಯಿಯ ಸಂಸ್ಕಾರ; ಇದು ಸಮಾಜದ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಪಾತ್ರ ಎಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ್ದು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಒತ್ತಡದ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ಸಂಬಂಧಗಳು ಶಿಥಿಲವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ನಡುವಿನ ಬಾಂಧವ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ಆದರ್ಶವು ಪೋಷಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಲೌಕಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಧೈರ್ಯ, ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಮಹಿಳೆಯು ಕೇವಲ ಮನೆಯಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸಮಾಜವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬ ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಎಷ್ಟೇ ಬೆಳೆದರೂ, ಮಾನವೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಮಾತೃವಾತ್ಸಲ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೇಮ ಉಳಿಯಬೇಕಾದರೆ ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯಂತಹ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರತೀಕಗಳ ಅರಿವು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪರಿಸರಸ್ನೇಹಿ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾತೃ ಗೌರವದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಭವಿಷ್ಯದ ಸುಸ್ಥಿರ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕಾರಯುತ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯಾಗಲಿದೆ.
ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ಆರಾಧನೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ; ಅದು ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಭಯವನ್ನು ಓಡಿಸಿ, ಜ್ಞಾನ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ವಾತ್ಸಲ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಸುಂದರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ತಾಯಿಯ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಂದನಂತೆ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಆ ಆದಿಶಕ್ತಿಯ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯೇ ಬದುಕಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ತಾಯಿಯಲ್ಲೂ ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾ, ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಸ್ಕಾರ ನೀಡುವ ಸಮಾಜವನ್ನು ಕಟ್ಟೋಣ.
"ದೇವರು ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ತಾಯಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಆ ತಾಯಿಯ ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯೇ ಸ್ಕಂದಮಾತೆ."
"ಮಾತೃವಾತ್ಸಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ರಕ್ಷಾಕವಚವಿಲ್ಲ, ತಾಯಿಯ ಆಶೀರ್ವಾದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ. ತಾಯಿ ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯು ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಬಾಳಲ್ಲಿ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸಲಿ."

ಪ್ರೇಮದ ಊರಲಿ: ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಮೈದಾಳಿದ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಕಾವ್ಯ

 ಪ್ರೇಮದ ಊರಲಿ: ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಮೈದಾಳಿದ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಕಾವ್ಯ

ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳನ್ನು ತಿರುವಿ ಹಾಕಿದರೆ, ಪ್ರೇಮಕಥೆಗಳಿಗೆಂದೂ ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರೇಮಕಥೆಯೂ ನೆನಪಿನಾಳದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾತ್ರ ಕಾಲದ ಗಡಿಯನ್ನು ಮೀರಿ, ತಲೆಮಾರುಗಳು ಕಳೆದರೂ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಹಸಿರಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ಅಪರೂಪದ, ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟ ಚಿತ್ರ ‘ಪ್ರೇಮದ ಊರಲಿ’.
ಸಿನಿಮಾ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆಯ ಮಾಧ್ಯಮವಲ್ಲ, ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ಆಂತರ್ಯದ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿಯುವ ಕಲೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಚಿತ್ರವು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ. ಪ್ರೇಮದ ಶುದ್ಧತೆ, ವಿರಹದ ನೋವು, ತ್ಯಾಗದ ತೀವ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ತಂದಿರುವ ಈ ಕಲಾಕೃತಿಯು ಕನ್ನಡ ಸಿನಿರಸಿಕರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕಥೆಯೇ ಜೀವಾಳ. ‘ಪ್ರೇಮದ ಊರಲಿ’ ಚಿತ್ರದ ಕಥಾವಸ್ತು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಸರಳವೆನಿಸಿದರೂ, ಅದರ ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿರುವ ತತ್ವ ಮತ್ತು ಸಂವೇದನೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾದವು.
ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯು ಇಬ್ಬರು ಮುಗ್ಧ ಮನಸ್ಸುಗಳ ನಡುವೆ ಮೊಳೆಯುವ ಪ್ರೀತಿ, ಆ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಎದುರಾಗುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಡೆತಡೆಗಳು, ಕುಟುಂಬದ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪ್ರೇಮವು ಪಡೆಯುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸ್ವರೂಪದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಆಕರ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ಹೊಡೆದಾಟಗಳನ್ನೇ ನಂಬಿ ಸಾಗುವ ಇಂದಿನ ಅಬ್ಬರದ ಚಿತ್ರಗಳ ನಡುವೆ, ‘ಪ್ರೇಮದ ಊರಲಿ’ ಸಂಬಂಧಗಳ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.
ಕಥೆಯ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಆತುರವಿಲ್ಲ; ಹಳ್ಳಿಯ ತಂಪಾದ ತಂಗಾಳಿಯಂತೆ, ನದಿಯ ನಿಧಾನ ಹರಿವಿನಂತೆ ಕಥೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಿರುವಿನಲ್ಲೂ ಭಾವನೆಗಳ ಸಮತೋಲನವಿದೆ. ಕಥೆಯು ಕೇವಲ ಪ್ರೇಮಿಗಳ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಹೇಳದೆ, ಅವರ ಸುತ್ತಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳ ಅಸಹಾಯಕತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯ ವಿಭಿನ್ನ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಚಿತ್ರ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಬೇಕಾದರೆ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳು ಆ ಪಾತ್ರವಾಗಿ ಬದುಕಬೇಕು. ‘ಪ್ರೇಮದ ಊರಲಿ’ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕಲಾವಿದನೂ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ನೂರಕ್ಕೆ ನೂರು ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ.ನಾಯಕನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಶ್ರೀರಾಮ್  ಅಭಿನಯ ನಿಜಕ್ಕೂ ಶ್ಲಾಘನೀಯ. ಮುಗ್ಧತೆ, ಪ್ರೇಮದ ತವಕ, ಅಸಹಾಯಕತೆ ಮತ್ತು ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲೇ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಿದ ರೀತಿ ಅದ್ಭುತ. ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿಲ್ಲದ ಮೌನದ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲೂ ಅವರ ಮುಖಭಾವ ಕಥೆಯ ಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಸಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಬ್ಬರು ನಾಯಕಿಯರಾದ ತಪಸ್ವಿನಿ ಪೂಣಚ್ಚ ಹಾಗೂ ರಮಿಕಾ ಶಿವು ಭರವಸೆಯ ನಾಯಕಿಯರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದಾರೆ. ನಾಯಕಿಯರ ಪಾತ್ರ  ಕೇವಲ ಗ್ಲಾಮರ್‌ಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಕಥೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿನ ಮುಗ್ಧ ಪ್ರೀತಿ, ನಗುವಿನಲ್ಲಿರುವ ಆಪ್ತತೆ ಮತ್ತು ವಿರಹದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತೋರುವ ಪ್ರಬುದ್ಧ ನಟನೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಕಣ್ಣಂಚನ್ನು ತೇವಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಚಿತ್ರದ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳು ಕಥೆಗೆ ಜೀವ ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ. ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ವಾತ್ಸಲ್ಯ, ಹಳ್ಳಿಯ ಹಿರಿಯರ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಮಾತುಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ನೇಹಿತರ ಮುಗ್ಧ ಒಡನಾಟ ಕಥೆಯ ನೈಜತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಯಾವುದೇ ಅತಿರೇಕದ ನಾಟಕೀಯತೆ ಇಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಸಹಜವಾಗಿ ನಟಿಸಿರುವುದು ಚಿತ್ರದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ. ಅಜ್ಜಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ಯುವತಿ ಇಳಾ ವಿಟ್ಲ ಅಭಿನಯ ಅಚ್ಚರಿ ಹಾಗೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ.  ರಂಗಾಯಣ ರಘು ಅವರ ಅಭಿನಯ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್.

ಚಿತ್ರದ ಸಂಭಾಷಣೆಯು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮೌಲ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾತೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನಾಟುವಂತಿದೆ. ಬದುಕಿನ ನೈಜ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಳ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟಿರುವ ಸಂಭಾಷಣೆಕಾರರ ಪ್ರತಿಭೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಚಿತ್ರದ ಒಂದು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಈ ಸಂಭಾಷಣೆ ಸದಾ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವಂತದ್ದು:

"ಕಲ್ಲು ನೆಟ್ಟರೆ ಸಮಾಧಿ ಆಯ್ತದೆ, ಗಿಡ ನೆಟ್ರೆ ಉಸಿರಾಯ್ತದೆ,ಮರವಾಗಿ ಬೆಳ್ದು ಹಣ್ಣು ನೆರಳು ಕೊಡ್ತದೆ.ನನ್ನ ಉಸಿರಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಗ್ತದೆ'
ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಭಾಷಣೆ

"ಕೆಲವು ಸೋಲುಗಳಲ್ಲೂ ಗೆಲುವಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಗೆಲುವು ಅದೇ ಆಟದಲ್ಲಿ ಸಿಗಬೇಕು ಅಂತಿಲ್ಲ ಅಷ್ಟೇ', "ನಂಬಿಕೆ ಎದೆಯಲ್ಲಿರಬೇಕು, ಕೇಳೋ ಕಿವಿಯಲ್ಲಲ್ಲ'
ಇಂತಹ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತ ಮಾತುಗಳು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೇವಲ ಪ್ರೇಮಕಥೆಯಾಗಿಸದೆ, ಜೀವನದ ತತ್ವಚಿಂತನೆಯನ್ನಾಗಿಯೂ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಕೃತಕ ಪ್ರಾಸಗಳಿಲ್ಲದೆ, ನೇರವಾಗಿ ಎದೆಗಿಳಿಯುವ ಕನ್ನಡದ ಸೊಗಡು ಇಲ್ಲಿಯ ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.

‘ಪ್ರೇಮದ ಊರಲಿ’ ಚಿತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ (Cinematography) ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಅದ್ಭುತ ಕಾವ್ಯವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಅರಳುವ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ರಾಜ್ ಕಾಂತ್ ರವರ  ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಕಣ್ಣು ಅತ್ಯಂತ ರಮಣೀಯವಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದಿದೆ.ಮುಂಜಾನೆಯ ಮಂಜು ಮುಸುಕಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಹಸಿರು ಹಾಸಿದ ಗದ್ದೆಗಳು, ಹರಿಯುವ ತೊರೆಯ ನಿನಾದ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನನ್ನು ನಿಜವಾದ ‘ಪ್ರೇಮದ ಊರಿಗೆ’ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಕೋನಗಳು ಪಾತ್ರಗಳ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ತೋರಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಕಣ್ಣೀರ ಹನಿ ಕೆನ್ನೆಗಿಳಿಯುವ ಕ್ಲೋಸ್-ಅಪ್ ಶಾಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ವೈಶಾಲ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವೈಡ್ ಆಂಗಲ್ ದೃಶ್ಯಗಳು ದೃಶ್ಯವೈಭವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ.ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ನೆರಳಿನ ಸಮತೋಲನ (Lighting) ಚಿತ್ರದ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೆ (Mood) ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ, ಕಥೆಯ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ.

ಸಂಗೀತವಿಲ್ಲದ ಪ್ರೇಮಕಥೆಯನ್ನು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಅಸಾಧ್ಯ. ಈ ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಚಿತ್ರದ ಆತ್ಮದಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿವೆ.
ಚಿತ್ರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಾಡೂ ಕಿವಿಗೆ ಇಂಪಾಗಿದ್ದು, ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿದೆ. ಮೆಲೋಡಿ ಶೈಲಿಯ ಹಾಡುಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಗುನುಗುವಂತಿವೆ. ಪ್ರೇಮದ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಸಾರುವ ಗೀತೆ ಎಷ್ಟು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿದೆಯೋ, ವಿರಹದ ನೋವನ್ನು ತೋಡುವ ಹಾಡು ಅಷ್ಟೇ ಕರುಣಾಜನಕವಾಗಿದೆ.
ಇನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ (BGM) ದೃಶ್ಯಗಳ ಭಾವತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಮಾಡಿದೆ. ಮೌನವಿರಬೇಕಾದ ಕಡೆ ಮೌನವನ್ನೇ ಸಂಗೀತವಾಗಿಸಿ, ನೋವು-ನಲಿವಿನ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಯಲಿನ್ ಮತ್ತು ಕೊಳಲಿನ ಮಂದ್ರ ನಾದವನ್ನು ಬಳಸಿರುವುದು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಭಾವಪರವಶರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ.ಸುನಾದ್ ಗೌತಮ್ ಅವರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಉತ್ತಮ ಚಿತ್ರಗಳ ನಿರೀಕ್ಷೆ ನನ್ನ ಸೇರಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರದ್ದು.

ಚಿತ್ರದ ಸಂಕಲನ (Editing) ಅತ್ಯಂತ ಚೊಕ್ಕಟವಾಗಿದೆ. ಹರ್ಷಿತ್ ಪ್ರಭು  ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕಥೆಯ ಓಟಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ಬಾರದಂತೆ, ಅನಗತ್ಯ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಚಿತ್ರದ ಲಯವನ್ನು  ಕಾಪಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ದೃಶ್ಯದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುವ ಪರಿ ಕಥೆಯ ನಿರಂತರತೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.
ನಿರ್ದೇಶಕರ ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಲೇಬೇಕು. ಕಥೆ, ಸಂಗೀತ, ನಟನೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ—ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೋಣಿಸಿ, ಯಾವುದೇ ಅಬ್ಬರವಿಲ್ಲದೆ ಒಂದು ಶುದ್ಧ ಪ್ರೇಮಕಾವ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಅನನ್ಯವಾದದ್ದು. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಕೇವಲ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷಣವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್  ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

‘ಪ್ರೇಮದ ಊರಲಿ’ ಕೇವಲ ಎರಡುವರೆ ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಕುಳಿತು ನೋಡಿ ಮರೆಯುವ ಚಿತ್ರವಲ್ಲ. ಚಿತ್ರಮಂದಿರದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಮೇಲೂ ಅದರ ಪಾತ್ರಗಳು, ಸುಂದರ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸುಮಧುರ ಸಂಗೀತ ನಮ್ಮ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಅನುರಣಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಆಧುನಿಕತೆಯ ಗದ್ದಲದಲ್ಲಿ ಮಾಸಿಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಮುಗ್ಧತೆ ಮತ್ತು ನೈಜ ಪ್ರೇಮದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಈ ಚಿತ್ರ ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಉತ್ತಮ ಕಥೆ, ಜೀವತುಂಬಿದ ನಟನೆ, ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಂಭಾಷಣೆ, ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಹಾಗೂ ಮಧುರ ಸಂಗೀತದ ಅಪರೂಪದ ಸಂಗಮವಾಗಿರುವ ‘ಪ್ರೇಮದ ಊರಲಿ’, ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಸದಾ ಕನ್ನಡಿಗರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲಿದೆ.

ಸಿಹಿಜೀವಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ

ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸು ವೃದ್ಧಿ ಗೆ ಚಂದ್ರ ಘಂಟಾ ದೇವಿಯ ಅರಾಧನೆ ಮಾಡೋಣ.

 ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸು ವೃದ್ಧಿ ಗೆ ಚಂದ್ರ ಘಂಟಾ ದೇವಿಯ ಅರಾಧನೆ ಮಾಡೋಣ.

ನವರಾತ್ರಿಯ ನವದುರ್ಗೆಯರ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೃತೀಯ ದಿನದಂದು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ದೇವತೆಯೇ ಮಾತಾ ಚಂದ್ರಘಂಟಾ. ಶೈಲಪುತ್ರಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ದೇವಿಯರ ಕಠಿಣ ತಪೋಮಯ ಆರಾಧನೆಯ ನಂತರ ಸಾಧಕನ ಅಂತಃಚೇತನವು ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ದೇವಿಯ ದಿವ್ಯ ಸನ್ನಿಧಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಗಂಟೆಯ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೋಲುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಧರಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಈ ದೇವಿಗೆ 'ಚಂದ್ರಘಂಟಾ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿದೆ. ತಾಯಿ ಚಂದ್ರಘಂಟೆಯು ಶಾಂತಿ, ಕಲ್ಯಾಣ, ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯದ ಸಾಕಾರ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಆಕೆಯ ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಭಯ ಮುದ್ರೆಯಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ದುಷ್ಟರ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಸಜ್ಜಾಗಿರುವ ಆಯುಧಗಳಿವೆ. ಆಕೆಯ ಶರೀರವು ಬಂಗಾರದಂತೆ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಭಕ್ತರ ಸಮಸ್ತ ಭಯ-ಭೀತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಷ್ಟ-ಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುವ ಪರಮ ದಯಾಮಯಿ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ.
ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯು ಶಿವನನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸನ್ನಾಚರಿಸಿದಳು. ಆಕೆಯ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಒಲಿದ ಶಿವನು ಆಕೆಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ವಿವಾಹದ ದಿನದಂದು ಶಿವನು ತನ್ನ ನೈಜ, ಭಯಾನಕ ರುದ್ರಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಿಮವಂತನ ಅರಮನೆಗೆ ಬಂದು ತಲುಪಿದನು. ಬೂದಿ ಲೇಪಿತ ಶರೀರ, ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಪಗಳು, ಜಟೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಗೆ ಮತ್ತು ಭೂತ-ಪ್ರೇತ-ಪಿಶಾಚಿಗಳ ಗಣಗಳ ಸಮೇತ ರುದ್ರಾವತಾರದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಶಿವನನ್ನು ಕಂಡು ಪಾರ್ವತಿಯ ತಾಯಿ ಮೇನಾವತಿ ಮೂರ್ಛೆ ಹೋದಳು; ಇಡೀ ಅರಮನೆಯ ಜನರೇ ಭಯಭೀತರಾದರು. ತನ್ನ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರ ಆತಂಕವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಮಂಗಳಕರವಾಗಿಸಲು ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯು ತಕ್ಷಣವೇ ದಿವ್ಯ, ತೇಜೋಮಯ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕವಾದರೂ ಮಧುರವಾದ ಹತ್ತು ಕೈಗಳ ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ದೇವಿಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿದಳು. ಆಕೆಯ ಕಿರೀಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಅರ್ಧಚಂದ್ರನಿಂದ ಪವಿತ್ರ ನಾದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ನಂತರ ದೇವಿಯು ಶಿವನ ಬಳಿ ತೆರಳಿ, ಆತನ ಭಯಂಕರ ರೂಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಶಾಂತ, ಸುಂದರ ರಾಜಕುಮಾರನ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿದಳು. ಶಿವನು ಆಕೆಯ ಕೋರಿಕೆಯಂತೆ ಸೌಮ್ಯ ರೂಪ ತಾಳಿದ ನಂತರ ವಿವಾಹವು ವೈಭವದಿಂದ ನೆರವೇರಿತು. ಹೀಗೆ ಭಯಾನಕತೆಯನ್ನು ಶಾಂತತೆಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಮಂಗಳವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದ ಕರುಣಾಮಯಿ ರೂಪವೇ ಚಂದ್ರಘಂಟಾ.
ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ದೇವಿಯ ದಿವ್ಯ ಸ್ವರೂಪವು ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಶೌರ್ಯಗಳ ಅಪೂರ್ವ ಸಂಗಮವಾಗಿದೆ. ಆಕೆಯ ದರ್ಶನ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅশুভ ಪ್ರಭಾವಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಅಚಲ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ದೇವಿಯು ಸಿಂಹ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಘ್ರದ ಮೇಲೆ ವಿರಾಜಮಾನಳಾಗಿದ್ದು, ಇದು ನಿರ್ಭಯತೆ, ಪರಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಆಕೆಯ ಮೈಬಣ್ಣವು ಶುದ್ಧ ಚಿನ್ನದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಅರ್ಧಚಂದ್ರನನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಆಕೆಯ ಮುಖದಲ್ಲಿ ತಾಯ್ತನದ ವಾತ್ಸಲ್ಯಪೂರ್ಣ ಶಾಂತತೆಯಿದ್ದರೂ, ದುಷ್ಟರನ್ನು ದಂಡಿಸುವ ತೀಕ್ಷ್ಣ ತೇಜಸ್ಸಿದೆ. ದೇವಿಯು ಹತ್ತು ಕೈಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬಲಗೈಗಳಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲ, ಗದೆ, ಬಾಣ, ಖಡ್ಗ ಮತ್ತು ಅಭಯ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಎಡಗೈಗಳಲ್ಲಿ ಕಮಲದ ಹೂವು, ಬಿಲ್ಲು, ಜಪಮಾಲೆ, ಕಮಂಡಲ ಮತ್ತು ವರದ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಈ ಆಯುಧಗಳು ಆಕೆಯು ಅಧರ್ಮದ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸದಾ ಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದರೆ, ಆಕೆಯ ಅಭಯ ಮತ್ತು ವರದ ಮುದ್ರೆಗಳು ಆಶ್ರಯ ಬೇಡಿ ಬರುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ನಿರಂತರ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಆಶೀರ್ವಾದದ ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಕುಂಡಲಿನಿ ಯೋಗ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿಯ ಮೂರನೇ ದಿನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯಿದೆ. ಮೊದಲ ದಿನ ಮೂಲಾಧಾರ ಚಕ್ರ ಹಾಗೂ ಎರಡನೇ ದಿನ ಸ್ವಾಧಿಷ್ಠಾನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಸಾಧಕನ ಚಿತ್ತವು, ಮೂರನೇ ದಿನ ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ದೇವಿಯ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ನಾಭಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮಣಿಪೂರ ಚಕ್ರವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಮಣಿಪೂರ ಚಕ್ರವು ಅಗ್ನಿ ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಜಾಗೃತಗೊಂಡಾಗ ಸಾಧಕನಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತ ಭಯ, ಕೀಳರಿಮೆ ಮತ್ತು ಆಲಸ್ಯಗಳು ದೂರವಾಗಿ ಅಪಾರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ಶೌರ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವದ ಗುಣಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ದೇವಿಯ ಗಂಟೆಯ ನಾದವು ಸಾಧಕನ ಒಳಗಿನ ಅಜ್ಞಾನವೆಂಬ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಕಂಪನಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ದೇಹದ ನರನಾಡಿಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಾಧಕನಿಗೆ ದಿವ್ಯ ನಾದಗಳು ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ ಸುಗಂಧಗಳ ಅಲೌಕಿಕ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರವು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ನವರಾತ್ರಿಯ ಮೂರನೇ ದಿನದಂದು ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ದೇವಿಯ ಪೂಜೆಯನ್ನು ವಿಧಿಬದ್ಧವಾಗಿ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ದೇವಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಹಳದಿ, ಬೂದು ಅಥವಾ ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಗಂಗಾಜಲದಿಂದ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ, ಕಲಶ ಹಾಗೂ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕೆಂಪು ಕಮಲ, ಮಲ್ಲಿಗೆ ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಸೇವಂತಿಗೆ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಶೃಂಗರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೀಪ, ಧೂಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿ, ದೇವಿಯ ಧ್ಯಾನ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾ ಆಕೆಯನ್ನು ಆವಾಹಿಸಿ ಕುಂಕುಮ, ಅರಿಶಿನ, ಅಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಚಂದನಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಾಯಿಗೆ ಹಾಲಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಪಾಯಸ ಅಥವಾ ಸಿಹಿ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿ ಮಹಾಮಂಗಳಾರತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂಜೆಯ ನಂತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ಗತಿಕರಿಗೆ ಹಾಲು, ಬೆಳ್ಳಿ ಅಥವಾ ಸಿಹಿ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ವಿಶೇಷ ಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ದೇವಿಯ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಭಕ್ತರು "ಪಿಂಡಜಪ್ರವರಾರೂಢಾ ಚಂಡಕೋಪಾಸ್ತ್ರಕೈರ್ಯುತಾ, ಪ್ರಸಾದಂ ತನುತೇ ಮಹ್ಯಂ ಚಂದ್ರಘಂಟೇತಿ ವಿಶ್ರುತಾ" ಎಂಬ ಧ್ಯಾನ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಹಾಗೂ "ಓಂ ದೇವಿ ಚಂದ್ರಘಂಟಾಯೈ ನಮಃ" ಎಂಬ ಮೂಲ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಜಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ವಾಹನದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದಂಡಿಸಲು ಉಗ್ರ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ದೇವಿಯು ಭಕ್ತರ ಮೇಲೆ ಸದಾ ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಿ ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆಕೆಯ ನಿರಂತರ ಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ.
ಮಾತಾ ಚಂದ್ರಘಂಟೆಯ ಆರಾಧನೆಯು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಿಯ ಗಂಟೆಯ ಪವಿತ್ರ ಧ್ವನಿಯು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಆತಂಕಗಳನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈಕೆಯ ಭಕ್ತರು ಕೇವಲ ವೀರರಾಗುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಸೌಮ್ಯತೆ, ವಿನಯ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಶಸ್ತ್ರ ಹಿಡಿಯುವ ಧೈರ್ಯವಿರಬೇಕು, ಆದರೆ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಹರಿಸುವ ವಿಶಾಲ ಹೃದಯವೂ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದೇ ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ದೇವಿಯ ದಿವ್ಯ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ. ಆಕೆಯ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ಶರಣಾದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸಂಸಾರದ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ, ಇಹದಲ್ಲಿ ಸುಖವೂ ಪರದಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷವೂ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.


ಸಿಹಿಜೀವಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ

ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ದೇವಿ

 

ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ದೇವಿ

ನವರಾತ್ರಿಯ ನವದುರ್ಗೆಯರ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಮಾತಾ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿಯು ತಪಸ್ಸು, ತ್ಯಾಗ, ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಸಂಕಲ್ಪದ ಸಾಕಾರ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. 'ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ' ಎಂದರೆ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸುವವಳು ಎಂದರ್ಥ. ಆಕೆಯ ಈ ದಿವ್ಯ ಸ್ವರೂಪವು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ದೃಢತೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ.

ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾತಾ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿಯು ಪರ್ವತರಾಜ ಹಿಮವಾನನ ಮಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದಳು. ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಸತಿದೇವಿಯಾಗಿ ಶಿವನನ್ನು ವರಿಸಿದ್ದಳು. ಆದರೆ ತಕ್ಷಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷನಿಂದ ಅಪಮಾನಿತಳಾಗಿ ಯೋಗಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ್ದಳು. ನಂತರ ಪಾರ್ವತಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿ, ಶಿವನನ್ನು ಪುನಃ ಪತಿಯಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ನಾರದರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದಳು. ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕೇವಲ ಹಣ್ಣು, ಎಲೆಗಳನ್ನು ತಿಂದು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಿರಾಹಾರಳಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಆಕೆಗೆ 'ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು. ಪುರಾಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಾಮ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಈಕೆಯ ಕಥೆಗಳು ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ.

ನವರಾತ್ರಿಯ ಎರಡನೇ ದಿನದಂದು ಮಾತಾ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿಯ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಈ ದಿನ ಭಕ್ತರು ಶುದ್ಧತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.ದೇವಿಗೆ ಜಪಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಕಮಂಡಲವಿರುವ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ದೇವಿಗೆ ಬಿಳಿ ಹೂವುಗಳು, ಅಕ್ಷತೆ, ಚಂದನ ಹಾಗೂ ಸಕ್ಕರೆ ಅಥವಾ ಹಣ್ಣುಗಳ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ."ಓಂ ದೇವಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣ್ಯೈ ನಮಃ" ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಜಪಿಸುವುದರಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.

ಮಾತಾ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿಯ ತಪಸ್ಸಿನ ಸ್ವರೂಪವು ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮೇಲೆ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ಇದು ಕಷ್ಟದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೃತಿಗೆಡದೆ ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಯುವ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಿಯು ಜ್ಞಾನ, ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಯ ದೇವತೆಯಾಗಿ ನೆಲಸಿದ್ದಾಳೆ. ಯುವಜನರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಯಶಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಈ ದೇವಿಯ ಕೃಪೆಯನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ದೇವಿಯ ತಪಸ್ಸು ನಿಸರ್ಗದ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಕಾಡುಗಳು, ನದಿ ತೀರಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಇದು ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ಪ್ರಕೃತಿಗೂ ಇರುವ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಿಸರವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವುದು, ನಿಸರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಸಾಮರಸ್ಯದಿಂದ ಬದುಕುವುದು ಮತ್ತು ಸರಳ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಈ ಆಚರಣೆಯ ಅಂತರ್ಗತ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಇಂದಿನ ವೇಗದ ಹಾಗೂ ಒತ್ತಡದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮಾನವನು ನೆಮ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿಯ ತತ್ವವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ. ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಶಾರ್ಟ್‌ಕಟ್‌ಗಳಿಲ್ಲ, ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನವೇ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬ ಪಾಠವನ್ನು ಇದು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಈ ತಪಸ್ಸಿನ ಸ್ವರೂಪವು ದೊಡ್ಡ ಆಧಾರವಾಗಲಿದೆ.
"ದೃಢಸಂಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮವಿದ್ದರೆ, ಯಾವುದೇ ಅಸಾಧ್ಯ ಗುರಿಯನ್ನೂ ಸಾಧಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ."
ಮಾತಾ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿಯ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕು ಮೂಡಲಿ, ನಿಮಗೆ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸು ಲಭಿಸಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸುತ್ತೇವೆ!

ಸಿಹಿಜೀವಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ
ತುಮಕೂರು

ನವರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲ ದಿನ ಶೈಲ ಪುತ್ರಿಯ ಆರಾಧನೆ.

 

ನವರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲ ದಿನ ಶೈಲ ಪುತ್ರಿಯ ಆರಾಧನೆ.

ಸರ್ವರಿಗೂ ನವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬದ ಶುಭಾಶಯಗಳು..
"ಅಪಾರ ಕರುಣೆಯ ಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾದ ಮಾತಾ ಶೈಲಪುತ್ರಿಯ ಆಶೀರ್ವಾದದಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಧೈರ್ಯ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿ ನೆಲೆಸಲಿ."

ನವರಾತ್ರಿಯ ಪವಿತ್ರ ಮಹೋತ್ಸವದ ಪ್ರಥಮ ದಿನದಂದು ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುವ ಮಾತಾ ಶೈಲಪುತ್ರಿಯು ಆದಿಶಕ್ತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗೂ ದಿವ್ಯ ಸ್ವರೂಪಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಸಮಸ್ತ ಸೌಂದರ್ಯ, ಪಾವಿತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿರುವ ಈ ದೇವಿಯ ಕುರಿತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ವಿವರವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಶೈಲಪುತ್ರಿ ದೇವಿಯ ಕುರಿತಾದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಚೀನ ಪೌರಾಣಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿವೆ. 'ಶೈಲ' ಎಂದರೆ ಪರ್ವತ ಅಥವಾ ಬೆಟ್ಟ, 'ಪುತ್ರಿ' ಎಂದರೆ ಮಗಳು; ಹಿಮವಂತ ಮಹಾರಾಜನ ಮಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ದೇವಿಗೆ 'ಶೈಲಪುತ್ರಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಈಕೆಯು ದಕ್ಷ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಮಗಳು 'ಸತಿ'ಯಾಗಿದ್ದು, ಶಿವನನ್ನು ವರಿಸಿದ್ದಳು. ತಂದೆ ದಕ್ಷನು ಶಿವನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದಾಗ ಯಜ್ಞಕುಂಡಕ್ಕೆ ಹಾರಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ್ದಳು. ತರುವಾಯ, ದಕ್ಷಿಣ ಹಿಮಾಲಯದ ಒಡೆಯನಾದ ಪರ್ವತರಾಜ ಹಿಮವಂತ ಹಾಗೂ ಮೈನಾ ದೇವಿಯ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಮರುಜನ್ಮ ಪಡೆದಳು.
ಕೇವಲ ಲಿಖಿತ ಗ್ರಂಥಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಆಕರಗಳಲ್ಲೂ ಶೈಲಪುತ್ರಿಯ ಕಥೆಗಳು ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ. ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳ ಜಾನಪದ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮವಂತನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಬೆಳೆದ ಬಗೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಆಕೆಯ ನಂಟನ್ನು ಬಹಳ ಸುಂದರವಾಗಿ ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಪದರು ಹಾಗೂ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ದೇವಿಯನ್ನು ಪರ್ವತಗಳ ರಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸುವ ಹಳೆಯ ಪರಂಪರೆಯಿದೆ.

ನವರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲ ದಿನದ ಆಚರಣೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ. ಅಂದು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:
• ಘಟಸ್ಥಾಪನೆ (ಕಲಶ ಸ್ಥಾಪನೆ): ಮನೆಯನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ, ಮರಳಿನ ಮೇಲೆ ನವಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಿ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಕಳಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಶೈಲಪುತ್ರಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆವಾಹನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಬಣ್ಣದ ವಿಶೇಷತೆ: ಶೈಲಪುತ್ರಿ ದೇವಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಬಣ್ಣವು ಹಳದಿ ಅಥವಾ ಕಿತ್ತಳೆ. ಇದು ಶಕ್ತಿ, ಉಲ್ಲಾಸ ಮತ್ತು ಸಕಾರಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ಅಂದು ಈ ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
• ನೈವೇದ್ಯ: ದೇವಿಗೆ ಶುದ್ಧವಾದ ಆಕಳ ತುಪ್ಪದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಿಹಿ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತುಪ್ಪವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುವುದರಿಂದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.

ಶೈಲಪುತ್ರಿಯ ಆರಾಧನೆಯು ನಮ್ಮ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಒಂದು ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವು ಹೆಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಮಾತೃತ್ವ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಾರುತ್ತದೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ, ಮತ, ಲಿಂಗ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ದೇವಿಯ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದರಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ಐಕ್ಯತೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಿ, ವಿನಮ್ರತೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಶೈಲಪುತ್ರಿಯ ಸ್ವರೂಪವು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾದ ನಂಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು, ಅಲ್ಲಿನ ಸಸ್ಯರಾಶಿ, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಪೂಜ್ಯ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಕಾಣುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಈ ಆರಾಧನೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ದೇವಿಯ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದರಿಂದ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಪರಿಸರ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಆಂದೋಲನಗಳಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಇಂದಿನ ಯಾಂತ್ರಿಕೃತ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮಾನವನಿಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಯ ಅತಿ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ. ವೃಷಭ ವಾಹನಾರೂಢಳಾದ (ಎತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವ) ಶೈಲಪುತ್ರಿಯು ಕಷ್ಟದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಎದೆಗುಂದದೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಇಂದಿನ ಯುವಜನತೆಗೆ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ಶಾಶ್ವತವಾದ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
"ಯಾ ದೇವಿ ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಶೈಲಪುತ್ರಿ ರೂಪೇಣ ಸಂಸ್ಥಿತಾ | ನಮಸ್ತಸ್ಯೈ ನಮಸ್ತಸ್ಯೈ ನಮಸ್ತಸ್ಯೈ ನಮೋ ನಮಃ ||"
ಮಾತಾ ಶೈಲಪುತ್ರಿಯ ದಿವ್ಯಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕು ಮೂಡಲಿ, ಕಷ್ಟಗಳೆಲ್ಲಾ ದೂರವಾಗಿ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿ ಸದಾ ಕಾಲ ನೆಲೆಸಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸುತ್ತೇನೆ.


ಸಿಹಿಜೀವಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ
ತುಮಕೂರು
9900925529

ಸಾರ್ಥಕ ಬದುಕಿನ ಅಣ್ಣ ಶರಣ ಲಕ್ಕಣ್ಣ. ಕೃತಿಯ ಒಳನೋಟ ಹಾಗೂ ಜೀವನ ದರ್ಶನ

 

ಸಾರ್ಥಕ ಬದುಕಿನ ಅಣ್ಣ ಶರಣ ಲಕ್ಕಣ್ಣ.
ಕೃತಿಯ ಒಳನೋಟ ಹಾಗೂ ಜೀವನ ದರ್ಶನ

'ಸಾರ್ಥಕ ಬದುಕಿನ ಅಣ್ಣ ಶರಣ ಲಕ್ಕಣ್ಣ' ಎಂಬ ಈ ಕೃತಿಯು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಒಂದು ಮೌಲ್ಯಯುತ, ಆದರ್ಶ ಹಾಗೂ ಶರಣ ತತ್ವಗಳ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ ರೂಪುಗೊಂಡ ಒಂದು ಸುಂದರ ಬದುಕಿನ ಅನಾವರಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಕೃತಿಯ  ಲೇಖಕರಾದ ಗುಂಬೀಶಂ ರವರು ಈ  ಕೃತಿಯ‌  ಮೂಲಕ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಾದರಿಯಾದ, ಅಬ್ಬರವಿಲ್ಲದ, ಆದರೆ ಆಳವಾದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ ಲಕ್ಕಣ್ಣರವರ ಬದುಕನ್ನು ಅಕ್ಷರರೂಪಕ್ಕಿಳಿಸುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ತುಮಕೂರು ನಗರದ ಶಾಂತಿನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಇವರು, ಲೋಕದ ಜನರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಂತೆ ಕಂಡರೂ, ತಮ್ಮ ಮೃದುಸ್ವಭಾವ, ಮಿತಭಾಷಿತ್ವ ಹಾಗೂ ಅಸಾಧಾರಣ ಸತ್ಯಸಂಧತೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದರು. ಇವರ ಇಡೀ ಜೀವನವು ಶರಣ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಅದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಿದರು.

ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬದುಕಿನ ಕಥನವು ಅದರ ಬೇರುಗಳಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಎನ್.ಎಂ. ಲಕ್ಕಣ್ಣರ ವರು ‌ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗುಬ್ಬಿ ತಾಲೂಕಿನ ನಿಟ್ಟೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ವಂಶವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮುತ್ತಜ್ಜ ಹಾಗೂ ತಾತನವರು ಶ್ರೀ ಮೈಲಾರಲಿಂಗೇಶ್ವರಸ್ವಾಮಿಯ ಅರ್ಚಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇಂತಹ ಭಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗದ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ, ದಿನಾಂಕ 17-11-1930 ರಂದು  ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರಿಗೆ ಒಟ್ಟು ಏಳು ಜನ ಮಕ್ಕಳು; ನಾಲ್ಕು ಜನ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು ಹಾಗೂ ಮೂರು ಜನ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು. ಈ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣರವರು ಮೂರನೆಯ ಪುತ್ರರಾಗಿ ಬೆಳೆದರು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಕಷ್ಟ-ಸುಖಗಳನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಗುಣವನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ವಾತಾವರಣದಿಂದಲೇ ಕರಗತ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ದೆಸೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಕಿಚ್ಚು
ಲಕ್ಷ್ಮಣರವರ ಯೌವನದ ದಿನಗಳು ದೇಶದ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಘಟ್ಟವಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದೊಡನೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದ್ದವು. 1942 ರಿಂದ 1947 ರವರೆಗಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಅವರು ಹೋರಾಟದ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1947 ರಂದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದೊರೆತಾಗ ದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ 565 ಸಂಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಬೃಹತ್ ಕಾರ್ಯ ನಡೆದಿತ್ತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 'ಮೈಸೂರು ಚಲೋ' ಹೋರಾಟ, ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿಲೀನಕರಣ ಹಾಗೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ನಡೆದ ಚಳುವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು.
ಈ ಹೋರಾಟದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಎದುರಿಸಿದ ಕಷ್ಟಗಳು, ಪಟ್ಟ ಶ್ರಮ ಹಾಗೂ ದೇಶಪ್ರೇಮವು ಅವರ ಮುಂದಿನ ಬದುಕಿನ ಗಟ್ಟಿತನಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯವಾಯಿತು. ಇವರ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ದೇಶಸೇವೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು, ಅವರಿಗೆ 'ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಸಫರರ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್' (Political Sufferer certificate) ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಮಾಸಿಕ 10,000/- ರೂಪಾಯಿಗಳ ಪಿಂಚಣಿಯನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿತ್ತು.
ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು
ಹೋರಾಟದ ಬದುಕಿನ ನಡುವೆಯೂ ಲಕ್ಕಣ್ಣರವರು ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ಬಡತನ ಹಾಗೂ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯ ನಡುವೆಯೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುವ ದೃಢಸಂಕಲ್ಪ ಅವರಲ್ಲಿತ್ತು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ತುಮಕೂರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಇಂಟರ್ ಮೀಡಿಯೇಟ್ (Intermediate) ಹಾಗೂ ಬಿ.ಎ. (B.A.) ಪದವಿಯ ಭಾಗ 1, 2, ಮತ್ತು 3 ರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರೈಸಿದರು.
ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಉದ್ಯೋಗ ಅರಸಿ ಹೊರಟ ಅವರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಜೀವ ವಿಮಾ ನಿಗಮದಲ್ಲಿ (LIC) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಬಂತು. ಎಲ್.ಐ.ಸಿ. ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ನಿಷ್ಠೆ ಹಾಗೂ ಕರ್ತವ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ ಎಂಬಂತೆ ಬದುಕಿದರು. ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಸಾರ್ಥಕ ಸೇವೆಯ ನಂತರ, ದಿನಾಂಕ 30-11-1990 ರಂದು ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.
ತುಂಬಿದ ಸಂಸಾರ: ಬೆಚ್ಚನೆ ಮನೆಯಾಗಿ, ಬೆಚ್ಚಗೆ ಹೊನ್ನಾಗಿ
ಇವರ  ಕೌಟುಂಬಿಕ ಬದುಕು ಅತ್ಯಂತ ಮಾದರಿಯಾದದ್ದು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಸ್ಫೂರ್ತಿದಾಯಕವಾದದ್ದು. ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಸೇರಿ ಅವರು ಕಟ್ಟಿದ ಸಂಸಾರವು 'ಬೆಚ್ಚನೆ ಮನೆಯಾಗಿ, ಬೆಚ್ಚಗೆ ಹೊನ್ನಾಗಿ' ಎಂಬ ನಾಣ್ಣುಡಿಗೆ ಅನ್ವರ್ಥವಾಗಿತ್ತು. ಈ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟು ಏಳು ಜನ ಮಕ್ಕಳು: ಸಿದ್ದಗಂಗಯ್ಯ, ಬಸವರಾಜು, ರೇಣುಕಮ್ಮ, ಲಲಿತ, ಮರಿಯಮ್ಮ, ಸರಸ್ವತಿ ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪುತ್ರ.
ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಭೌತಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಉತ್ತಮ ಸಂಸ್ಕಾರ, ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಶರಣರ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳನ್ನು ಧಾರೆ ಎರೆದು ಬೆಳೆಸಿದರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಶಾಂತಿ, ಸಹನೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರೀತಿಯ ವಾತಾವರಣ ಇರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡರು. ಕಿರಿಯ ಪುತ್ರಿ ಸರಸ್ವತಿಯವರು ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಬಸವ ತತ್ವವನ್ನು ಕೇವಲ ವೇದಿಕೆಗಳ ಭಾಷಣಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದೆ, ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಆಚರಣೆಗೆ ತಂದು, ಮಕ್ಕಳಾದ ತಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಬಸವ ದಳದೊಂದಿಗೆ ಒಡನಾಟ
ಎನ್.ಎಂ. ಲಕ್ಕಣ್ಣರವರ ಬದುಕಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಜೀವನಾಡಿ ಎಂದರೆ ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲಿದ್ದ ಅವರ ಅಪಾರ ಒಲವು. ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರದ ಸಮಯವನ್ನು ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮಾಜ ಸೇವೆ ಹಾಗೂ ಬಸವ ತತ್ವದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟರು. ಬಸವ ದಳದೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರ ಒಡನಾಟ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವರು, ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲಾ ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಎಡ್ವಾನ್ಸ್ ಎಂ.ಜಿ. ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯನವರು ತಮ್ಮ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುವಂತೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣರವರು ಪರಿಷತ್ತಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಬಸವಾದಿ ಶರಣರ ತತ್ವಗಳಾದ ಕಾಯಕ, ದಾಸೋಹ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತಾ ನಿವಾರಣೆ ಹಾಗೂ ಸಮಾನತೆಯ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಇವರು, ಇತರರಿಗೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದರು.
ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರದ ವಾತ್ಸಲ್ಯಮಯಿ ತಾತ
ಒಬ್ಬ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಉದ್ಯೋಗಿ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಸಮಾಜ ಸೇವಕನ ಆಚೆಗೆ,  ಒಬ್ಬ ಅತೀವ ಪ್ರೇಮಮಯಿ ತಾತನಿದ್ದ. ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ ಗಂಗಾರಾಮ್ ಉಡುಗಿರಿ ಎಚ್.ಎಸ್. ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವ "Grandpa's Job After his Retirement" (ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ತಾತನ ಉದ್ಯೋಗ) ಎಂಬ ಬರಹವು, ಲಕ್ಷ್ಮಣರವರ ಮಾನವೀಯ ಹಾಗೂ ಮೃದು ಹೃದಯವನ್ನು ಅತ್ಯದ್ಭುತವಾಗಿ ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ.
ಮೊಮ್ಮಗನಿಗೆ ಶಾಲೆಯ ವಾಹನವನ್ನು ಹತ್ತಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ, ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತಾತ ಲಕ್ಷ್ಮಣರವರೇ ಪ್ರತಿದಿನ ಮುಂಜಾನೆ ಆಟೋರಿಕ್ಷಾವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿ, ಮೊಮ್ಮಗನನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೇವಲ ಶಾಲೆಗೆ ಬಿಡುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಮೊಮ್ಮಗನ ನರ್ಸರಿ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಆತನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು, ಆತನಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬುತ್ತಿದ್ದರು. ಶಿಕ್ಷಕರು, ವಾಚ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ಗಳು, ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೊಂದಿಗೂ ಬೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಇವರ ಈ ವಾತ್ಸಲ್ಯಮಯಿ ಗುಣವು, ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಅದೇ ಮೊಮ್ಮಗ ತಾತನ ಬಗ್ಗೆ "I Love You, Grandpa!" ಎಂದು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹೇಳುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಗಾಢವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತ್ತು.
ಈ ಕೃತಿಯು ಕೇವಲ ಎನ್.ಎಂ. ಲಕ್ಕಣ್ಣರವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಧನೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲ. ಇದು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಂದ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡಿ, ಆದರ್ಶ ಸಂಸಾರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಶರಣ ತತ್ವಗಳ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಸಾರ್ಥಕಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡ ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಚೇತನದ ದಿವ್ಯ ಕಥನವಾಗಿದೆ. ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಒಳಿತು ಮಾಡಬೇಕು, ಉತ್ತಮ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ದಾಟಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಅವರ ತುಡಿತವು ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರತಿ ಪುಟದಲ್ಲೂ, ಅವರ ಬದುಕಿನ ಪ್ರತಿ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೂ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅವರ ಜೀವನವು ಇಂದಿನ ಯುವಜನತೆಗೆ, ದಿಕ್ಕು ತಪ್ಪುತ್ತಿರುವ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕೈಗನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ. ಬದುಕು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಉಸಿರಾಡುವುದಲ್ಲ, ಅದು ಮೌಲ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು, ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಬೆಳಕಾಗುವ ಸಾರ್ಥಕ ಪಯಣ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಣ್ಣ ಶರಣ ಲಕ್ಕಣ್ಣರವರ ಈ ಜೀವನಗಾಥೆ ನಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾರಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಸಿಹಿಜೀವಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ
ತುಮಕೂರು

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಬೆಳಕು ಜಗತ್ತಿನ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಲಿ.

 

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಬೆಳಕು ಜಗತ್ತಿನ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಲಿ.

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಮಾನವನ ಘನತೆ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಒಂದು ಉದಾತ್ತ ಜೀವನಶೈಲಿ. "ಜನರಿಂದ, ಜನರಿಗಾಗಿ, ಜನರಿಗೋಸ್ಕರ" ಎಂಬ ಅಬ್ರಹಾಂ ಲಿಂಕನ್ ಅವರ ಮಾತುಗಳು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೂಲಭೂತ ಆತ್ಮವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ, ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಮತ್ತು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಶತಮಾನಗಳ ಹೋರಾಟದ ಫಲವಾಗಿ ಇಂದು ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಬದುಕಿಗೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಅಡಿಪಾಯ. ಜನರ ಧ್ವನಿಗೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡುವ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತತ್ವದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಸಂಭ್ರಮಿಸಲು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15 ರಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಜಾಗತಿಕ ಆಚರಣೆಯು ದಿಢೀರನೆ ರೂಪುಗೊಂಡದ್ದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಬಲಪಡಿಸುವ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಯತ್ನದ ಫಲವಾಗಿದೆ. 1997 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15 ರಂದು ಅಂತರ-ಸಂಸದೀಯ ಒಕ್ಕೂಟವು (IPU) 'ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘೋಷಣೆ'ಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿತು. ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಯ ಹತ್ತನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ, 2007 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯು ನಿರ್ಣಯವೊಂದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15 ಅನ್ನು 'ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ದಿನ' ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ತರುವಾಯ 2008 ರಿಂದ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಘೋಷವಾಕ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾ ಬರಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಇಂದು ಜಗತ್ತಿನ ಬಹುತೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡರೂ, ನೈಜ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಭಿನ್ನವಾದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಯೂನಿಟ್ (EIU) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಇತ್ತೀಚಿನ 'ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸೂಚ್ಯಂಕ'ದ ಪ್ರಕಾರ, ಜಗತ್ತಿನ ಕೇವಲ 8% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಸುಮಾರು 37% ರಷ್ಟು ಜನರು ದೋಷಪೂರಿತ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದ ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ಮಿಶ್ರ ಮತ್ತು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಆಡಳಿತದಡಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಗಮನಾರ್ಹವೆಂದರೆ, ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ 'ಚುನಾವಣೆಗಳ ವರ್ಷ' ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ 2024 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತ, ಅಮೆರಿಕ, ಬ್ರಿಟನ್, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶ್ವದ 60 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಈ ಪೈಕಿ 97 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ನೋಂದಾಯಿತ ಮತದಾರರನ್ನು ಹೊಂದುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ.

ಯಾವುದೇ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ದೋಷಮುಕ್ತವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಳಿತು ಮತ್ತು ಕೆಡುಕುಗಳಿವೆ. ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಮತ್ತು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುವುದು ಇದರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ರಕ್ತಪಾತವಿಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ಮತದಾನದ ಮೂಲಕ ಎಂತಹ ಪ್ರಬಲ ನಾಯಕರನ್ನೂ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಣ ಮತ್ತು ತೋಳ್ಬಲದ ಪ್ರಭಾವವು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರನ್ನು ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ದೂರ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ನೈಜ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ, ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ಮತ್ತು ಉಚಿತ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮತದಾರರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ರಾಜಕಾರಣ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬ ನೀತಿಗಳು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಸವಾಲುಗಳಾಗಿವೆ.

ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮತ್ತು ಜಾಗತೀಕರಣದ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮಹತ್ವ ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಅಂತರ್ಜಾಲ ಮತ್ತು ಇ-ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಆದರೆ, ಇದೇ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI), ಡೀಪ್‌ಫೇಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಡುವ ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ದಿಗಳು ಚುನಾವಣೆಗಳ ದಿಕ್ಕನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಷಡ್ಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ಜನರ ಖಾಸಗಿತನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಗಳು, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಂತಹ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಲು ಇದು‌ ಸಕಾಲ.

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಎಂದಿಗೂ  ನಿಂತ ನೀರಲ್ಲ.ಅದು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳುವ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಗಾರನ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಯಾರಿಗೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತ ಮತದಾರರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯುವ ಸಮುದಾಯವು ಕೇವಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಟೀಕಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ನೈಜ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯ.

ಭವಿಷ್ಯದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಹೆಚ್ಚು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುವತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್‌ನಂತಹ ಸುಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ನೆರವಾಗಲಿವೆ. ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯಂತಹ ಬೃಹತ್ ಜಾಗತಿಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಒಗ್ಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಇದೆ. ಕೇವಲ ಬಹುಮತದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಮೀರಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತನ ದನಿಯನ್ನೂ ಆಲಿಸುವ ಸಮಗ್ರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದತ್ತ ಜಗತ್ತು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಬರುವ ಚುನಾವಣೆ ಅಲ್ಲ; ಅದು ಪ್ರತಿದಿನ, ಪ್ರತಿಕ್ಷಣ ನಾವು ತೋರುವ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ, ಸಂವಾದ ಮತ್ತು ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಪ್ರತಿರೂಪ. ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಸಮ್ಮತಿಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಉಸಿರಾಗಬೇಕು. ಸವಾಲುಗಳು ಎಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡದಿದ್ದರೂ, ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಂಬಲವನ್ನು ಯಾವ ಶಕ್ತಿಯೂ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ದಿನದ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನೂ ತನ್ನ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜೊತೆಗೆ, ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಳ್ಳಲಿ.ಆ ಮೂಲಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಬೆಳಕು ಜಗತ್ತಿನ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಲಿ.

ಸಿಹಿಜೀವಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ

ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಕರು

ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಕ್ಯಾತ್ಸಂದ್ರ.

ಬದುಕಿನ ಪಾಠಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಕಾವ್ಯಕುಸುಮ: ಡಾ. ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಆರ್.

 ಬದುಕಿನ ಪಾಠಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಕಾವ್ಯಕುಸುಮ: ಡಾ. ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಆರ್.

ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ- ಇವೆರಡೂ ಸಮಾಜವನ್ನು ತಿದ್ದುವ, ಬೆಳಗುವ ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಎರಡು ಪ್ರಬಲ ಅಸ್ತ್ರಗಳು. ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಕವಯಿತ್ರಿಯಾದಾಗ, ಆಕೆಯ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಪದಗಳ ಜೋಡಣೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಬದಲಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ, ಸಮಾಜದ ಅಂಕು-ಡೊಂಕುಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ತುಡಿತ ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಂತಹದೊಂದು ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಕಾವ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಡಾ. ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಆರ್ ಅವರ 'ಕಾವ್ಯ ಲಹರಿ' ಕವನ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿದೆ.
ಬೆಂಗಳೂರಿನ 'ಪರಿಮಳ ಪ್ರಕಾಶನ' ಹೊರತಂದಿರುವ, 120 ರೂಪಾಯಿ ಮುಖಬೆಲೆಯ ಈ ಕೃತಿಯು ಕೇವಲ ಕವನಗಳ ಗುಚ್ಛವಲ್ಲ, ಇದು ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಅಂತರಾಳದ ತುಡಿತಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ. ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಡಾ. ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಅವರು, ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಬದುಕಿನ ಅನುಭವಗಳನ್ನು, ಸಮಾಜದ ಆಗುಹೋಗುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣಿನ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾಗಿ ಆದರೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಪುಸ್ತಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿರುವ 'ಶುಭ ನುಡಿ'ಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಅನುಪಮಾ ಚಂದ್ರು ಅವರು ಲೇಖಕಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಡಾ. ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಅವರು ಸಾವಿರಾರು ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯ ರೂಪಿಸುವ ಆದರ್ಶ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ, ಸಮಾಜಮುಖಿ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಬರಹಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಹೇಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತೆಯೇ, ಕೃತಿಯ ಬೆನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನರಂಗ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಂಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಮೆಟ್ಟಿ ಮೋಹನ್ ಅವರು, ರಾಜೇಶ್ವರಿಯವರು ಒಬ್ಬ ಒಳ್ಳೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸಮಾಜದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಾಳಜಿ ಇರುವ ಕವಯಿತ್ರಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯಿನಿಯಾದ ಎನ್ ಎಲ್ ಸರಸ್ವತಿ ರವರು ರಾಜೇಶ್ವರಿ ರವರಿಗೆ ಶುಭ ಹಾರೈಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸ್ವತಃ ಲೇಖಕಿಯೇ ತಮ್ಮ 'ಆಶಯ ನುಡಿ' ಮತ್ತು 'ಕವಯಿತ್ರಿಯ ಅಂತರಾಳದ ನುಡಿ'ಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿರುವಂತೆ, ಕವನ ಬರೆಯುವುದು ಅವರಿಗೆ ಕೇವಲ ಹವ್ಯಾಸವಲ್ಲ, ಅದು ಅವರ ಬದುಕಿನ ಒಂದು ಭಾಗ. ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಘಟನೆಗಳು, ನೋವು-ನಲಿವುಗಳು ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಿದ ಭಾವನೆಗಳೇ ಇಲ್ಲಿ ಕವಿತೆಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ಕ್ಯಾತಸಂದ್ರದ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ಮುಖ್ಯ ಶಿಕ್ಷಕರಾದ ಎನ್.ಎಲ್. ಸರಸ್ವತಿ ಅವರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಲೇಖಕಿ ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಪುಸ್ತಕದ 'ಪರಿವಿಡಿ'ಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ಕವಯಿತ್ರಿಯ ಚಿಂತನಾ ಲಹರಿ ಎಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ, ಭಕ್ತಿ, ಸ್ತ್ರೀ ಸಂವೇದನೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನ ತತ್ವಜ್ಞಾನ ಎಲ್ಲವೂ ಅಡಕವಾಗಿದೆ. 'ನಿನ್ನೆ ನಂಬಿಕೆ ಗಣಪ್ಪ', 'ಜೈ ಸಾವಿತ್ರಿ ಬಾಯಿ ಫುಲೆ', 'ಹೆಣ್ಣೆಂದರೆ ಜನ್ಮ ಜೀವನಾ', 'ಮಾನವ ನೀ ದಾನವನಾಗದಿರು', 'ಶಿಕ್ಷಣ-ಶಿಕ್ಷಕ-ಶಾಲೆ', 'ಗಂಡುಮಕ್ಕಳನ್ನು ದೇಶದ ಆಸ್ತಿ ಮಾಡಿ' ಮುಂತಾದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳೇ ಕವಿತೆಗಳ ಆಳವಾದ ವಸ್ತು-ವಿಷಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಯಾವುದೇ ಸತ್ಕಾರ್ಯದ ಆರಂಭ ವಿಘ್ನನಿವಾರಕನ ಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ಆಗುವುದು ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆ. ಕೃತಿಯ ಮೊದಲ ಕವನ 'ನಿನ್ನೆ ನಂಬಿಕೆ ಗಣಪ್ಪ'ದಲ್ಲಿ ಕವಯಿತ್ರಿ ತಮ್ಮ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. "ನಮ್ಮೇ ಗಣಪ್ಪ ಈ ಉತ್ತರಗಳ ಹೂರಣ / ಕೊಡೆಪ್ಪ ಪರೀಕ್ಷೇಲಿ ಫಲಿತಾಂಶ ಪಾಸಾಗಿಸು" ಎಂಬ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ, ಪರೀಕ್ಷೆ ಎದುರಿಸುವ ಮುಗ್ಧ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೊಬ್ಬನ ಬೇಡಿಕೆಯ ಧ್ವನಿ ಮಾರ್ಧನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಭಕ್ತಿಯ ಕವನವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರಿತ ಕವಯಿತ್ರಿಯ ಒಳನೋಟದ ಪ್ರತೀಕವೂ ಹೌದು.

ಈ ಸಂಕಲನದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ 'ಹೆಣ್ಣೆಂದರೆ ಜನ್ಮ ಜೀವನಾ' ಕೂಡ ಒಂದು. ಕವಯಿತ್ರಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು, ಅವಳ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಮತ್ತು ಅವಳ ಸೃಷ್ಟಿಶೀಲತೆಯನ್ನು ಬಹಳ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. "ಹೆಣ್ಣು ಸಮಾಜದ ಕಣ್ಣು / ಸರ್ವ ಸಾಧನೆಗೂ ಆಸ್ತಿ" ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಕವಿತೆ, ಹೆಣ್ಣಿನ ಬದುಕಿನ ವಿವಿಧ ಮಜಲುಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ. "ಭೂತಾಯಿ ರುರಿ ತೋರಿ ಪಾಪ / ಕಳೆವ ಗಂಗೆ ಉಸಿರೆ ಹಸಿರಾಗಿ / ಜೀವಕಳಿಯ ರಸಭಾವಧಾರಿಣಿ / ಭವತಾರಿ ಜಗನ್ಮಾತೆ ಸ್ವರೂಪಿಣಿ" ಎಂಬ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಗೆ, ನದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಜಗನ್ಮಾತೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಅವಳ ಔನ್ನತ್ಯವನ್ನು ಸಾರಲಾಗಿದೆ. ಹೆಣ್ಣು ಅನುಭವಿಸುವ ನೋವು, ಅವಳ ಪ್ರೀತಿಯ ಸೆಲೆ, ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬೆಳಕು ನೀಡುವ ಅವಳ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಡಾ. ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಅವರು ಭಾವಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ, ಇಂದಿನ ಸಮಾಜದ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕವಯಿತ್ರಿಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಕಳಕಳಿಯಿದೆ. 'ಮಾನವ ನೀ ದಾನವನಾಗದಿರು' ಎಂಬ ಕವನವು ಇಂದಿನ ಮನುಷ್ಯನ ಕ್ರೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಾರ್ಥದ ವಿರುದ್ಧದ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆಯಾಗಿದೆ. "ಶತಮಾನದ ಶಾಪ ಕಳೆವ / ಯುಗಪುರುಷರುದಯದಲಿ / ಅಡಗೇಹುದು ನಭೋದಯವೆ / ಸಮಾನತೆಯ ಮಂತ್ರ ಮಾಂಗಲ್ಯ" ಎಂದು ಆಶಾವಾದದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಕವಿತೆ, ವಾಸ್ತವದ ಕಟು ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತದೆ. "ಬುದ್ಧನುದಯದಲಿ ಬಸವಯುಗ / ಒಂದೆನೆತ ಮಾನವಮಂತ್ರವಾಯ್ತು" ಎಂದು ಇತಿಹಾಸದ ಮಹಾಪುರುಷರನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಕವಯಿತ್ರಿ, ಇಂದು ಮಾನವತೆ ಹೇಗೆ ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಿಷಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜಾತಿ, ಕುಲಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಶೋಷಣೆಗಳನ್ನು "ಹೀನಕುಲಗಳೆನಿಸುವ ಹಿರಿಮೆ / ಸಾರಿದನಂದು ಆದರೊಳಗೊಂದು / ಅಧಮೋಹೀನನೆಂಬುದ ಮರೆತು" ಎಂಬ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಕವಿತೆಯಲ್ಲ, ಸಮಾಜಕ್ಕೊಂದು ಕೈಗನ್ನಡಿ.

ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅತೀವ ಗೌರವ ಹೊಂದಿರುವ ಡಾ. ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಅವರು 'ಶಿಕ್ಷಣ-ಶಿಕ್ಷಕ-ಶಾಲೆ' ಕವನದಲ್ಲಿ ಗುರುವಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರಿದ್ದಾರೆ. "ಗುರುಕುಲ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ / ಸತ್ಯ ಜೀವಿಯಾಗಿ, ಸುಸಂಸ್ಕೃತಿ, / ಸದಾಚಾರಶೀಲವಂತನಾಗಿಸಿ / ಮಾನವೀಯತೆಯ ತಳಹದಿಯಲಿ" ಎಂಬ ಸಾಲುಗಳು ಶಿಕ್ಷಣದ ನೈಜ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಶಿಕ್ಷಕನಾದವನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿದ್ದಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಕವಯಿತ್ರಿ ಬಹಳ ಸುಂದರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. "ಸಮಾಜದ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯವೆ / ಹದಗೆಡಿಸಿ ಒಳಮನೆದಲಿ / ಸಿಲುಮೆಲ್ಲೆ ದುರಾಚಾರಿಣಿ / ದುರ್ಗಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾದವರ / ತಿದ್ದುವರಾರು ಇಹಲೋಕದ ಗುರುವೇ" ಎಂಬ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ, ಸಮಾಜ ಹಳಿ ತಪ್ಪಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಅಂತಿಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಗುರುವಿನ ಮೇಲಿದೆ ಎಂಬ ಉದಾತ್ತ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಡಾ. ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಅವರ ಕಾವ್ಯದ ಭಾಷೆ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ, ನೇರ ಮತ್ತು ಸಹಜವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾದ ರೂಪಕಗಳನ್ನಾಗಲಿ, ಅರ್ಥವಾಗದ ಪದಗುಚ್ಛಗಳನ್ನಾಗಲಿ ಬಳಸುವ ಗೋಜಿಗೆ ಹೋಗಿಲ್ಲ. ಅವರ ಕವಿತೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಓದುಗನಿಗೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತಿವೆ. ಬಳ್ಳಾರಿಯ ವೈಶಾಲಿ ಯಾದವ್ ಅವರು 'ಆಶಯ ನುಡಿ'ಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ಕವಯಿತ್ರಿಯ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದೃಷ್ಟಿ ಈ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕವಿತೆಯೂ ಓದುಗರ ಮನದಲ್ಲಿ ಭಾವದ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಕವನಗಳ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ದೈನಂದಿನ ಭಾಷೆಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿವೆ.

ಡಾ. ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಆರ್.ಅವರ 'ಕಾವ್ಯ ಲಹರಿ' ಕೃತಿಯು ವರ್ತಮಾನದ ಕಾಲಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಒಂದು ಕೃತಿ. ಕೇವಲ ತರಗತಿಯ ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಪಾಠ ಮಾಡುವುದಷ್ಟೇ ಶಿಕ್ಷಕರ ಕೆಲಸವಲ್ಲ ಸಮಾಜದ ಆಗುಹೋಗುಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ, ಜ್ವಲಂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಧ್ವನಿಯೆತ್ತುವ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ದಾಟಿಸುವ ಮಹತ್ತರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಅವರ ಮೇಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಕೃತಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ  ಕವನ ಸಂಕಲನದ ಮೂಲಕ  ಭರವಸೆಯ ಕವಯಿತ್ರಿಯಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿರುವ ಡಾ. ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಅವರ ಲೇಖನಿಯಿಂದ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಮೌಲ್ಯಯುತ ಕೃತಿಗಳು ಹೊರಬರಲಿ. ಕಾವ್ಯ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಕ ಸಮುದಾಯ ಓದಲೇಬೇಕಾದ ಒಂದು ಸುಂದರ ಕೃತಿ ಈ 'ಕಾವ್ಯ ಲಹರಿ'.
ಸಿಹಿಜೀವಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ
ಶಿಕ್ಷಕರು ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತಿಗಳು

ತೆಂಗಿನ ದಿನ.

 ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ, ಬೆಳಗಿನ ಉಪಹಾರದ ಚಟ್ನಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ದೇವರ ಪೂಜೆಯವರೆಗೆ, ಬಿರುಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದಾಹ ತೀರಿಸುವ ಎಳನೀರಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಲೆಗೂದಲಿನ ಪೋಷಣೆಯವರೆಗೆ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿರುವ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂದರೆ ಅದು 'ತೆಂಗು'. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2 ರಂದು ನಾವು 'ವಿಶ್ವ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ದಿನ'ವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾರತೀಯನಾಗಿ, ಅದರಲ್ಲೂ 'ಕಲ್ಪತರು ನಾಡು' ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ತುಮಕೂರಿನ ಮಣ್ಣಿನ ನಂಟಿರುವ ನನಗೆ, ಈ ದಿನ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ದಿನಾಂಕವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಇದು ನಮ್ಮ ರೈತರ ಬೆವರು, ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರತೀಕ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯದ ಗುಟ್ಟನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ದಿನವಾಗಿದೆ.

ಏಷ್ಯನ್ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಸಮುದಾಯ (APCC) ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 2009 ರಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2 ರಂದು ವಿಶ್ವ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಬಹುಪಾಲು ತೆಂಗು ಬೆಳೆಯುವ ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಈ ಸಂಘಟನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ತೆಂಗಿನ ಮರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾರುವುದು, ಅದರ ವಿವಿಧ ಉಪಯೋಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು, ತೆಂಗು ಬೆಳೆಯುವ ರೈತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅರಿತು ಅವರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ತೆಂಗು ಆಧಾರಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಈ ದಿನದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮತ್ತು ರೈತರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣದಲ್ಲಿ ತೆಂಗಿನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಈ ದಿನವು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ತೆಂಗಿನ ಮರವನ್ನು ನಾವು 'ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಅಂದರೆ, ಬೇಡಿದ ವರವನ್ನು ನೀಡುವ ಮರ ಎಂದರ್ಥ. ನಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಶುಭ ಕಾರ್ಯವಿರಲಿ, ಗೃಹಪ್ರವೇಶ, ಮದುವೆ, ಹೊಸ ವಾಹನ ಖರೀದಿ ಅಥವಾ ದೇವರ ಆರಾಧನೆ ಇರಲಿ, ಅಲ್ಲಿ 'ಪೂರ್ಣಕುಂಭ'ವಾಗಿ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಇರಲೇಬೇಕು. ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯನ್ನು ಒಡೆದು ದೇವರಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ನಮ್ಮ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಒಡೆದು ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಣಾ ಭಾವವನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಲಾಭದಾಯಕ ಬೆಳೆಯಾಗಿರುವ ತೆಂಗಿನ ಮರದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗವೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬೇಸಿಗೆಯ ಝಳಕ್ಕೆ ಪ್ರಕೃತಿ ನೀಡಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆಯಾದ ಎಳನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಖನಿಜಾಂಶಗಳು ದೇಹವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ತಂಪಾಗಿಸಿ ಶಕ್ತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅಡುಗೆಯಂತೂ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಇಲ್ಲದೆ ಅಪೂರ್ಣವಿದ್ದಂತೆ. ಒಣಗಿದ ಕೊಬ್ಬರಿಯಿಂದ ತೆಗೆಯುವ ಎಣ್ಣೆ ಅಡುಗೆಗೆ, ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ತಲೆಗೂದಲಿನ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕಾಯಿಯ ಮೇಲಿನ ಸಿಪ್ಪೆಯಿಂದ ಬರುವ ನಾರನ್ನು ಬಳಸಿ ಹಗ್ಗ, ಕಾಲುಮೆಟ್ಟಿಲು, ಹಾಸಿಗೆ ಮುಂತಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಒದಗಿಸಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಛಾವಣಿಯಾಗಿ, ಇಂದಿಗೂ ಪೊರಕೆಯಾಗಿ ಗರಿಗಳು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಕಾಂಡವನ್ನು ಮನೆ ಮತ್ತು ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ತೆಂಗಿನ ಚಿಪ್ಪುಗಳು ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಇದ್ದಿಲು (Activated Charcoal) ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಬೇಡಿಕೆಯ ವಸ್ತುವಾಗಿವೆ.

ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನವೂ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿದೆ. ತೆಂಗಿನ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮೀಡಿಯಂ-ಚೈನ್ ಟ್ರೈಗ್ಲಿಸರೈಡ್ಸ್ (MCTs) ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕೊಬ್ಬು ಶೇಖರಣೆಯಾಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಮಿದುಳಿಗೆ ತಕ್ಷಣದ ಶಕ್ತಿ ಒದಗಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಲಾರಿಕ್ ಆಮ್ಲವು (Lauric Acid) ತಾಯಿಯ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿರುವಷ್ಟೇ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಂಟಿ-ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಲ್ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತೂಕ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಮಧುಮೇಹ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಹೃದಯದ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ಕೊಬ್ಬರಿ ಎಣ್ಣೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಂದು ಹಲವು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿವೆ.

ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತೆಂಗು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ, ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯಗಳು ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೈತರಿಗೆ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿವೆ. ತುಮಕೂರು, ತಿಪಟೂರು, ಅರಸೀಕೆರೆ, ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಭಾಗದ ರೈತರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬೇ ಈ ತೆಂಗು ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬರಿ. ಮಗುವನ್ನು ಸಾಲುವಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಗಿಡ ನೆಟ್ಟು, ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ನೀರು, ಗೊಬ್ಬರ ಕೊಟ್ಟು ಆರೈಕೆ ಮಾಡಿ, ಮರ ಬೆಳೆದು ಫಲ ನೀಡಲು ಐದಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಾಯುವ ರೈತರ ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಸತತ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟಲಾಗದು.

ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತೆಂಗು ಬೆಳೆಗಾರರು ಹಲವಾರು ಗಂಭೀರ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನುಸಿ ರೋಗ, ಬೇರು ಕೊಳೆ ರೋಗ, ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮೂತಿ ಹುಳದಂತಹ ಕೀಟಗಳು ಇಡೀ ತೋಟವನ್ನೇ ನಾಶಮಾಡುವ ಭೀತಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ್ದು, ಇಳುವರಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಸಕಾಲಕ್ಕೆ ಮಳೆಯಾಗದೆ, ಅಂತರ್ಜಲ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿದು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಬೆಳೆಸಿದ ಮರಗಳು ಕಣ್ಮುಂದೆಯೇ ಒಣಗುತ್ತಿವೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಬ್ಬರಿ ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾದ ಬೆಲೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಹಾವಳಿಯಿಂದ ರೈತರಿಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಬೆಲೆ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ, ಎತ್ತರದ ಮರಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿ ಕಾಯಿ ಕೀಳಲು ನುರಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ತೀವ್ರ ಕೊರತೆಯೂ ರೈತರನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ.

ಈ ಸವಾಲುಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ದಿನದಂದು ನಾವು ವಾಸ್ತವಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತರಾಗಬೇಕಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಗಳು ರೈತರಿಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ ನೀಡುವುದು, ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಚಾಕಲೇಟ್, ತೆಂಗಿನ ಹಾಲು, ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಬೇಕಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಕೃತಕ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕಯುಕ್ತ ತಂಪು ಪಾನೀಯಗಳ ಮೊರೆಹೋಗುವ ಬದಲು, ರಸ್ತೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಎಳನೀರು ಮಾರುವ ರೈತನಿಂದ ಎಳನೀರು ಖರೀದಿಸಿ ಕುಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ತೆಂಗಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರಾಗಿ ನಾವೂ ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಮೆರೆಯಬೇಕಿದೆ.

'ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ' ನಮ್ಮ ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಾರವಾಗಿದೆ. ಬೇರುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಗರಿಗಳವರೆಗೆ ತನ್ನ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೂ ಮನುಕುಲದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಮುಡಿಪಾಗಿಡುವ ತೆಂಗಿನ ಮರ ನಮಗೆ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆಯ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಕೃಷಿಕರ ಶ್ರಮವನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ, ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ, ರೈತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಪಣ ತೊಡಬೇಕಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಎಳನೀರು ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬರಿಯ ಹಿಂದೆಯೂ ನಮ್ಮದೇ ಊರಿನ ಒಬ್ಬ ರೈತನ ವರ್ಷಗಳ ಶ್ರಮ, ಬೆವರು ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಕನಸಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಎಂದಿಗೂ ಮರೆಯಬಾರದು.

ಅಕ್ಷರ ಚಪ್ಪರ: ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜಮುಖಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು.

ಅಕ್ಷರ ಚಪ್ಪರ: ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜಮುಖಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು.

"ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ಸಾಧ್ಯ" ಎಂಬ ದೃಢವಾದ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಸಮಾನ ಮನಸ್ಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರೇಮಿ ಕನ್ನಡಿಗರ ಕನಸಿನ ಕೂಸಾಗಿ 2021ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 05 ರಂದು 'ಅಕ್ಷರ ಚಪ್ಪರ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ'ಯು ಲೋಕಾರ್ಪಣೆಗೊಂಡಿತು. ಹಿರಿಯ ಕವಿ ಕೆ.ಎಸ್. ನಿಸಾರ್ ಅಹಮದ್ ರವರ ಸವಿನೆನಪಿಗಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷ, ಜಾತಿ, ಮತ, ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಪಂಥಗಳ ಹಂಗಿಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಹಣ, ಪದವಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಯಾವುದೇ ಆಸೆ ಇಲ್ಲದೇ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ನಾಡು-ನುಡಿಯ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅಪ್ಪಟ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಇದು ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.
ಕಳೆದ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕನ್ನಡ ನಾಡು, ನುಡಿಯ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಓದುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡಕ್ಕಾಗಿ ನಿಸ್ವಾರ್ಥವಾಗಿ, ಎಲೆಮರೆಯ ಕಾಯಿಗಳಂತೆ ದುಡಿಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಮಹತ್ತರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಅಕ್ಷರ ಚಪ್ಪರ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿನ ಕುಂದು ಕೊರತೆಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸುವುದು, ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಪ್ರೇಮ ಮೂಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಿಗೇತರರಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಕಲಿಸಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಹಿರಿಯರಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಕೊಡಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಕಾಯಕವನ್ನೂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಭೌತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು: ನೆಲದೊಡನೆ ಸಾಹಿತ್ಯದ ನಂಟು
ಅಕ್ಷರ ಚಪ್ಪರ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕೇವಲ ಸಭೆ-ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಜನಮಾನಸವನ್ನು ತಲುಪುವ ಹಲವು ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದೆ.
• 2021ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಯಶವಂತಪುರದಲ್ಲಿ ಕೆ.ಎಸ್. ನಿಸಾರ್ ಅಹಮದ್ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದ ಅಂಗವಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉದ್ಘಾಟನೆ, ಲಾಂಛನ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆ, ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ ಹಾಗೂ ಸಾಧಕರಿಗೆ ಸನ್ಮಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಜರುಗಿತು.
• 2021ರ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ 'ಹೆಣ್ಣೆದೆಯ ತಲ್ಲಣಗಳು' ಎಂಬ ವಿನೂತನ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ, ವಿಚಾರಗೋಷ್ಠಿ ಮತ್ತು ಸಾಧಕಿಯರಿಗೆ ಸನ್ಮಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಡಲಾಯಿತು.
• ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಗಾಂಧಿಭವನದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ 'ದಸರಾ ಅಕ್ಷರೋತ್ಸವ'ದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯನಾಟಕ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ ಹಾಗೂ ಟಿ.ಪಿ. ಕೈಲಾಸಂ ಕುರಿತಾದ ಮಾತುಕತೆ ಮೂಡಿಬಂತು.
• 2021ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಯನಗರದ ರಾಣಿಸರಳಾದೇವಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ 'ಕನ್ನಡವೆಂದರೆ ಬರಿ ನುಡಿಯಲ್ಲ: ಅಪ್ಪು ಅಪ್ಪುಗೆ' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.
ಬೆಳತನಕ ಬೇಂದ್ರೆ: ಒಂದು ಅಹೋರಾತ್ರಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಭ್ರಮ ಚೇತನಾ ಫೌಂಡೇಷನ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರನಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ವೇದಿಕೆಯ ಸಂಯುಕ್ತಾಶ್ರಯದಲ್ಲಿ 'ಬೆಳತನಕ ಬೇಂದ್ರೆ' ಎಂಬ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಅಹೋರಾತ್ರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಜನವರಿ 27ರ ಶನಿವಾರದಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಯನ ಸಭಾಂಗಣ ಮತ್ತು ರವೀಂದ್ರ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ವರಕವಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಬದುಕು ಬರಹ, ಮಾತುಕತೆ-ಕವಿತೆ, ಕಾವ್ಯವಾಚನ, ನೃತ್ಯ, ಮತ್ತು ಗೀತಗಾಯನದ ಮಹಾಸಂಗಮವಾಗಿ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ರೂಪುಗೊಂಡಿತ್ತು. ಚಳಿಯ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳುಗರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕವಿಗಳಿಗೆ ಖಡಕ್ ಚಹಾ ಹಾಗೂ ಕುರುಕಲು ತಿಂಡಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಕ್ಷರಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಡನಾಟ ಹೊಂದಿದ ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ, ನಾಡುನುಡಿ ಚಿಂತಕರಿಗೆ, ಶಿಕ್ಷಕ ಸಾಧಕರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ 'ಬೇಂದ್ರೆ ನುಡಿಸಿರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಚಿಣ್ಣರ ಚಪ್ಪರ: ಭವ್ಯ ಭವಿಷ್ಯದ ಬುನಾದಿ ಶಾಲಾ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೇ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಲೆ, ಕ್ರೀಡೆ, ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ತುಮಕೂರಿನಲ್ಲಿ 'ಚಿಣ್ಣರ ಚಪ್ಪರ' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಮಕ್ಕಳೇ ನಿರೂಪಣೆ ಮಾಡಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿ, ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ. ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯದ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಸಲು, ಪೋಷಕರು ನೀಡುವ ಹಣವನ್ನು ವೃಥಾ ಹಾಳು ಮಾಡದೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹುಂಡಿ ಡಬ್ಬಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬಹುಮಾನ ನೀಡುವುದಲ್ಲದೆ, ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡಿದ ಮಗುವಿನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಕೌಂಟ್ ತೆರೆಸುವ ವಾಗ್ದಾನವನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದೆ. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತ ಪ್ರಾಚಾರ್ಯರಾದ ಎಂ.ಬಿ. ಮರಿಬಸಪ್ಪನವರು ಮಾತನಾಡಿ, ಭಾಷಣ ಕಲೆ, ಚಿತ್ರರಚನೆ ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಮಕ್ಕಳ ಸಭಾಕಂಪನ ನಿವಾರಿಸಿ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕಿವಿಮಾತು ಹೇಳಿದರು.

ಆನ್‌ಲೈನ್ ವೇದಿಕೆ ಹಾಗೂ ಕಮ್ಮಟಗಳ ವಿಸ್ತಾರ
• ಮೇ 2022ರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಾಭಿಮಾನಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವೆ ಕವನ ರಚನೆ ಕಾರ್ಯಾಗಾರ'ವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.
• ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ 'ಸ್ಪಷ್ಟ ಕನ್ನಡ ಬರವಣಿಗೆ ಕಮ್ಮಟ'ವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.
• ಕರೋನಾ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಕಠಿಣ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಮನುಷ್ಯನ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಏರುಪೇರಾಗಿದ್ದಾಗ, ಸಂಸ್ಥೆಯು 'ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ - ಜೀವನಪ್ರೇಮ' ಎಂಬ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪ್ರಬಂಧ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿತ್ತು. ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ 35ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದು, 8ನೇ ತರಗತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು 55 ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಕರವರೆಗೂ ಎಲ್ಲರೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಬರೆದರು. ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗ್ಯ ಪೂಜಾರಿ (ಪ್ರಥಮ), ದಿನೇಶ್ ಎಂ. ಅಮ್ಮಿನಳ್ಳಿ (ದ್ವಿತೀಯ), ಮತ್ತು ರೂಪಶ್ರೀ ಕನ್ಯಾನ (ತೃತೀಯ) ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದರು.
• 'ಚಪ್ಪರದಡಿ ಬೇಂದ್ರೆ ಉತ್ಸವ' (ಜನವರಿ 2021), 'ಹಳೆಗನ್ನಡ - ನಡುಗನ್ನಡ ಕಾವ್ಯವಾಚನ' (ಮಾರ್ಚ್ 2021), 'ಭಾರತಾಂಬೆಗೊಂದು ಪತ್ರ' (ಏಪ್ರಿಲ್ 2021), 'ಕಾರಂತ ನಮನ' (ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021), 'ಕುವೆಂಪು-ಬೇಂದ್ರೆ ಉತ್ಸವ', ಮತ್ತು 'ಚಿಣ್ಣರಿಗಾಗಿ ಭಾಷಣ ಸ್ಪರ್ಧೆ' ಮುಂತಾದ ಹತ್ತಾರು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.
ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಅಭಿಯಾನಗಳು: ಓದುಗರ ಮನೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಗಾಲಿಗಳ ಮೇಲೆ - ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಲ್ಲಿ ಓದುವ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ನವೆಂಬರ್ 2021ರಲ್ಲಿ 'ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಗಾಲಿಗಳ ಮೇಲೆ' ಎಂಬ ವಿನೂತನ ಅಭಿಯಾನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್, ದಂಡು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ, ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ, ಹೆಬ್ಬಾಳ, ಯಲಹಂಕ, ಚಿಕ್ಕಜಾಲ ಸೇರಿದಂತೆ ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ 300ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಆಟೋ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನಿಡಲಾಗಿದೆ. ಕವನ, ಗಾದೆ, ಒಗಟು, ಸಣ್ಣ ಕಥೆ, ನೀತಿ ಕಥೆಗಳು, ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳ ಕಿರು ಪರಿಚಯ, ಹಾಗೂ ಹಂಪಿ, ಬದಾಮಿ, ಐಹೊಳೆಯಂತಹ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ಮಾಹಿತಿಯಿರುವ ಕಿರುಪುಸ್ತಕಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಮಲ್ಲೇಶ್ವರದ ಆಟೋ ಚಾಲಕ ರೇವಣ್ಣ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಕೆಲವರು ಅರ್ಧ ಗಂಟೆ ಸಂಚರಿಸುವಾಗ ಪೂರ್ತಿ ಪುಸ್ತಕ ಓದಿ ಮುಗಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅನ್ಯ ಭಾಷಿಕರೂ ಕನ್ನಡ ಕಲಿಯುವ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಮನೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ (ಅಂಚೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯ) ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಸಮಯವಿಲ್ಲದವರು ಹಾಗೂ ಪುಸ್ತಕ ಕೊಳ್ಳಲು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗದವರಿಗಾಗಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಮಧುಶ್ರೀ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ 'ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಅಂಚೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯ' ಎಂಬ ಹೊಸ ಪ್ರಯತ್ನ ಶುರುವಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ 1,000 ರೂ.ಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಚಂದಾದಾರರಾದರೆ, 3 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಎಷ್ಟು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬೇಕಾದರೂ ಉಚಿತವಾಗಿ ಅಂಚೆ ಮೂಲಕ ಮನೆಗೇ ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಈ ಭಂಡಾರದಲ್ಲಿ ಕುವೆಂಪು, ಬೇಂದ್ರೆ, ತೇಜಸ್ವಿ, ಎಸ್.ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪ ಅವರಂತಹ ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲದೆ, ಯುವ ಬರಹಗಾರರ ಪುಸ್ತಕಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ 2000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಿದೆ. ಆದರೆ, ಪುಸ್ತಕವನ್ನು 15 ದಿನಗಳೊಳಗಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಆ ಪುಸ್ತಕದ ಬಗ್ಗೆ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಅಥವಾ ವಿಮರ್ಶೆ ಬರೆಯಬೇಕು. ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶೆ ಬರೆದವರಿಗೆ 'ಉತ್ತಮ ಓದುಗ' ಅಥವಾ 'ತಿಂಗಳ ಓದುಗ' ಎಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಓದುಗರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಪುಸ್ತಕ ಓದು ಅಭಿಯಾನ ಹಾಗೂ ಕಾಲೇಜು ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಜುಲೈ 2022ರಲ್ಲಿ ರಾಜಾಜಿನಗರದ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ 'ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಅಭಿಯಾನ'ಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಹಾಗೆಯೇ, ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಸಮೂಹ 'ಅಕ್ಷರ ಚಪ್ಪರ ಮುಖಪುಟ ಬಳಗ'ದಲ್ಲಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರ 'ಕಾನೂರು ಹೆಗ್ಗಡತಿ' (ಫೆಬ್ರವರಿ 2022) ಹಾಗೂ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರ 'ಚೋಮನ ದುಡಿ' (ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021) ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ವಾಚನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ 'ಪುಸ್ತಕ ಓದು ಅಭಿಯಾನ'ವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.
ಮುದ್ರಣ, ಪ್ರಕಾಶನ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ದಾರಿದೀಪಗಳು
ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಲು 'ಅಕ್ಷರ ಚಪ್ಪರ ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶನ' ವಿಭಾಗವನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಭರವಸೆಯ ಲೇಖಕರಾದ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಪಾ. ನಾಯ್ಡು ಮತ್ತು ಸುಮಾ ಯು.ಕೆ ಅವರ 'ಎಲ್ಲರಂತಲ್ಲ ನಾವು', 'ಆತ್ಮಸಾಂಗತ್ಯ', 'ಮುಗಿಯದ ಮುಸ್ಸಂಜೆ', 'ಶ್ವಾನ ಪುರಾಣ', ಮತ್ತು 'ಮನಸುಗಳ ಮಿಲನ' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಅಂಚೆ ವೆಚ್ಚವಿಲ್ಲದೆ ನೇರವಾಗಿ ರಿಯಾಯಿತಿ ದರದಲ್ಲಿ ಓದುಗರ ಮನೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಂದಿನ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಬೃಹತ್ತಾಗಿವೆ. ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಅಕ್ಷರ ಚಪ್ಪರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕಂಪನ್ನು ಪಸರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ 'ಹಳ್ಳಿನಾಗ್ ಕನ್ನಡ ಹಬ್ಬ' ಆಯೋಜಿಸಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು, ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತಿ ಕೆರಳಿಸುವುದು ಇವರ ಮುಂದಿನ ಯೋಜನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಪಾರ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಹಾಗೂ ಹೋಟೆಲ್ ನಿರೀಕ್ಷಣಾ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟ ಲೈಬ್ರರಿಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಹಾಗೂ 'ಗಾಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪುಸ್ತಕ' ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬಸ್ಸುಗಳು ಮತ್ತು ರೈಲುಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಕನಸನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿದೆ.
ಅಕ್ಷರ ಚಪ್ಪರ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಳುವಳಿ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಹಗಲಿರುಳು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಯುವ ಮನಸ್ಸುಗಳ ಪ್ರಯತ್ನ ನಿಜಕ್ಕೂ ಶ್ಲಾಘನೀಯ.


ಸಿಹಿಜೀವಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ

ಶಿಕ್ಷಕರು ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತಿಗಳು

ತುಮಕೂರು

9900925529
 

ಮಾನವರಾಗೋಣ ಭಾಗ ೨೩

 

ಮಾನವರಾಗೋಣ ೨೩

ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಸನ: ಚಿಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಹೋರಾಟದ ಕಥೆ

ನಮಸ್ಕಾರ ಸ್ನೇಹಿತರೆ,

ನಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುವುದು ನಮಗೆ ಸಿಗುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಂದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ನಾವು ಎದುರಿಸುವ ಸವಾಲುಗಳಿಂದ. ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಾವು ಹೇಗೆ ನೋಡುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಚಿಟ್ಟೆಯ ಕಥೆ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಒಂದು ದಿನ ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೇಮಿಯೊಬ್ಬನಿಗೆ ಮರದ ಪೊಟರೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಟ್ಟೆಯ ಗೂಡು (Cocoon) ಕಾಣಿಸಿತು. ಅವನು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ಆ ಗೂಡನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

ಒಂದು ದಿನ ಆ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರಂಧ್ರವಾಯಿತು. ಒಳಗಿದ್ದ ಚಿಟ್ಟೆ ಆ ಸಣ್ಣ ರಂಧ್ರದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಬಹಳ ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಹೋರಾಡಿದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಹೊರಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅದು ಸುಸ್ತಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದಂತೆ ಕಂಡಿತು.

ಇದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಚಿಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಅತೀವ ಕನಿಕರ ಹುಟ್ಟಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಒಂದು ಕತ್ತರಿಯನ್ನು ತಂದು ಆ ಗೂಡಿನ ರಂಧ್ರವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಕತ್ತರಿಸಿ ದೊಡ್ಡದು ಮಾಡಿದನು. ಈಗ ಚಿಟ್ಟೆ ಯಾವುದೇ ಕಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೂಡಿನಿಂದ ಹೊರಬಂತು.

ಆದರೆ, ಆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಕಾದಿತ್ತು! ಹೊರಬಂದ ಚಿಟ್ಟೆಯ ದೇಹ ಊದಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಮುದುಡಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. "ಇನ್ನೇನು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ, ಚಿಟ್ಟೆ ಹಾರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅವನು ಕಾತರದಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ. ಆದರೆ ಆ ಚಿಟ್ಟೆ ಎಂದಿಗೂ ಹಾರಲೇ ಇಲ್ಲ. ತನ್ನ ಜೀವನದ ಉಳಿದ ಸಮಯವನ್ನು ಆ ಊದಿಕೊಂಡ ದೇಹ ಮತ್ತು ಮುದುಡಿದ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ತೆವಳುತ್ತಲೇ ಕಳೆಯಿತು.

ಅವನು ತನ್ನ ದಯೆ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಚಿಟ್ಟೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಹೋಗಿ ಅದರ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನೇ ಹಾಳುಮಾಡಿದ್ದ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ, ಚಿಟ್ಟೆ ಆ ಸಣ್ಣ ರಂಧ್ರದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಪಡುವ ಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟ ಅದರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಹೋರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಿಟ್ಟೆಯ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ದ್ರವವು ಒತ್ತಡದಿಂದ ಅದರ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ಆಗ ಮಾತ್ರ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಬಲಗೊಂಡು ಹಾರಲು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ. ಮನುಷ್ಯ ಅದರ ಕಷ್ಟವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಚಿಟ್ಟೆ ಹಾರುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.

 ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕಷ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳು ಆ ಚಿಟ್ಟೆಯ ಗೂಡಿನ ರಂಧ್ರವಿದ್ದಂತೆ. ನಾವು ಎದುರಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸವಾಲೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕವಾಗಿ ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಅಡೆತಡೆಗಳಿಲ್ಲದ, ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾದ ಜೀವನ ನಮ್ಮನ್ನು ದುರ್ಬಲರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ.

 ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಇತರರ ಸಹಾಯವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಾರದು. ನಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಾವೇ ಎದುರಿಸಿ ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ನೈಜ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭೆ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ.

ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಾಗ, ಅವರಿಗೆ ಯಾವ ಕಷ್ಟವೂ ಬಾರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವರ ನೈಜ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ತಪ್ಪು ಮಾಡಲಿ, ಕಲಿಯಲಿ. ಅವರಿಗೆ ಅವರದೇ ಆದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಬಿಡಬೇಕು.

ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಗಳು ಎದುರಾದಾಗ ದೃತಿಗೆಡಬೇಡಿ. ಆ ಕಷ್ಟಗಳು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಲು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ಇಂದಿನ ಹೋರಾಟವೇ ನಿಮ್ಮ ನಾಳೆಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಗೆ ಬಲ ತುಂಬುತ್ತದೆ!- 

ಸಿಹಿಜೀವಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ

ಶಿಕ್ಷಕರು

ತುಮಕೂರು