ಸ್ಕಂದ ಮಾತೆಯ ಉಪಾಸನೆ.
"ತಾಯಿಯ ಮಡಿಲು ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಪಾಠಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಪರಮೋಚ್ಚ ತಾಣ. ಎಲ್ಲಿ ಮಾತೃತ್ವದ ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಗಮವಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿ ಅಜ್ಞಾನದ ಕತ್ತಲೆ ಸರಿದು ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕು ಮೂಡುತ್ತದೆ."
ಭಾರತೀಯ ಸನಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ಆರಾಧನೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಜೀವವನ್ನಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯಗಳ ಮೂಲ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾಣುವ ಉದಾತ್ತ ಪರಂಪರೆ ನಮ್ಮದು. ನವರಾತ್ರಿಯ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆದಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ನವದುರ್ಗೆಯರಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನವದುರ್ಗೆಯರಲ್ಲಿ ಐದನೆಯ ಸ್ವರೂಪವೇ ‘ಸ್ಕಂದಮಾತಾ ದೇವಿ’. ದೇವತೆಗಳ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯಾದ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನ (ಸ್ಕಂದ) ತಾಯಿಯಾದ ಈಕೆ, ಶೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾತೃವಾತ್ಸಲ್ಯಗಳೆರಡರ ಅಪೂರ್ವ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ‘ಸ್ಕಂದ’ ಎಂದರೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಹಾಗೂ ‘ಮಾತಾ’ ಎಂದರೆ ತಾಯಿ ಎಂಬರ್ಥವಿದ್ದು, ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಮಗನಾದ ಸ್ಕಂದನೊಂದಿಗೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ರೂಪವೇ ಸ್ಕಂದಮಾತೆ. ಚತುರ್ಭುಜೆಯಾದ ಈ ತಾಯಿಯು ತನ್ನ ಬಲಭಾಗದ ಮೇಲಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಆರು ಮುಖಗಳ ಬಾಲ ಮುರುಗನನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ. ಬಲಭಾಗದ ಕೆಳಗಿನ ಕೈ ಮತ್ತು ಎಡಭಾಗದ ಮೇಲಿನ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಕಮಲದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದು, ಎಡಭಾಗದ ಕೆಳಗಿನ ಕೈಯು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅಭಯಮುದ್ರೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ ಆಶೀರ್ವದಿಸುತ್ತಿದೆ. ತಾವರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಈಕೆಯನ್ನು ‘ಪದ್ಮಾಸನಾ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದೇವಿಯ ವಾಹನವು ಕ್ರೂರವಾದ ಸಿಂಹವಾಗಿದ್ದರೂ, ದೇವಿಯ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅಪಾರವಾದ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ವಾತ್ಸಲ್ಯ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಈಕೆಯ ಶುಭ್ರವಾದ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣವು ಪರಿಶುದ್ಧತೆ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ಉಲ್ಲೇಖವು ಪುರಾಣಗಳು, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದೆ. ‘ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣ’ ಮತ್ತು ‘ದೇವಿ ಭಾಗವತ’ದಂತಹ ಪೌರಾಣಿಕ ಆಕರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ತಾರಕಾಸುರನೆಂಬ ರಾಕ್ಷಸನು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಕುರಿತು ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, ಶಿವನಿಗೆ ಜನಿಸುವ ಮಗನಿಂದ ಮಾತ್ರ ತನಗೆ ಸಾವು ಬರಬೇಕು ಎಂಬ ವರವನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾನೆ. ಸತಿ ದೇವಿಯ ವಿಯೋಗದ ನಂತರ ಶಿವನು ಗಾಢ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಜಾರಿದ್ದರಿಂದ ತನಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಸಾವು ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ತಾರಕಾಸುರನ ಅಹಂಕಾರವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸತಿಯು ಹಿಮವಂತನ ಮಗಳಾಗಿ ಪಾರ್ವತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆದು ಶಿವನನ್ನು ವರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಇವರ ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದವನೇ ಆರು ಮುಖಗಳ ‘ಷಣ್ಮುಖ’ ಅಥವಾ ‘ಸ್ಕಂದ’. ಸ್ಕಂದನಿಗೆ ಯುದ್ಧವಿದ್ಯೆ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಸಿ ತಾರಕಾಸುರನ ಸಂಹಾರಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದವಳೇ ತಾಯಿ ಸ್ಕಂದಮಾತೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಆಕರಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಮಹಾಕವಿ ಕಾಳಿದಾಸನ ‘ಕುಮಾರಸಂಭವ’ ಮಹಾಕಾವ್ಯವು ಸ್ಕಂದನ ಜನನ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯ ಮಾತೃತ್ವದ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಗುಪ್ತರ ಮತ್ತು ಕುಶಾನರ ಕಾಲದ ನಾಣ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ತಿಕೇಯ ಮತ್ತು ಮಾತೃದೇವತೆಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವು ಈ ಆರಾಧನೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುವ ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳು, ಲಾವಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ತಾಯಿ ಪಾರ್ವತಿಯು ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಸಲಹುವ ಪರಿ ಹಾಗೂ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಬೇಡುವ ರೀತಿ ತಲೆತಲಾಂತರಗಳಿಂದ ಬಾಯಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ ಹರಿದುಬಂದಿದೆ.
ನವರಾತ್ರಿಯ ಐದನೇ ದಿನದಂದು (ಪಂಚಮಿ) ಸ್ಕಂದಮಾತಾ ದೇವಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ವಿಧಿ-ವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ಮುಂಜಾನೆ ಎದ್ದು ಸ್ನಾನಾದಿಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಶುದ್ಧವಾದ ಬಿಳಿ ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಳಶ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಮುಂದೆ ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹ ಅಥವಾ ಭಾವಚಿತ್ರವಿಟ್ಟು ಕೆಂಪು ಹೂವುಗಳು, ಅಕ್ಷತೆ, ಶ್ರೀಗಂಧ ಮತ್ತು ಕುಂಕುಮದಿಂದ ಅರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಕಂದಮಾತೆಗೆ ಬಾಳೆಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಹಾಲಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಿಹಿ ಖಾದ್ಯಗಳು (ಪಾಯಸ ಅಥವಾ ಖೀರ್) ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ನೈವೇದ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. ದೇವಿಗೆ ಬಾಳೆಹಣ್ಣನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಈ ಪೂಜಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷ ಅಂಶವೆಂದರೆ ‘ದ್ವಾದಿತ್ಯ ಪೂಜೆ’. ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವಾಗ ಆಕೆಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲ ಮುರುಗನಿಗೂ ತಾನಾಗಿಯೇ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ತಾಯಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಮಗನ ಪೂಜೆಯೂ ಆದಂತೆ, ಮಗನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರೆ ತಾಯಿಯ ಕೃಪೆಯೂ ದೊರೆತಂತೆ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯ. "ಸಿಂಹಾಸನಗತಾ ನಿತ್ಯಂ ಪದ್ಮಾಶ್ರಿತಕರದ್ವಯಾ | ಶುಭದಾಸ್ತು ಸದಾ ದೇವೀ ಸ್ಕಂದಮಾತಾ ಯಶಸ್ವಿನೀ ||" ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಕ್ತರು ದೇವಿಯ ಕೃಪೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಈ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯು ಜನಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮೇಲೆ ಅಗಾಧವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದೆ. ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯು ಕೇವಲ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಆಕೆ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಸಂತಾನವಿಲ್ಲದ ದಂಪತಿಗಳು ಈಕೆಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಸಂತಾನ ಭಾಗ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆಯುಷ್ಯ, ಆರೋಗ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿದೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಈಕೆಯು ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ‘ವಿಶುದ್ಧಿ ಚಕ್ರ’ವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈಕೆಯ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾಗಿ, ಲೌಕಿಕ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯುವ ಮಾರ್ಗ ಸುಗಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ, ಕಾಶಿ (ವಾರಣಾಸಿ) ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಕಂದಮಾತಾ ದೇವಾಲಯ (ಬಾಗೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ) ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ ಆರಾಧನೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದ್ದರೆ, ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದುರ್ಗೆಯ ಆರಾಧನೆ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆ; ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಈ ಎರಡೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಧಾರೆಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ಬೆಸುಗೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಭಾರತೀಯ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ, ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಾಯಿ-ಮಗುವಿನ ವಾತ್ಸಲ್ಯವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲು ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ರೂಪಕಗಳನ್ನು ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಸ್ಕಂದಮಾತಾ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯು ಪರಿಸರದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೇವಿಯ ವಾಹನವಾದ ಸಿಂಹವು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾದರೆ, ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಕಮಲವು ಜಲಮೂಲಗಳ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ಕಂದನ ವಾಹನವಾದ ನವಿಲು ಪಕ್ಷಿಸಂಕುಲದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತವೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮನುಷ್ಯನು ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಸಂಕುಲದೊಂದಿಗೆ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂಬ ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಆಯುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ನವದುರ್ಗೆಯರ ಒಂಬತ್ತು ರೂಪಗಳನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ (ನವಪತ್ರಿಕಾ) ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯು ‘ಅಗಸೆ’ (Flaxseed) ಗಿಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಮನುಷ್ಯನ ದೇಹದ ವಾತ, ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ಕಫಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿಡುವ ಔಷಧೀಯ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪೂಜೆ, ಬಾಳೆಎಲೆಯ ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ಹಣ್ಣು-ಹಂಪಲುಗಳ ನೈವೇದ್ಯವು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಬಣ್ಣಗಳ ಬದಲಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಕಳಶಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಪರಿಸರಸ್ನೇಹಿ ನವರಾತ್ರಿ ಆಚರಣೆಗಳತ್ತ ಜನರು ಜಾಗೃತರಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಪರಿಸರದ ಮೇಲಿನ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವವಾಗಿದೆ.
ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ತತ್ವದ ಮಹತ್ವ, ಪ್ರಸ್ತುತತೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ದಾರಿದೀಪವಾಗಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಯಕನ ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತಾಯಿ ಇರುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬುದೇ ಈ ವಿಷಯದ ಮೂಲ ಮಹತ್ವವಾಗಿದೆ. ತಾರಕಾಸುರನಂತಹ ಬಲಿಷ್ಠ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಟ್ಟಹಾಕುವ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದು ತಾಯಿಯ ಸಂಸ್ಕಾರ; ಇದು ಸಮಾಜದ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಪಾತ್ರ ಎಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ್ದು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಒತ್ತಡದ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ಸಂಬಂಧಗಳು ಶಿಥಿಲವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ನಡುವಿನ ಬಾಂಧವ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ಆದರ್ಶವು ಪೋಷಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಲೌಕಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಧೈರ್ಯ, ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಮಹಿಳೆಯು ಕೇವಲ ಮನೆಯಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸಮಾಜವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬ ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಎಷ್ಟೇ ಬೆಳೆದರೂ, ಮಾನವೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಮಾತೃವಾತ್ಸಲ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೇಮ ಉಳಿಯಬೇಕಾದರೆ ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯಂತಹ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರತೀಕಗಳ ಅರಿವು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪರಿಸರಸ್ನೇಹಿ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾತೃ ಗೌರವದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಭವಿಷ್ಯದ ಸುಸ್ಥಿರ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕಾರಯುತ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯಾಗಲಿದೆ.
ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ಆರಾಧನೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ; ಅದು ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಭಯವನ್ನು ಓಡಿಸಿ, ಜ್ಞಾನ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ವಾತ್ಸಲ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಸುಂದರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ತಾಯಿಯ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಂದನಂತೆ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಆ ಆದಿಶಕ್ತಿಯ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯೇ ಬದುಕಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ತಾಯಿಯಲ್ಲೂ ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾ, ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಸ್ಕಾರ ನೀಡುವ ಸಮಾಜವನ್ನು ಕಟ್ಟೋಣ.
"ದೇವರು ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ತಾಯಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಆ ತಾಯಿಯ ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯೇ ಸ್ಕಂದಮಾತೆ."
"ಮಾತೃವಾತ್ಸಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ರಕ್ಷಾಕವಚವಿಲ್ಲ, ತಾಯಿಯ ಆಶೀರ್ವಾದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ. ತಾಯಿ ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯು ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಬಾಳಲ್ಲಿ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸಲಿ."
