06 ಆಗಸ್ಟ್ 2026

ಎನರ್ಜಿ ಡ್ರಿಂಕ್‌ಗಳ ಮೋಹ ಬಿಡೋಣ: ಶುದ್ಧ ನೀರು ಮತ್ತು ಎಳನೀರಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡೋಣ.

 

ಎನರ್ಜಿ ಡ್ರಿಂಕ್‌ಗಳ ಮೋಹ ಬಿಡೋಣ: ಶುದ್ಧ ನೀರು ಮತ್ತು ಎಳನೀರಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡೋಣ.


ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅತಿಯಾದ ಎನರ್ಜಿ ಡ್ರಿಂಕ್ ಸೇವಿಸಿ ಅಸುನೀಗಿದ ಯುವಕನ. ಕುರಿತ ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು ಅದನ್ನು ಓದಿದ ಮೇಲೆ ನನಗೆ ಒಂದು ಲೇಖನ ಬರೆಯಬೇಕಿನಿಸಿ ಈಗ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವೆ. 

ಇಂದಿನ ವೇಗದ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆಯಾಸ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ದಿನವಿಡೀ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿರಲು, ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಲು, ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಕುಳಿತು ಓದಲು ಯುವಜನತೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುವ 'ಎನರ್ಜಿ ಡ್ರಿಂಕ್' ಗಳನ್ನು. ಟಿವಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿನ ಭರ್ಜರಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಈ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಕುಡಿದರೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಅಸಾಧಾರಣ ಶಕ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ. ಆದರೆ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಈ ಕೃತಕ ಪಾನೀಯಗಳು ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳು ಒಂದೆರಡಲ್ಲ. ಇದರ ಬದಲಿಗೆ, ಪ್ರಕೃತಿ ನಮಗೆ ವರದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿರುವ ಶುದ್ಧ ನೀರು ಮತ್ತು ಎಳನೀರು ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲವಾಗಬೇಕಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಎನರ್ಜಿ ಡ್ರಿಂಕ್‌ಗಳ ಹಿಂದಿನ ಅಪಾಯಗಳೇನು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪಾನೀಯಗಳಾದ ನೀರು ಹಾಗೂ ಎಳನೀರು ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಸಂಜೀವಿನಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಅರಿಯುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.

ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಬಹುತೇಕ ಎನರ್ಜಿ ಡ್ರಿಂಕ್‌ಗಳು ಕೇವಲ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ, ಅತಿಯಾದ ಸಕ್ಕರೆಯ ಮತ್ತು ಕೆಫೀನ್‌ನ ಮಾರಕ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿದಾಗ ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಉಲ್ಲಾಸ ಎನಿಸಿದರೂ, ಅದು ಕೇವಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಷ್ಟೇ. ಒಂದು ಕ್ಯಾನ್ ಎನರ್ಜಿ ಡ್ರಿಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಹತ್ತರಿಂದ ಹದಿನೈದು ಚಮಚದಷ್ಟು ಸಕ್ಕರೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದು ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಶಕ್ತಿ ಬಂದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವೇ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಈ ಶಕ್ತಿ ದಿಢೀರನೆ ಕುಸಿದು, ಮೊದಲಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸುಸ್ತು ಕಾಡಲು ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಪಾನೀಯಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಮಧುಮೇಹ ಮತ್ತು ಬೊಜ್ಜು ಬರುವ ಅಪಾಯ ಬಹಳ ದಟ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮಿತವಾದ ಕೆಫೀನ್ ಮೆದುಳಿಗೆ ಚುರುಕು ನೀಡಬಹುದಾದರೂ, ಎನರ್ಜಿ ಡ್ರಿಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಕೆಫೀನ್ ಹೃದಯದ ಬಡಿತವನ್ನು ಅಸಹಜವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಆತಂಕ, ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ, ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ.

ಕೆಫೀನ್ ಒಂದು ಮೂತ್ರವರ್ಧಕ ವಸ್ತುವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇದು ದೇಹದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ನೀರನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬಾಯಾರಿಕೆ ಆದಾಗ ನೀರು ಕುಡಿಯುವ ಬದಲು ಎನರ್ಜಿ ಡ್ರಿಂಕ್ ಕುಡಿದರೆ, ದೇಹವು ಇನ್ನಷ್ಟು ನಿರ್ಜಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ರುಚಿ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಕ್ಕಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುವ ಕೃತಕ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಜೀರ್ಣಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಯಕೃತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತವೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳಿರುವ ಕೃತಕ ಪಾನೀಯಗಳಿಗೆ ಮಾರುಹೋಗುವ ಬದಲು, ನಮ್ಮ ಕಣ್ಮುಂದೆಯೇ ಇರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪಾನೀಯಗಳತ್ತ ನಾವು ಗಮನಹರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಶೇಕಡಾ ಅರವತ್ತರಷ್ಟು ಭಾಗ ನೀರಿನಿಂದಲೇ ಕೂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ನಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿರುವ ವಿಚಾರ. ಆಯಾಸ ಮತ್ತು ಸುಸ್ತು ಕಾಡಲು ಬಹುಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಅಂಶ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು. ದೇಹದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯಾದಾಗ ರಕ್ತದ ಪರಿಚಲನೆ ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಮೆದುಳಿಗೆ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪೂರೈಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಸುಸ್ತು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಲೋಟ ಶುದ್ಧ ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಮೆದುಳು ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಚುರುಕಾಗುತ್ತವೆ. ನಾವು ತಿಂದ ಆಹಾರ ಸರಿಯಾಗಿ ಜೀರ್ಣವಾಗಲು ಮತ್ತು ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಮಶಗಳು ಮೂತ್ರ ಹಾಗೂ ಬೆವರಿನ ಮೂಲಕ ಹೊರಹೋಗಲು ಪ್ರತಿದಿನ ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕ್ಯಾಲರಿಗಳು, ಸಕ್ಕರೆ, ಅಥವಾ ಕೊಬ್ಬು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ತೂಕ ಇಳಿಸಲು ಅಥವಾ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪಾನೀಯ ಇನ್ನೊಂದಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ, ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಶುದ್ಧ ನೀರನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ಚರ್ಮದ ಕಾಂತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇನ್ನು ಎಳನೀರಿನ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ಇದು ಕೇವಲ ದಾಹ ತೀರಿಸುವ ಪಾನೀಯವಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಔಷಧ. ಕೃತಕ ಎನರ್ಜಿ ಡ್ರಿಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಎಳನೀರು ನೂರು ಪಟ್ಟು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದದ್ದು. ಬೆವರಿನ ಮೂಲಕ ದೇಹ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಮುಖ ಖನಿಜಾಂಶಗಳಾದ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್, ಸೋಡಿಯಂ, ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಎಳನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಿಗೆ, ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುವವರಿಗೆ ಎಳನೀರು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಪಾನೀಯವಾಗಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅತಿಯಾದ ಕೆಲಸದಿಂದ ದೇಹದ ಉಷ್ಣತೆ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ, ಎಳನೀರು ದೇಹವನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಜಲೀಕರಣವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಎಳನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲರಿಗಳು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಸಿಹಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ದೇಹಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಜೀರ್ಣವಾಗುವಂಥದ್ದಾಗಿದೆ. ಕೃತಕ ಸಕ್ಕರೆಯಂತೆ ಇದು ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಏಕಾಏಕಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಎಳನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಆಂಟಿ-ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್‌ಗಳು, ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ ಮತ್ತು ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳು ದೇಹದ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅಪಾರವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಎನರ್ಜಿ ಡ್ರಿಂಕ್ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪಾನೀಯಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ನಾವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಎನರ್ಜಿ ಡ್ರಿಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲರಿಗಳು ವಿಪರೀತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಶುದ್ಧ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಶೂನ್ಯ ಕ್ಯಾಲರಿ ಇರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಎಳನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಕ್ಯಾಲರಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಎನರ್ಜಿ ಡ್ರಿಂಕ್‌ಗಳು ಕೆಫೀನ್ ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆಯ ಮೂಲಕ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಶಕ್ತಿ ನೀಡಿದರೆ, ನೀರು ಮತ್ತು ಎಳನೀರು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಟ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಎನರ್ಜಿ ಡ್ರಿಂಕ್‌ಗಳ ಸೇವನೆಯಿಂದ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ ಮತ್ತು ಬೊಜ್ಜಿನಂತಹ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳಿದ್ದರೆ, ನೀರು ಮತ್ತು ಎಳನೀರಿನ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಇವು ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. ಪರಿಸರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೂ ಕೃತಕ ಪಾನೀಯಗಳು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪಾನೀಯಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿವೆ.

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಯುವಜನತೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಕರು ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗೃತರಾಗಬೇಕಿದೆ. ಕೇವಲ ಬ್ರಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತಿಗೆ ಮರುಳಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು ಕೆಲವು ಸರಳ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ನೀವು ಕಚೇರಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರಲಿ, ಶಾಲೆ-ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರಲಿ ಅಥವಾ ಆಟದ ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿರಲಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ನೀರಿನ ಬಾಟಲಿಯನ್ನು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ಬಾಯಾರಿಕೆಯಾದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ನೀರು ಕುಡಿಯಿರಿ. ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಕೃತಕ ಪಾನೀಯಗಳಿಗೆ ನೂರಾರು ರೂಪಾಯಿ ಸುರಿಯುವ ಬದಲು, ರಸ್ತೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಎಳನೀರು ಮಾರುವ ನಮ್ಮ ರೈತರಿಂದ ಎಳನೀರು ಖರೀದಿಸಿ. ಇದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯವೂ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ರೈತರಿಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ನೀರು ಕುಡಿಯಲು ಬೇಸರವೆನಿಸಿದರೆ, ಆ ನೀರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಂಬೆಹಣ್ಣಿನ ರಸ, ಪುದೀನಾ ಎಲೆಗಳು ಅಥವಾ ಸೌತೆಕಾಯಿ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಕುಡಿಯಬಹುದು.

ಆರೋಗ್ಯವೇ ಭಾಗ್ಯ ಎಂಬ ಮಾತಿದೆ. ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹ ಎನ್ನುವುದು ನಾವು ಕುಡಿಯುವ ಕೃತಕ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿಂದ ಖಂಡಿತ ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ನಾವು ಸೇವಿಸುವ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ, ಸಾಕಷ್ಟು ನಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವಷ್ಟು ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಬರುತ್ತದೆ. ಎನರ್ಜಿ ಡ್ರಿಂಕ್‌ಗಳು ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಲವಾಗಿ ಪಡೆದು ನಂತರ ಬಡ್ಡಿ ಸಮೇತ ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಸಿಯುವ ಅಪಾಯಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಇಂದೇ ಎನರ್ಜಿ ಡ್ರಿಂಕ್‌ಗಳ ಮೋಹವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸೋಣ. ನಮ್ಮ ಜೀವಜಲವಾದ ಶುದ್ಧ ನೀರು ಮತ್ತು ನಿಸರ್ಗದ ಅದ್ಭುತ ಕೊಡುಗೆಯಾದ ಎಳನೀರಿಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡೋಣ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದೇ ನಮ್ಮ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸದೃಢ ಸಮಾಜದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಇರುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.


ಸಿಹಿಜೀವಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ

#HealthAwareness #NaturalEnergy #TenderCoconut #Hydration #SayNoToEnergyDrinks #HealthyLifestyle #StudentHealth #KannadaArticle #WaterIsLife #HealthyHabits #SrideviTanaya

04 ಆಗಸ್ಟ್ 2026

ಕರುನಾಡಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹಣತೆಗಳು ಭಾಗ೨ ಕ್ರಾಂತಿವೀರ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ: ಕಿತ್ತೂರಿನ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಿಂಹ.

 

ಕ್ರಾಂತಿವೀರ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ: ಕಿತ್ತೂರಿನ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಿಂಹ
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಪದವಲ್ಲ; ಅದು ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ತಮ್ಮ ರಕ್ತ, ಬೆವರು ಮತ್ತು ಬಲಿದಾನದಿಂದ ಬರೆದ ಮಹಾಕಾವ್ಯ. ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಪುಟಗಳನ್ನು ತಿರುವಿದಾಗ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲೂ ಕರುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿಮ ಶೌರ್ಯ ಮೆರೆದ ವೀರರ ಹೆಸರುಗಳು ಸುವರ್ಣಾಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ರಾರಾಜಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ಮಹಾನ್ ವೀರ ಸೇನಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಹೆಸರು ಕ್ರಾಂತಿವೀರ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ನಡುಕ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ, ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮಳ ಬಲಗೈ ಬಂಟನಾಗಿದ್ದ ರಾಯಣ್ಣನ ಬದುಕು, ಆತನ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯನ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಕಿಚ್ಚು ಹೊತ್ತಿಸುವಂತಹದ್ದು.
ಕುಟುಂಬದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯ
ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣನು ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೈಲಹೊಂಗಲ ತಾಲೂಕಿನ 'ಸಂಗೊಳ್ಳಿ' ಎಂಬ ಚಿಕ್ಕ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೭೯೮ ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಆತನ ತಂದೆ ಭರಮಪ್ಪ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಕೆಂಚವ್ವ. ರಾಯಣ್ಣ ಕುರುಬ (ಹಾಲುಮತ) ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನು. ಇವರದು ಮೂಲತಃ ಶೂರರ ಮನೆತನ. ತಂದೆ ಭರಮಪ್ಪ ಕೂಡ ಯುದ್ಧವೀರನಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಆತನ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ಕಿತ್ತೂರು ಸಂಸ್ಥಾನವು ಆತನಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉಂಬಳಿಯಾಗಿ ನೀಡಿತ್ತು.
ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ರಾಯಣ್ಣನಿಗೆ ಯುದ್ಧಕಲೆ, ಕತ್ತಿವರಸೆ, ಕುಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲುವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತು. ಆತನ ದೈಹಿಕ ದಾರ್ಢ್ಯತೆ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಕಿತ್ತೂರಿನ ದೇಸಾಯಿಗಳು ಆತನಿಗೆ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ತನ್ನ ತಾಯ್ನಾಡಾದ ಕಿತ್ತೂರಿನ ಮೇಲಿನ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮಳ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ ರಾಯಣ್ಣನನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುವಕನಿಂದ ಕಿತ್ತೂರು ಸೈನ್ಯದ ದಂಡನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿತು.
ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧದ ಸಿಡಿಲಿನಂತಹ ಹೋರಾಟ
೧೮೨೪ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಕಿತ್ತೂರಿನ ರಾಜ ಶಿವಲಿಂಗರುದ್ರಸರ್ಜ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ, ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ದತ್ತುಪುತ್ರನಿಗೆ ಪಟ್ಟ ಕಟ್ಟಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಥ್ಯಾಕರೆ "ದತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ" (Doctrine of Lapse) ಎಂಬ ಕುತಂತ್ರದ ಕಾನೂನನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕಿತ್ತೂರು ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಚು ಹೂಡುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ಉಗ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದ ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮಳ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಘೋಷಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಯಣ್ಣನ ಪಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲನೇ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಯಣ್ಣನ ರಣಕಹಳೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಸೈನ್ಯದ ಶೌರ್ಯಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳು ಧೂಳೀಪಟವಾದವು. ಥ್ಯಾಕರೆ ಹತನಾದನು. ಆದರೆ, ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅಪಾರ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದಾಗ, ಕಿತ್ತೂರಿನ ಒಳಗಿನವರೇ ಮಾಡಿದ ದ್ರೋಹದಿಂದಾಗಿ ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಬೈಲಹೊಂಗಲದ ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಯಣ್ಣನನ್ನೂ ಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಆತನನ್ನು ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮಳ ಬಂಧನ ರಾಯಣ್ಣನಿಗೆ ಬರಸಿಡಿಲು ಬಡಿದಂತಾಯಿತು. ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಸಮಾನಳಾದ ರಾಣಿಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಿತ್ತೂರಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ರಾಯಣ್ಣ ಶಪಥ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಕಷ್ಟದ ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರ
ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಸೆರೆಯಾದ ನಂತರ, ನೇರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಮಣಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವೆಂದು ಅರಿತ ರಾಯಣ್ಣ, ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಕಾಡಿಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಆತನ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟದ ಘಟ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಸರಿಯಾದ ಊಟ, ನಿದ್ರೆ ಇಲ್ಲದೆ ಕಾಡು-ಮೇಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಾ, ರೈತರು, ಯುವಕರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಸಿಡಿದೇಳಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
ರಾಯಣ್ಣ "ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರ" (ಚೌರಿ ಯುದ್ಧ/ಗುಪ್ತ ದಾಳಿ) ಅನುಸರಿಸಿದನು.
• ಬ್ರಿಟಿಷರ ಖಜಾನೆಗಳನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡುವುದು.
• ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಛೇರಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುವುದು.
• ಅವರ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
• ಲೂಟಿ ಮಾಡಿದ ಹಣವನ್ನು ಬಡವರಿಗೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸೈನ್ಯದ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಹಂಚುವುದು.
ರಾಯಣ್ಣನ ಈ ದಿಢೀರ್ ದಾಳಿಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷರ ನಿದ್ದೆಗೆಡಿಸಿದವು. ಆತನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ನಾನಾ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹೆಣೆದರೂ, ರಾಯಣ್ಣ ಸದಾ ಅವರ ಕೈಗೆ ಸಿಗದೆ ಚಳ್ಳೆಹಣ್ಣು ತಿನ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ಅಪನಂಬಿಕೆ, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟದ ಪ್ರತಿಫಲ
ರಾಯಣ್ಣನನ್ನು ನೇರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಅರಿತ ಬ್ರಿಟಿಷರು, ಕುತಂತ್ರದ ಮೊರೆಹೋದರು. ದುರಾದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ನಮ್ಮದೇ ನೆಲದ ಕೆಲವರು ಹಣ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಆಸೆಗೆ ಬಲಿಯಾದರು. ಲಕ್ಷ್ಮಣರಾವ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೆಲ ದೇಸಾಯಿಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಜೊತೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ರಾಯಣ್ಣನಿಗೆ ದ್ರೋಹ ಬಗೆದರು.
ಒಂದು ದಿನ ರಾಯಣ್ಣ ನಿರಾಯುಧನಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆತನ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಚೂರಿ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ, ಆತನನ್ನೇ ನಂಬಿದ್ದ ದ್ರೋಹಿಗಳು ಆತನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಆತನ ಮೇಲೆ ದೇಶದ್ರೋಹದ ಸುಳ್ಳು ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿ, ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಿದರು.
೨೬ ಜನವರಿ ೧೮೩೧ ರಂದು ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಂದಗಡದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆಲದ ಮರಕ್ಕೆ ರಾಯಣ್ಣನನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಗಲ್ಲಿಗೇರುವ ಮುನ್ನ ಆತನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭಯವಿರಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ತಾಯ್ನಾಡಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆ ಇತ್ತು. ಆತನ ಕೊನೆಯ ಮಾತುಗಳು ಹೀಗಿದ್ದವು:
"ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಿ ಬರುತ್ತೇನೆ, ಈ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ನಿಮ್ಮನ್ನು (ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು) ಓಡಿಸುವವರೆಗೂ ನನ್ನ ಹೋರಾಟ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ."
ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಸ್ಮರಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು
ರಾಯಣ್ಣ ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ, ಆತ ಇಂದಿಗೂ ಕನ್ನಡಿಗರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆತನ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿವೆ:
• ಕ್ರಾಂತಿವೀರ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ: ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ರಾಯಣ್ಣನ ಹೆಸರಿಟ್ಟು, ಅಲ್ಲಿ ಆತನ ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಆತನ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
• ನಂದಗಡದ ಸ್ಮಾರಕ: ರಾಯಣ್ಣನನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಿದ ನಂದಗಡದ ಆಲದ ಮರದ ಬಳಿ ಬೃಹತ್ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆತನ ಸಮಾಧಿಯ ಸ್ಥಳವು ಇಂದಿಗೂ ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಂತೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.
• ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಕ್ ಗಾರ್ಡನ್: ಬೆಳಗಾವಿಯ ನಂದಗಡ ಮತ್ತು ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು "ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ"ವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಗೊಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಆತನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಸಾರುವ ಸುಂದರವಾದ ರಾಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ (ಶಿಲಾ ಉದ್ಯಾನವನ) ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಸ್ಮರಣೋತ್ಸವಗಳು: ಆತನ ಜನ್ಮದಿನ (ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫ - ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ) ಮತ್ತು ಆತ ಹುತಾತ್ಮನಾದ ದಿನ (ಜನವರಿ ೨೬ - ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ) ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಬ್ಬಗಳ ದಿನವೇ ಬರುವುದು ಒಂದು ದೈವಿಕ ಕಾಕತಾಳೀಯ. ಈ ಎರಡೂ ದಿನಗಳಂದು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ರಾಯಣ್ಣನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಗೆ ಮಾಲಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿ, ಶೌರ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಶಾಲಾ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ, ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ರಾಯಣ್ಣನ ಕಥೆಯನ್ನು ಇಂದಿನ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಕ ಮುಕ್ತಾಯ
ಕ್ರಾಂತಿವೀರ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣನ ಜೀವನ ಕೇವಲ ಒಂದು ಹೋರಾಟದ ಕಥೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ, ನಿಷ್ಠೆಯ ಮತ್ತು ದೇಶಪ್ರೇಮದ ಜೀವಂತ ಉದಾಹರಣೆ. ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸುಖ-ಸಂತೋಷಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ತಾಯ್ನಾಡಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಲೆದು, ಕೊನೆಗೆ ನಗುನಗುತ್ತಾ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿದ ಆತನ ಬಲಿದಾನ ಎಂದಿಗೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿಲ್ಲ.
ಇಂದಿನ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ರಾಯಣ್ಣನ ಶಿಸ್ತು, ಗುರಿಯೆಡೆಗಿನ ದೃಢತೆ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವದ ಗುಣಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿವೆ. ನಮ್ಮ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊರಗಿನ ಶತ್ರುಗಳಿಗಿಂತ ಒಳಗಿನ ದ್ರೋಹಿಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತನ ಬದುಕು ನಮಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಉಸಿರಾಡುತ್ತಿರುವ ನಾವು, ಆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಪಣಕ್ಕಿಟ್ಟ ರಾಯಣ್ಣನಂತಹ ಅಪ್ರತಿಮ ವೀರರನ್ನು ಕೇವಲ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದೆ, ಅವರ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ರಾಯಣ್ಣನ ಅಜರಾಮರ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯು ನಮ್ಮ ಕರುನಾಡಿನ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಯುವಕನ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಜಾಗೃತವಾಗಿರಲಿ.
ವಂದೇ ಮಾತರಂ! ಜೈ ಕ್ರಾಂತಿವೀರ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ

03 ಆಗಸ್ಟ್ 2026

ಕರುನಾಡಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹಣತೆಗಳು ಭಾಗ೧ ಶೌರ್ಯದ ಸಾಕಾರ ಮೂರ್ತಿ: ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ


 ಕರುನಾಡಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹಣತೆಗಳು


ಭಾಗ೧

ಶೌರ್ಯದ ಸಾಕಾರ ಮೂರ್ತಿ: ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ

ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ  ನೋಡಿದಾಗ, ೧೮೫೭ರ ಸಿಪಾಯಿ ದಂಗೆಯನ್ನು 'ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ' ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಆದರೆ, ಆ ಬೃಹತ್ ಹೋರಾಟಕ್ಕೂ ಮೂವತ್ತಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಮುನ್ನವೇ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ನಾಡು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ನೀತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಸಿಡಿಲಿನಂತೆ ಅಬ್ಬರಿಸಿದ ನಾರಿಮಣಿ, ಕನ್ನಡದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ವೀರಮಾತೆ ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ.
"ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೆಂದರೆ ಭಿಕ್ಷೆಯಲ್ಲ, ಅದು ನನ್ನ ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಹಕ್ಕು. ನನ್ನ ಉಸಿರಿರುವವರೆಗೂ ಪರಕೀಯರಿಗೆ ತಲೆಬಾಗುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಘರ್ಜಿಸಿದ ಈ ರಣಚಂಡಿಯ ಸಾಹಸಗಾಥೆ ಮೈಜುಮ್ಮೆನಿಸುವಂಥದ್ದು. ಬೆಂಕಿಯ ಕಿಡಿಯೊಂದು ಇಡೀ ಕಾಡನ್ನೇ ದಹಿಸುವಂತೆ, ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ದೇಶಪ್ರೇಮದ ಕಿಚ್ಚು ಅಂದಿನ ಆಂಗ್ಲರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ತಳಹದಿಯನ್ನೇ ನಡುಗಿಸಿತ್ತು. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಳೆ ತೊಟ್ಟ ನಾರಿಯೊಬ್ಬಳು, ಕತ್ತಿ ಹಿಡಿದು ರಣರಂಗಕ್ಕಿಳಿದರೆ ಎಂತಹ ಪ್ರಳಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಕಿತ್ತೂರಿನ ಮಣ್ಣು ಇಂದಿಗೂ ಮೂಕಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಬನ್ನಿ, ಇಂದಿನ ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಕೀರ್ತಿಪತಾಕೆಯನ್ನು ಮುಗಿಲೆತ್ತರಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಿದ ಆ ಮಹಾತಾಯಿಯ ಜೀವನ, ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಅವಳ ತ್ಯಾಗದ ಕಥೆಯನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕೋಣ.

ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಜನಿಸಿದ್ದು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೭೭೮ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೩ ರಂದು ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾಕತಿ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ. ಕಾಕತಿಯ ದೇಸಾಯಿ ಮನೆತನದ ಧೂಳಪ್ಪ ಗೌಡ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಾವತಿ ದಂಪತಿಗಳ ಮಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ಚೆನ್ನಮ್ಮ, ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೇವಲ ಅರಮನೆ ಅಥವಾ ಮನೆಯ ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದ್ದರೂ, ಚೆನ್ನಮ್ಮನಿಗೆ ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡುವಂತಹ ಸಕಲ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು.
ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ, ಕತ್ತಿವರಸೆ, ಬಿಲ್ಲುವಿದ್ಯೆ ಮುಂತಾದ ಯುದ್ಧಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಳು. ಆಕೆಯ ಸೌಂದರ್ಯ, ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ಶೌರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದ ಕಿತ್ತೂರಿನ ದೊರೆ ಮಲ್ಲಸರ್ಜನು ಆಕೆಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದನು. ಹದಿನೈದನೇ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಕಿತ್ತೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅರಮನೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಚೆನ್ನಮ್ಮ, ಕೇವಲ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ ರಾಜನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿಯೂ, ನ್ಯಾಯ ತೀರ್ಮಾನದಲ್ಲಿಯೂ ನೆರವಾಗುತ್ತಿದ್ದಳು. ಕಿತ್ತೂರು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಹಾಗೂ ಸುಭಿಕ್ಷವಾದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ವಜ್ರ, ಮುತ್ತು-ರತ್ನಗಳನ್ನು ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿನ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮಾರುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲವದು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಹ ಸುವರ್ಣ ಯುಗವನ್ನು ಕಂಡ ಕಿತ್ತೂರಿನ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದಳು.
ಕಷ್ಟದ ಘಟನೆಗಳು: ವಿಧಿಯಾಟ ಮತ್ತು ದುರಂತಗಳ ಸರಮಾಲೆ
ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ಜೀವನ ಸುಖದ ಸುಪ್ಪತ್ತಿಗೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಕೆಯ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಒರೆಗೆ ಹಚ್ಚುವಂತಹ ಅನೇಕ ಕಠಿಣ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿ ಆಕೆಯ ಮುಂದಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಕಿತ್ತೂರಿನ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಸಹಿಸದ ನೆರೆಯ ಮರಾಠರು ಮತ್ತು ಪೇಶ್ವೆಗಳು ಕಿತ್ತೂರಿನ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಒಂದು ಬಾರಿ ಪೇಶ್ವೆಗಳು ನಂಬಿಕೆ ದ್ರೋಹದಿಂದ ರಾಜ ಮಲ್ಲಸರ್ಜನನ್ನು ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿಟ್ಟರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಮರಳುವ ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯೆ ರಾಜ ಮಲ್ಲಸರ್ಜನು ೧೮೧೬ರಲ್ಲಿ ಅಸುನೀಗಿದ.
ಪತಿಯ ಅಗಲಿಕೆಯ ಶೋಕದಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ ಚೆನ್ನಮ್ಮನಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಆಘಾತ ಎದುರಾಯಿತು. ಅವಳ ಮಲಮಗ ಹಾಗೂ ಕಿತ್ತೂರಿನ ನೂತನ ರಾಜ ಶಿವಲಿಂಗರುದ್ರಸರ್ಜನು (ಮಲ್ಲಸರ್ಜನ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿ ರುದ್ರಮ್ಮನ ಮಗ) ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲಲಾರಂಭಿಸಿದನು. ೧೮೨೪ರಲ್ಲಿ ಆತನೂ ಕೂಡ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದನು. ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಪುತ್ರನೂ ಇಲ್ಲದೆ, ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ಕಿತ್ತೂರು ಅನಾಥವಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕುತಂತ್ರದ ಕಣ್ಣು ಈ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತು.
ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ 'ಶಿವಲಿಂಗಪ್ಪ' ಎಂಬ ಬಾಲಕನನ್ನು ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು. ಆದರೆ ಧಾರವಾಡದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿದ್ದ ಜಾನ್ ಥ್ಯಾಕರೆ (St. John Thackeray) ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರಿಟಿಷರ 'ದತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ' (Doctrine of Lapse) ಎಂಬ ವಿನಾಶಕಾರಿ ನೀತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತೂರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಥ್ಯಾಕರೆ ಹುನ್ನಾರ ನಡೆಸಿದ. ಕಿತ್ತೂರಿನ ಖಜಾನೆಗೆ ಬೀಗ ಮುದ್ರೆ ಹಾಕಿದ. ಇದು ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಪೆಟ್ಟಾಗಿತ್ತು. ಎಷ್ಟೇ ಕಷ್ಟಗಳು ಬಂದರೂ, ಆಕೆ ಎದೆಗುಂದಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ತನ್ನ ನಾಡಿನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ತನ್ನೆಲ್ಲ ನೋವುಗಳನ್ನು ನುಂಗಿ ಕತ್ತಿ ಹಿಡಿದು ನಿಂತಳು.
ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ: ಕಿತ್ತೂರಿನ ರಣರಂಗ ಮತ್ತು ರುದ್ರನರ್ತನ
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಳು. ಬಾಂಬೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಗವರ್ನರ್ ಮೌಂಟ್ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಎಲ್ಫಿನ್ ಸ್ಟನ್ (Mountstuart Elphinstone) ನಿಗೆ ದತ್ತು ಸ್ವೀಕಾರವನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುವಂತೆ ಪತ್ರ ಬರೆದಳು. ಆದರೆ, ದುರಹಂಕಾರಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅವಳ ಮನವಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಯುದ್ಧ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು.
೧೮೨೪ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳು. ಥ್ಯಾಕರೆ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಕಿತ್ತೂರು ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ. "ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಕಪ್ಪ ಕೊಡಬೇಕೆ? ಮೋಡ ಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತದೆ, ಭೂಮಿ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ನಿಮಗೇಕೆ ಕೊಡಬೇಕು ಕಪ್ಪ?" ಎಂದು ಗುಡುಗಿದ ಚೆನ್ನಮ್ಮ, ತನ್ನ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಬಂಟರಾದ ಅಮಾತ್ಯ ಗುರುಸಿದ್ದಪ್ಪ, ಬಾಲಣ್ಣ, ಮತ್ತು ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣನ ಜೊತೆಗೂಡಿ ರಣರಂಗಕ್ಕೆ ಧುಮುಕಿದಳು.
ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೩ ರಂದು ನಡೆದ ಆ ಭೀಕರ ಕದನದಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತೂರಿನ ಸೈನ್ಯದ ವೀರಾವೇಶದ ಮುಂದೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬೆಚ್ಚಿಬಿದ್ದರು. ಆನೆಗಳ ಮೇಲೇರಿ ಬಂದು ಗುಂಡಿನ ಸುರಿಮಳೆಗೈಯುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತೂರಿನ ಯೋಧರು ಚದುರಿಸಿದರು. ಇದೇ ಕದನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಥ್ಯಾಕರೆ ಗುಂಡೇಟಿಗೆ ಬಲಿಯಾದ! ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅದೆಷ್ಟೋ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೀಗೆ ಮಣ್ಣುಮುಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಬ್ಬರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾದ ವಾಲ್ಟರ್ ಎಲಿಯಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀವನ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಕಿತ್ತೂರು ಪಡೆ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆ ದಿಕ್ಕಾಪಾಲಾಗಿ ಓಡಿತು. ಇದು ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಯ.
ಆದರೆ, ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ಹೃದಯ ವೈರಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮೃದುವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಯುದ್ಧ ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದಾಗ, ಸೆರೆಸಿಕ್ಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಆಕೆ ಸಕಲ ಮರ್ಯಾದೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದಳು. ಆದರೆ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ತಾವಿತ್ತ ಮಾತಿಗೆ ತಪ್ಪಿದರು. ಕಮಿಷನರ್ ಚಾಪ್ಲಿನ್ (Chaplin) ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಶೋಲಾಪುರದಿಂದ ಬೃಹತ್ ಫಿರಂಗಿ ಪಡೆಯನ್ನು ತಂದು ಕಿತ್ತೂರಿನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆರಗಿದ.
ದುರಾದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಕಿತ್ತೂರಿನ ಪತನಕ್ಕೆ ಹೊರಗಿನ ಶತ್ರುಗಳಿಗಿಂತ ಒಳಗಿನ ದ್ರೋಹಿಗಳೇ ಕಾರಣರಾದರು. ಮಲ್ಲಪ್ಪ ಶೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ವೆಂಕಟರಾವ್ ಎಂಬ ದೇಶದ್ರೋಹಿಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಲಂಚಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟವಾಗಿ, ಕಿತ್ತೂರಿನ ತೋಪುಗಳ (ಫಿರಂಗಿ) ಮದ್ದು-ಗುಂಡುಗಳಿಗೆ ಸೆಗಣಿ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣನ್ನು ಬೆರೆಸಿದರು. ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫಿರಂಗಿಗಳು ಸಿಡಿಯಲಿಲ್ಲ. ೧೮೨೪ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೫ ರಂದು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕಿತ್ತೂರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಚೆನ್ನಮ್ಮನನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು.
ಹೋರಾಟದ ಪ್ರತಿಫಲ: ತ್ಯಾಗದಿಂದ ಚಿಗುರಿದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವೃಕ್ಷ
ಬಂಧಿತಳಾದ ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮನನ್ನು ಬೈಲಹೊಂಗಲದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಿಡಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಕಿತ್ತೂರು ಪರಕೀಯರ ಪಾಲಾದದ್ದನ್ನು ಕಂಡು ಆಕೆಯ ಹೃದಯ ಛಿದ್ರವಾಯಿತು. ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವಪುರಾಣ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಾ, ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಕಾಲ ಕಳೆದಳು. ಕೊನೆಗೂ ೧೮೨೯ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೧ ರಂದು, ಆ ಮಹಾತಾಯಿ ತನ್ನ ನಾಡಿನ ನೆನಪಿನಲ್ಲೇ ಪ್ರಾಣ ಬಿಟ್ಟಳು.
ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಸೋತು ಸೆರೆಯಾದಳು ಎಂದು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಅನ್ನಿಸಿದರೂ, ಆಕೆಯ ಹೋರಾಟದ ಪ್ರತಿಫಲ ಅಪಾರವಾಗಿತ್ತು. ಆಕೆ ಬಿತ್ತಿದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಿಚ್ಚು ಆರಿಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಆಕೆಯ ಬಲಗೈ ಬಂಟನಾಗಿದ್ದ ಕ್ರಾಂತಿವೀರ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರವೂ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಸಿಂಹಸ್ವಪ್ನವಾದ.
ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ಈ ಹೋರಾಟ ೧೮೫೭ರ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಮಹಾನ್ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಯಿತು. ಝಾನ್ಸಿ ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿಗಿಂತ ಮೊದಲೇ, ತನ್ನ ತಾಯ್ನಾಡಿನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾಣತೆತ್ತ ಪ್ರಥಮ ವನಿತೆ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮನಿಗೆ ಒಲಿಯಿತು. ಅವಳ ಹೋರಾಟದ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿಯೇ, ಭಾರತೀಯರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಜ್ಯೋತಿ ಬೆಳಗಿತು, ಅದುವೇ ಮುಂದೆ ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಂದುಕೊಡಲು ಬುನಾದಿಯಾಯಿತು.
ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಅವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳ ವಿವರಣೆ
ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಬಲಿದಾನ ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಇಂದಿಗೂ ಆಕೆಯ ನೆನಪು ಕನ್ನಡಿಗರ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಸಿರಾಗಿದೆ.
ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಮೆಗಳು: ಬೈಲಹೊಂಗಲದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಸಮಾಧಿ ಇಂದಿಗೂ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಕಿತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಅರಮನೆಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ (Museum) ಆ ಕಾಲದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಬಳಸಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಡಲಾಗಿದೆ. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ವೃತ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಾರೂಢಳಾದ ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ಭವ್ಯ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಂಸತ್ ಭವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೧, ೨೦೦೭ ರಂದು, ಭಾರತದ ಅಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಾದ ಶ್ರೀಮತಿ ಪ್ರತಿಭಾ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು ನವದೆಹಲಿಯ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ.
ಕಿತ್ತೂರು ಉತ್ಸವ: ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ಮೊದಲ ವಿಜಯದ ಸವಿನೆನಪಿಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೩ ರಿಂದ ೨೫ ರವರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ "ಕಿತ್ತೂರು ಉತ್ಸವ"ವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಕಿತ್ತೂರು ವಿದ್ಯುದ್ದೀಪಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳು, ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಮೆಲುಕು ಹಾಕುವ ಗೋಷ್ಠಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.
೨೦೦ನೇ ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ಸಂಭ್ರಮ: ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ, ಅಂದರೆ ೨೦೨೪ರಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಧಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಜಯಕ್ಕೆ (೧೮೨೪-೨೦೨೪) ಭವ್ಯವಾದ ೨೦೦ ವರ್ಷಗಳು ತುಂಬಿದವು. ಈ 'ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವ'ವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು. ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ನಾಟಕಗಳು, ಪ್ರಬಂಧ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇಂದಿನ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಆಕೆಯ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಅದ್ಭುತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆದವು. ಭಾರತೀಯ ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್ (Indian Coast Guard) ತನ್ನ ಒಂದು ಗಸ್ತು ನೌಕೆಗೆ ೧೯೮೩ರಲ್ಲೇ 'ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ' ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟು ಗೌರವ ಸೂಚಿಸಿದೆ.

ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ, ಆಕೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯರ ಎದೆಯಲ್ಲಿರುವ ದೇಶಪ್ರೇಮದ ಪ್ರತೀಕ. ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಸಿಡಿದೆದ್ದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದನಿಯ ಹಿಂದೆಯೂ ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿದೆ. ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ, ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಆಡಳಿತ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿ ಅದ್ವಿತೀಯ ಸಾಧನೆಗೈದ ಚೆನ್ನಮ್ಮ, ಇಂದಿನ ಎಲ್ಲ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಆದರ್ಶ.
ತನ್ನ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೂ ನಾಡಿಗಾಗಿ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ಆಕೆಯ ಕಥೆ ನಮಗೆ ಕಲಿಸುವ ಪಾಠವೊಂದೇ- "ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು ಮಾರಿಕೊಂಡು ಬದುಕುವ ನೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ, ತಲೆ ಎತ್ತಿ ಹೋರಾಡಿ ಸಾಯುವ ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು." ನಮ್ಮ ರಕ್ತದ ಕಣಕಣದಲ್ಲಿಯೂ ಆಕೆಯ ಶೌರ್ಯ, ಧೈರ್ಯಗಳು ಹರಿಯುತ್ತಿರಲಿ. ಕಷ್ಟಗಳು ಎದುರಾದಾಗ ಎದೆಗುಂದದೆ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಪರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಆ ಮಹಾತಾಯಿಯ ಸ್ಮರಣೆ ನಮಗೆ ದಯಪಾಲಿಸಲಿ.
"ಹೆತ್ತ ತಾಯಿ, ಹೊತ್ತ ನಾಡು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲು" ಎಂಬ ವಾಕ್ಯಕ್ಕೆ ಜೀವತುಂಬಿದ ಕಿತ್ತೂರಿನ ವೀರಮಾತೆಗೆ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ನಮನಗಳು. ಜೈ ಹಿಂದ್! ಜೈ ಕರ್ನಾಟಕ ಮಾತೆ!


ಸಿಹಿಜೀವಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ
ಶಿಕ್ಷಕರು ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತಿಗಳು ತುಮಕೂರು
9900925529

02 ಆಗಸ್ಟ್ 2026

ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಲೋಕ: ಮೇಘಾಲಯದ ಮಾವೊಕ್ ಡೋಕ್ ವ್ಯೂ ಪಾಯಿಂಟ್ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ

 ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯದ  ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ ೪
ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಲೋಕ: ಮೇಘಾಲಯದ ಮಾವೊಕ್ ಡೋಕ್ ವ್ಯೂ ಪಾಯಿಂಟ್ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ
ಮೇಘಾಲಯ ಎಂದರೆ 'ಮೇಘಗಳ ಆಲಯ' ಅಥವಾ ಮೋಡಗಳ ಮನೆ. ಇಂತಹ ಸುಂದರ ತಾಣದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಎರಡನೇ ದಿನದ ಪ್ರವಾಸ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಆರಕ್ಕೆ ಶುರುವಾಯಿತು. ಬಸ್ ಏರಿ ಹೊರಟ ನಾವು ಮೇಘಾಲಯದ ಸೌಂದರ್ಯ ಸವಿಯಲು ಸಿದ್ದವಾದೆವು. ಅರ್ದಗಂಟೆಯ ಪಯಣದ ನಂತರ ನಮ್ಮ ಒಂದು ನಯನ ಮನೋಹರ ತಾಣದ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿತು.    ಹಸಿರು ಹಾಸಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಮುದ್ದಾದ ಬಿಳಿ ಮೋಡಗಳು ಕಣ್ಣಾಮುಚ್ಚಾಲೆ ಆಡುವ ಒಂದು ಸುಂದರ ತಾಣವೇ ಮಾವೊಕ್ ಡೋಕ್ ಸೋರ್ಹ್ರಿಮ್ ವ್ಯೂ ಪಾಯಿಂಟ್. ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾದ ಚಿರಾಪುಂಜಿ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಈ ವ್ಯೂ ಪಾಯಿಂಟ್, ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೇಮಿಗಳ ಪಾಲಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗದಂತಿದೆ. ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ನಿಂದ ಮುಂಜಾನೆ ಎದ್ದು, ತಣ್ಣನೆಯ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತಾ ನಮ್ಮ ಪ್ರಯಾಣ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಸುಮಾರು 30 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಕ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ರಸ್ತೆಯ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾದ ಮಂಜು ನಮ್ಮನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿತು. ಚಿರಾಪುಂಜಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಾಗ ಸಿಗುವ ಈ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗೆ ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದಂತಾಯಿತು.
ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ಎಂದರೆ ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ 'ವಿ' ಆಕಾರದ ಡಿಂಪೆಪ್ ಕಣಿವೆಯ ಭವ್ಯ ನೋಟ. ವ್ಯೂ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ವೀಕ್ಷಣಾ ಗೋಪುರವನ್ನು ತಲುಪಲು ಕೆಲವು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಇಳಿದು ಹೋಗಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನೋಡಿದಾಗ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ ಮುಟ್ಟುವಂತೆ ನಿಂತಿರುವ ಹಸಿರು ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಕಣಿವೆಯ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಸಣ್ಣ ನೀರಿನ ತೊರೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಮರೆಮಾಚಿ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುವ ಮಂಜಿನ ಮುಸುಕು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಬದಲಾಗುವ ಇಲ್ಲಿನ ಹವಾಮಾನ ರೋಮಾಂಚನಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ನಿಮಿಷ ದಟ್ಟವಾದ ಮೋಡ ಬಂದು ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆವರಿಸಿದರೆ, ಮರುನಿಮಿಷವೇ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಹಸಿರನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೊಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಮಾವೊಕ್ ಡೋಕ್ ಕೇವಲ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಇದು ಸಾಹಸಪ್ರಿಯರಿಗೂ ನೆಚ್ಚಿನ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕಣಿವೆಯ ನಡುವೆ ಜಿಪ್‌ಲೈನಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಅದ್ಭುತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ನೂರಾರು ಅಡಿ ಆಳದ ಕಣಿವೆಯ ಮೇಲೆ, ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಗ್ಗದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹಾರುತ್ತಾ ಸಾಗುವಾಗ ಎದೆಯ ಬಡಿತ ಜೋರಾಗುವುದು ಖಂಡಿತ. ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಾ, ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ನೋಡುವುದು ಜೀವಮಾನದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅನುಭವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಹಾಗೂ ಉದ್ದದ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಜಿಪ್‌ಲೈನ್‌ಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವ್ಯೂ ಪಾಯಿಂಟ್ ಬಳಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಖಾಸಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡುವ ಸಣ್ಣ ಮಳಿಗೆಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸುಂದರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಫೋಟೋ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯರ ಆತಿಥ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿನ ಮುಗ್ಧ ನಗು ನಮ್ಮ ಪ್ರಯಾಣದ ಆನಂದವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ತಣ್ಣನೆಯ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಬಿಸಿಯಾದ ಮ್ಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಕೆಂಪು ಚಹಾ ಕುಡಿಯುವುದೇ ಒಂದು ಮಜಾ. ವ್ಯೂ ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಸಣ್ಣ ಕೆಫೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ತಿಂಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಸಿಬಿಸಿ ತಿನಿಸುಗಳು ಸವಿಯಲು ಸಿಗುತ್ತವೆ.
ಈ ಸುಂದರ ತಾಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಮೇ ತಿಂಗಳು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯವಾಗಿದೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಮಂಜು ಇರುವುದರಿಂದ ಕಣಿವೆಯ ದೃಶ್ಯಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾಣದಿರಬಹುದು. ಈ ಸ್ಥಳವು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 6:00 ರಿಂದ ಸಂಜೆ 5:00 ರವರೆಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹವಾಮಾನ ಸದಾ ತಂಪಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಗುರವಾದ ಉಣ್ಣೆಯ ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ರೇನ್‌ಕೋಟ್ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಮಾವೊಕ್ ಡೋಕ್ ವ್ಯೂ ಪಾಯಿಂಟ್ ಎಂದರೆ ಜಗತ್ತಿನ ಜಂಜಾಟಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮರೆತು, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಬೃಹತ್ ರೂಪದ ಮುಂದೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅಪಾರ ಶಾಂತಿ ನೀಡುವ ಮತ್ತು ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಭೇಟಿ ನೀಡಲೇಬೇಕಾದ ಅದ್ಭುತ ತಾಣವಾಗಿದೆ.

ಸಿಹಿಜೀವಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ
ತುಮಕೂರು
 

25 ಜುಲೈ 2026

ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಶಾಪವಲ್ಲ: ಜೀವನದ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದತ್ತ ಒಂದು‌ನೋಟ.

 

ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಶಾಪವಲ್ಲ: ಜೀವನದ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದತ್ತ ಒಂದು‌ನೋಟ.

ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವು ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹಾಗೂ ಅನಿವಾರ್ಯ ಘಟ್ಟ. ಬಾಲ್ಯದ ತುಂಟಾಟ, ಯೌವನದ ಹುಮ್ಮಸ್ಸು ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮುಗಿಸಿ, ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಬದುಕಿನ ಓಟಕ್ಕೆ ಕೊಂಚ ವಿರಾಮ ನೀಡುವ ಹಂತವೇ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ. ಇದೊಂದು ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಆಗರ. ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ದೇಹದ ಜೀವಕೋಶಗಳ ನವೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ, ಚರ್ಮ ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟುವುದು, ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಶ್ರವಣ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುವುದು ಸಹಜ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಬದುಕಿನತ್ತ ತಿರುಗಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಸಾಧನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಅಥವಾ ಮಾಡಲಾಗದ ಕೆಲಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಡುವ ವಿಷಾದ, ಮಕ್ಕಳು ದೂರವಾದಾಗ ಆವರಿಸುವ ಒಂಟಿತನ ಮುಂತಾದವು ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸವಾಲುಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತವೆ. ಉದ್ಯೋಗದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದುವುದು ಹಾಗೂ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ತಮಗಿದ್ದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು ವೃದ್ಧರನ್ನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ.

ಕಾಲ ಬದಲಾದಂತೆ ಸಮಾಜವು ವೃದ್ಧರನ್ನು ನೋಡುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧರು ಎದುರಿಸುವ ಸವಾಲುಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿವೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗೂ ವೇದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧರನ್ನು ಜ್ಞಾನದ ಭಂಡಾರ ಮತ್ತು ಅನುಭವದ ಗಣಿ ಎಂದು ಪೂಜನೀಯ ಭಾವನೆಯಿಂದ ನೋಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧರೇ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪರಮೋಚ್ಚ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದು, ಅವರಿಗೆ ಅಪಾರ ಗೌರವ, ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ಇತ್ತು. ತದನಂತರದ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧರ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಬೆಲೆ ಇತ್ತು. ಹವಾಮಾನ, ಬೆಳೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅವರು ಕೇವಲ ಹಿರಿಯರಾಗಿರದೆ ಕುಟುಂಬದ ನೈತಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಆದರೆ, ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣದ ನಂತರದ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ನಗರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಅರಸಿ ಯುವಜನತೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಲಾರಂಭಿಸಿದ್ದು ವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಆಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತಾದರೂ, ವೃದ್ಧರಲ್ಲಿ ಒಂಟಿತನ ಮತ್ತು ಅನಾಥಭಾವ ಕಾಡಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವೇಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ವೃದ್ಧರು ಮತ್ತು ಯುವಜನತೆಯ ನಡುವೆ ದೊಡ್ಡ ಕಂದಕವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿಡಿಯೋ ಕರೆಗಳ ಮೂಲಕ ದೂರದ ದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಹಾಗೂ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಕವೇ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ಪಡೆಯುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಈ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ವರದಾನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವೆ.
ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವನ್ನು ಕಳೆಯುವ ಬಗೆ
ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವೆಂದರೆ ಬದುಕಿನ ಅಂತ್ಯವಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯ. ಅದನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಳೆಯಲು ದೈಹಿಕ, ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಡೆ ಗಮನಹರಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ವಯಸ್ಸಿಗೆ ತಕ್ಕಂತಹ ಲಘು ವ್ಯಾಯಾಮ, ನಡಿಗೆ, ಯೋಗ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲಿತ ಸಾತ್ವಿಕ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯು ದೈಹಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯೋಗದ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಮರೆತುಹೋಗಿದ್ದ ಹವ್ಯಾಸಗಳನ್ನು, ಅಂದರೆ ಪುಸ್ತಕ ಓದುವುದು, ಬರೆಯುವುದು, ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಅಥವಾ ಸಂಗೀತ ಕೇಳುವಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಚಿಗುರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವು ಅತ್ಯಂತ ಸಕಾಲವಾಗಿದೆ. ಇವು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅತೀವ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಬಂಧಿಯಾಗದೆ, ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಸಮವಯಸ್ಕರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುವುದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಮಾಜಮುಖಿ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಂಟಿತನವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಲ ಕಳೆಯುವುದು ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದ ದೊಡ್ಡ ಸಂಭ್ರಮ. ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹೇರುವ ಬದಲು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹಿತರಂತೆ ಬೆರೆತು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಅಪಾರ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಕಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ದಾಟಿಸಬೇಕು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ-ಅಸೂಯೆಗಳನ್ನು ಮರೆತು ಕ್ಷಮಿಸುವ ಗುಣವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಮಾನಸಿಕ ಶಾಂತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಯಾರನ್ನೂ ಅವಲಂಬಿಸದಿರುವುದು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಬದುಕಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದು, ಪಿಂಚಣಿ ಅಥವಾ ಉಳಿತಾಯವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವುದು ಸಹ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವೆಂದರೆ ರೋಗವಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಜೀವನದ ಪಕ್ವತೆ. ಹಣ್ಣು ಮಾಗಿದಂತೆಲ್ಲಾ ಅದರ ಸಿಹಿ ಹೆಚ್ಚುವಂತೆ, ಮನುಷ್ಯನ ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ಅವನ ಅನುಭವದ ಸಿಹಿ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಬೇಕು. ದೈಹಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷಣವನ್ನೂ ನಗುನಗುತ್ತಾ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕಳೆದರೆ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವು ಮನುಷ್ಯನ ಪಾಲಿಗೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಒಂದು ಸುಂದರ ಸುವರ್ಣಕಾಲವಾಗುತ್ತದೆ.



ಸಿಹಿಜೀವಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ
ತುಮಕೂರು
9900925529

16 ಜುಲೈ 2026

ಡಿಜಿ‌ ಟೂಟರ್


ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಇಂದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಶಾಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಹತ್ತರವಾದ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವಂತೆ, ಧಾರವಾಡದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ (ಐಐಟಿ) 'ಡಿಜಿ ಟ್ಯೂಟರ್' ಎಂಬ ವಿನೂತನ ಎಐ ಆಧಾರಿತ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಕರ ಮೇಲಿನ ಅತಿಯಾದ ಕಾರ್ಯದೊತ್ತಡವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುವ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಆಗದೆ, ಇಡೀ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆ ತರಬಲ್ಲ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಾಗಿದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಾದರೆ, ಇದು ಏಕಾಏಕಿ ರೂಪುಗೊಂಡದ್ದಲ್ಲ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡ ಐಐಟಿಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಹಾಗೂ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ರಾಜೀವ್ ಭಟ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ತಂಡವು 'ಹಾತ್ ಎಐ' (Hat AI) ಎಂಬ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತ್ತು. ಆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಯಶಸ್ಸಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಅದನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉನ್ನತೀಕರಿಸಿ, ಶಾಲಾ ಮಟ್ಟದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ 'ಡಿಜಿ ಟ್ಯೂಟರ್' ಎಂಬ ಪ್ರಬಲ ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬೃಹತ್ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಯೋಜನೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಬರೋಬ್ಬರಿ ೧೫ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಅನುದಾನವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಬೆಂಬಲಿಸಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಧಾರವಾಡ, ಬೆಳಗಾವಿ, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಆಯ್ದ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಧಾರವಾಡ ಐಐಟಿ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಡಾ. ವೆಂಕಪ್ಪಯ್ಯ ದೇಸಾಯಿ ಅವರು ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ, ಈ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಂತದ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಮುಂದಿನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಷದಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಬೃಹತ್ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ.

ಈ 'ಡಿಜಿ ಟ್ಯೂಟರ್' ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಾಧಕಗಳನ್ನು (ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು) ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದಾದರೆ, ಇದು ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ನಂತರ ಉತ್ತರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುವುದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಶ್ರಮದಾಯಕ ಕೆಲಸವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಈ ನೂತನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸುವ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್ ಮೂಲಕ ಕೇವಲ ಬಹುಆಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಉತ್ತರಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಓದಿ, ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಯ ಕೈಬರಹವನ್ನೂ ಇದು ಓದಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದು ಇದರ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ. ಇದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯ ಸಹಜವಾದ ದಣಿವು ಅಥವಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಲ್ಲಿ ಆಗಬಹುದಾದ ತಪ್ಪುಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಉಳಿತಾಯವಾಗುವ ಈ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಮಯವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಕರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪಾಠ ಮಾಡಲು ಹಾಗೂ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಸನಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಎರಡೂ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪಠ್ಯದ ಸಂದೇಹಗಳನ್ನು ಮಾತೃಭಾಷೆಯಲ್ಲೇ ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅತ್ಯಂತ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೇ ಇಂತಹ ಸುಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಭವಿಷ್ಯದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತಿನ ಪೈಪೋಟಿಗೆ ಅವರನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಠ್ಯ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುವ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಆಧಾರಿತ (Voice-based) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯವೂ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಲಿದೆ.

ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಂದಾಗ ಅದರ ಹಿಂದೆಯೇ ಕೆಲವು ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಧಕಗಳು ಇರುವುದು ಸಹಜ. ಈ 'ಡಿಜಿ ಟ್ಯೂಟರ್' ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೂ ಅಂತಹ ಹಲವು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅಡೆತಡೆಗಳಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ತೀವ್ರ ಕೊರತೆ. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರತಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು, ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌ಗಳು, ನಿರಂತರ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕ ಹಾಗೂ ವೇಗದ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ರಾಜ್ಯದ ಬಹುಪಾಲು ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಇಂತಹ ಕನಿಷ್ಠ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯಿದೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಎಐ ಎಷ್ಟೇ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದರೂ, ಅತ್ಯಂತ ಕಳಪೆಯಾದ, ಗೀಚಿದ ಅಥವಾ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕೈಬರಹಗಳನ್ನು ನೂರಕ್ಕೆ ನೂರು ಪ್ರತಿಶತ ನಿಖರವಾಗಿ ಓದಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಯಂತ್ರವು ತಪ್ಪು ಗ್ರಹಿಸಿ ಕಡಿಮೆ ಅಂಕ ನೀಡಿದರೆ, ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ.

ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಬಾಧಕವೆಂದರೆ ಶಿಕ್ಷಕ-ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ನಡುವಿನ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆಸುಗೆಯ ಕೊರತೆ. ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಅಂಕ ನೀಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ; ಶಿಕ್ಷಕರು ಉತ್ತರ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ತಿದ್ದುವಾಗ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಎಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ಅವನ ಆಲೋಚನಾ ಲಹರಿ ಹೇಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡು ಮುಂದಿನ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆತನಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಯಂತ್ರಗಳೇ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿರುವ ಆ 'ಮಾನವೀಯ ಸ್ಪರ್ಶ' ಇಲ್ಲವಾಗಬಹುದು. ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ದೈನಂದಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷಗಳು ಬಂದಾಗ ಸರಿಪಡಿಸಲು ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ವಿಸ್ತೃತವಾದ ತರಬೇತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹೊರೆಯನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದಾದರೆ, ಧಾರವಾಡ ಐಐಟಿ ರೂಪಿಸಿರುವ 'ಡಿಜಿ ಟ್ಯೂಟರ್' ನಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಧುನೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಆಶಾದಾಯಕ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಶಿಕ್ಷಕರ ಹೊರೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಅಗಾಧ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾದರೆ, ಸರ್ಕಾರವು ಮೊದಲು ಶಾಲೆಗಳ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಕಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನಹರಿಸಬೇಕು. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯು ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಒಂದು 'ಪೂರಕ ಸಾಧನ'ವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗಬೇಕೇ ಹೊರತು, ಎಂದಿಗೂ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ 'ಪರ್ಯಾಯ'ವಾಗಬಾರದು. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳೆರಡರ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಈ ಯೋಜನೆಯು ರಾಜ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈಲುಗಲ್ಲಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯ.

ಇಂತಿ, ನಿಮ್ಮ, ಸಿಹಿಜೀವಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ.

15 ಜುಲೈ 2026

ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಸೆಯಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಹೂವು: ರೂಪದರ್ಶಿ ಜಿ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ ಕಾವ್ಯಯಾನ

 ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಸೆಯಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಹೂವು: ರೂಪದರ್ಶಿ ಜಿ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ ಕಾವ್ಯಯಾನ

ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಮೂಲಕ ಪರಿಚಯವಾದ ರೂಪದರ್ಶಿ ಜಿ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ರವರ ಸ್ನೇಹ ಈಗಲೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ನನ್ನ ಮೊದಲ ಕವನ ಸಂಕಲನ "ಸಾಲು ದೀಪಾವಳಿ" ಖರೀದಿಸಿ ಓದಿ ನಾಲ್ಕು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಮಾತನಾಡಿದ ಅವರು ಇಂದು ಚೊಚ್ಚಲ ಕೃತಿಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಕೈಗೆತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪುಸ್ತಕದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೇ ನನಗೆ ಬಹಳ ಹಿಡಿಸಿತು. 'ನೆರಳು ಮಾರುವವರು'! ನಿಮಗೂ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ ಓದಿ.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಎರಡು ವಿರುದ್ಧ ಧ್ರುವಗಳಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅವು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಗಬಲ್ಲವು ಎಂಬುದನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದವರು ಕವಿ ರೂಪದರ್ಶಿ ಜಿ. ವೆಂಕಟೇಶ್. ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿರುವ ಇವರು, ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪಟ ಸಾಹಿತಿ. ಇವರ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ ಎರಡೂ ಸುಂದರವಾಗಿ ಮೇಳೈಸಿವೆ.
ಮೂಲತಃ ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲದವರಾದ ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರು ಕಾವ್ಯ, ಕಥೆ, ಲೇಖನ ಹಾಗೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹೀಗೆ ಹಲವು ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ರಾಬರ್ಟ್ ಫ್ರಾಸ್ಟ್ ಅವರಂತಹ ದಿಗ್ಗಜ ಕವಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿರುವ ಇವರ ಕಾವ್ಯ ಶೈಲಿಯು ಓದುಗರನ್ನು ಬಹಳ ಆಳವಾದ ಆಲೋಚನೆಗೆ ಹಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಈ ಕವನ ಸಂಕಲನವು ಮನುಷ್ಯನ ಆಂತರಿಕ ತುಮುಲಗಳು, ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಸ್ಮಯ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನ ವಾಸ್ತವಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತದೆ.
ಸಂಕಲನದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕವಿತೆಗಳ ಒಳನೋಟವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಾದರೆ, 'ನೆರಳು ಮಾರುವವರು' ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಕವಿಯು ಕೊಡೆ ಮಾರುವವರ ಬಗ್ಗೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾ ಬದುಕಿನ ನೆರಳು, ಕನಸು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವದ ನಡುವಿನ ಆಟವನ್ನು ಬಹಳ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕನಸು ಕಾಣುವವರು, ನೆರಳು ಪಡೆಯುವವರ ಬಗೆಗಿನ ಸಾಲುಗಳು ಬದುಕಿನ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತವೆ. 'ಕನಸು' ಕವಿತೆಯು ಕನಸುಗಳ ಬೆನ್ನೇರಿ ಹೊರಡುವ ಹಂಬಲವನ್ನು ಹಕ್ಕಿಯ ಹಾರಾಟಕ್ಕೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಬಂಧನಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಹಾರುವ, ಮಿತಿಗಳಿಲ್ಲದ ಲೋಕವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವ ತುಡಿತ ಈ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇನ್ನು 'ಮಗು' ಕವಿತೆಯ ಮೂಲಕ ಮಗುವಿನ ನಗು ಮತ್ತು ಮುಗ್ಧತೆಯೇ ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾವ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನ ನಗುವನ್ನು ಆಕಾಶದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಗೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾ ವರ್ಣಿಸಿರುವುದು ನಮ್ಮ ಮನ ಗೆಲ್ಲುತ್ತದೆ.
'ಪ್ರಕೃತಿ ನಿಯಮ' ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಕವಿತೆ. ಭೂಮಿ, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರರ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅಲಿಖಿತ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕವಿತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಬೃಹತ್ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮುಂದೆ ಮನುಷ್ಯನ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಆಸೆಗಳು ಎಷ್ಟು ಸಣ್ಣದು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳ ರೂಪದರ್ಶಿ ರವರು ಬಹಳ ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ಹಾಸ್ಯ ಹನಿಗವನ ಬರೆದ ನನಗೆ ವೆಂಕಟೇಶ್ ರವರ 'ಊಟ ರುಚಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ' ಕವಿತೆ ಓದುವಾಗ ಮುದ ನೀಡಿತು. ಇದೊಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಹಾಗೂ ಹಾಸ್ಯ-ವಿಡಂಬನೆ ಲೇಪಿತ ಕವಿತೆ. ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನ ಜಂಜಾಟದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಊಟದ ರುಚಿ, ಗ್ಯಾಸ್ ಒಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಅಡುಗೆ, ಕುಕ್ಕರ್ ಕೂಗಿನ ಸದ್ದುಗಳ ಮೂಲಕ ಆಧುನಿಕ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳ ಸಹಿತ ಬಹಳ ನೈಜವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 'ನಾ ಮಧ್ಯಮ' ಕವಿತೆ ನಾನೇ ಬರೆದಂತಿದೆ. ಎಡ ಬಲದ ಕಿತ್ತಾಟ ಬಿಟ್ಟು ನಾವೆಲ್ಲರೂ ನಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಬಂಗಾರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ.
ಈ ಸಂಕಲನದ ಚುಟುಕುಗಳು ಸಹ ಓದುಗರ ಮನಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇದೇ ಸಂಕಲನದ ಹಾಯ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ 2020ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಡನೆ ಮಾಡಿದ ವಾಟ್ಸಪ್ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಹಾಯ್ಕುಗಳ ಜುಗಲ್ಬಂದಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದೆವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿರುವರು. ಅದಕ್ಕೆ ಹೇಳುವುದು ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗ ಹೆಜ್ಜೇನು ಸವಿದಂತೆ ಎಂದು. ರೂಪದರ್ಶಿಯವರಂತಹ ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗ ಸವಿದ ನಾನೇ ಧನ್ಯ.
ಕವಿ ರೂಪದರ್ಶಿ ಜಿ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ ಈ ಕೃತಿಯು ಕೇವಲ ಪದಗಳ ಜೋಡಣೆಯಲ್ಲ, ಇದು ಅವರ ಜೀವನಾನುಭವ, ವಿಜ್ಞಾನದ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯದ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ಸುಂದರ ಸಂಗಮ. ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕವಿತೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿರುವ ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪಿನ ಕಲಾತ್ಮಕ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು ಕವಿತೆಗಳ ಭಾವವನ್ನು ಓದುಗರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತುತ್ತವೆ. ಒಬ್ಬ ವಿಮರ್ಶಕನಾಗಿ, ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವ ಸಹೃದಯ ಓದುಗನಾಗಿ ಈ ಸಂಕಲನವನ್ನು ನಾನು ತುಂಬು ಹೃದಯದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತೇನೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಈ 'ರೂಪದರ್ಶಿ'ಯವರ ಕಾವ್ಯಯಾನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆಯೇ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸುತ್ತೇನೆ.
ನಿಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯ, ಸಿಹಿಜೀವಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ

20 ಜೂನ್ 2026

ಯೋಗದ ದುರುಪಯೋಗ ಸಲ್ಲ.


 ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತನ ಪರಂಪರೆಯ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಯಾದ 'ಯೋಗ'ವನ್ನು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು 2014 ರಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜೂನ್ 21 ರಂದು 'ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಗ ದಿನ'ವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಯೋಗವು ಕೇವಲ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಗದ ಆಚರಣೆ, ಅದರ ನೈಜ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯ ಕುರಿತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅವಲೋಕಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಇಂದಿನ ವೇಗದ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಜಡವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ್ದಾನೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯೋಗದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತತೆ ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಕೆಲಸದೊತ್ತಡ, ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವ ಖಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಆತಂಕದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಹಾಗೂ ಧ್ಯಾನವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರಿಹಾರವಾಗಿದೆ. ಮಧುಮೇಹ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ಬೊಜ್ಜು ಮತ್ತು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಆಸನಗಳು ದೈನಂದಿನ ಸಂಜೀವಿನಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಯು ಕೇವಲ ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿದರೆ, ಯೋಗವು ರೋಗದ ಮೂಲವನ್ನು ಹುಡುಕಿ, ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸಮಗ್ರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಂದೆಡೆ ಯೋಗಕ್ಕೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಾನ್ಯತೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವುದು ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಷಯವಾದರೂ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಅದರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯೇ ಅದರ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಿವೆ. ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಇಂದು ಯೋಗವು ಬಹುಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ದುಬಾರಿ ಯೋಗ ಮ್ಯಾಟ್‌ಗಳು, ಬ್ರಾಂಡೆಡ್ ಯೋಗ ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಾಯಿ ಶುಲ್ಕದ ಶಿಬಿರಗಳು ಯೋಗವನ್ನು ಕೇವಲ ಶ್ರೀಮಂತರ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅದರ ನೈಜ ಉಚಿತ ಹಾಗೂ ಸರಳ ಸ್ವರೂಪವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸರಕಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಪತಂಜಲಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಅಷ್ಟಾಂಗ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಸನವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭಾಗ. ಆದರೆ ಇಂದು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯೋಗವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ದೇಹವನ್ನು ಬಳುಕಿಸುವ ವ್ಯಾಯಾಮ ಎಂಬಂತೆ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅದರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ನೆಲೆಗಟ್ಟು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ 'ಹಾಟ್ ಯೋಗ', 'ಬೀರ್ ಯೋಗ' ಮುಂತಾದ ವಿಕೃತ ರೂಪಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಯೋಗದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆಗೆ ಎಸಗುತ್ತಿರುವ ಅಪಚಾರವಾಗಿದೆ.

ಯೋಗದ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮುಖಗಳನ್ನು ನೈಜ ಉದಾಹರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನೋಡುವುದಾದರೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಂತಹ ನಗರಗಳ ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ ಯೋಗ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ದೈಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆಯಾಸವನ್ನು ತಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಓಂಕಾರ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿರುವುದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದರೆ, ಜೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕೈದಿಗಳ ಮಾನಸಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಯೋಗ ಶಿಬಿರಗಳು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ದೇಶಗಳ ಫಿಟ್ನೆಸ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ತೂಕ ಇಳಿಸುವ ಜಿಮ್‌ ವರ್ಕೌಟ್‌ನಂತೆ ಯೋಗವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಅದರ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಗ ದಿನವು ಭಾರತದ ಮೃದು ಶಕ್ತಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಜಯವಾಗಿದ್ದು, ಭಾಷೆ, ಗಡಿ, ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತರುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ, ಯೋಗವು ಕೇವಲ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಟ್ ಹಿಡಿದು ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡುವ ಒಂದು ದಿನದ ಆಚರಣೆಯಾಗಬಾರದು. ಯೋಗವನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣದ ಕಪಿಮುಷ್ಠಿಯಿಂದ ಬಿಡಿಸಿ, ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಷ್ಟಾಂಗ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾಗಬೇಕು. ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ಆರೋಗ್ಯವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಮಾನಸಿಕ ನೆಮ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಯೋಗದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ 'ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಗ ದಿನ'ದ ಆಚರಣೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾರ್ಥಕತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.


**ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸವೆಂದು ನಂಬಿದ 'ಜಂಗಮ ಶಿಕ್ಷಕ': ಎಂ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಚಿಕ್ಕಬೆಳ್ಳಾವಿ**

 




ಸರಳ ಸಜ್ಜನಿಕೆಯ ಸಹೃದಯಿಯಾಗಿ, ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ, ಸಮಾಜ ಸೇವಕರಾಗಿ ಹಾಗೂ ತುಮಕೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ-ಸಾಹಿತ್ಯಕ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರೊಡನೆ ಬೆರೆತಿರುವ ಆತ್ಮೀಯ ಮಿತ್ರರಾದ ಶ್ರೀ ಎಂ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಚಿಕ್ಕಬೆಳ್ಳಾವಿ ಅವರ ಬದುಕು ಒಂದು ತೆರೆದ ಪುಸ್ತಕ. ಕೇವಲ ಅಕ್ಷರ ಕಲಿಸುವ ಮೇಷ್ಟ್ರಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯದೆ, ಸಮಾಜಮುಖಿ ಚಿಂತನೆಗಳ ಮೂಲಕ 'ಜಂಗಮ ಶಿಕ್ಷಕ'ರೆಂದೇ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅವರು ೬೮ನೇ ವಸಂತಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡುತ್ತಿರುವ ಈ ಸುಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಆದರ್ಶಮಯ ಬದುಕಿನ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕುವುದು ನನ್ನಂತಹ ಒಡನಾಡಿಗಳಿಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಂಗತಿ.

೧೯೫೭ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦ರಂದು ತುಮಕೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಬೆಳ್ಳಾವಿ ಹೋಬಳಿಯ ಚಿಕ್ಕಬೆಳ್ಳಾವಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮುರುಡಪ್ಪ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ದೇವಮ್ಮ ದಂಪತಿಯ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ಶಿವಕುಮಾರ್, ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಹಳ್ಳಿಯ ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣವಾದ ಕಾಯಕನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡವರು. ಬಿ.ಎ., ಬಿ.ಇಡಿ., ಡಿ.ಇಡಿ., ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಇವರು, ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಉಸಿರಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭಿಸಿ, ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಹೆಬ್ಬೂರು ಹೋಬಳಿಯ ಲಿಂಗಾಪುರ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇವೆಗೆ ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೇವಲ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇಡೀ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಅಕ್ಷರ ಜ್ಞಾನ ಉಣಬಡಿಸಿದರು. ೧೯೯೩ರ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿ ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಅದೇ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಹೂಡಿ, ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಪಾಠ ಮಾಡಿ ಲಿಂಗಾಪುರವನ್ನು 'ತುಮಕೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಗ್ರಾಮ'ವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಅವರ ಛಲ ಮತ್ತು ಸೇವಾಮನೋಭಾವ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅನನ್ಯ. ಈ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಅವರು ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತದಿಂದ ಪುರಸ್ಕೃತರಾದರು.

ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆ ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳಿದ್ದಂತೆ. ಬೆಳ್ಳಾವಿ ಹೋಬಳಿ ಕಸಾಪ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ತದನಂತರ ತುಮಕೂರು ತಾಲೂಕು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಕಳೆದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಡಿರುವ ಸೇವೆ ಅಪಾರ. ಅನೇಕ ತಾಲೂಕು, ಹೋಬಳಿ ಹಾಗೂ ನಗರ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸಿ, 'ಶಾಲೆಗೊಂದು ಸಾಹಿತ್ಯ ದೀವಿಗೆ'ಯಂತಹ ವಿನೂತನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನತೆಯನ್ನು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದತ್ತ ಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವತಃ ಉತ್ತಮ ಬರಹಗಾರರಾಗಿರುವ ಅವರು 'ಅಕ್ಷರ ಚಿಗುರು', 'ಆಧುನಿಕ ವಚನಗಳು', 'ವರದಕ್ಷಿಣೆ', 'ದುಷ್ಟಟಗಳ ಜೋಳಿಗೆ'ಯಂತಹ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಲ್ಲದೆ, 'ಬೆಳ್ಕಾಮೆ', 'ಕಲ್ಪಗಂಗಾ', 'ಕಲ್ಪನಿಧಿ' ಮುಂತಾದ ಮೌಲ್ಯಯುತ ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೇವಲ ಸಾಹಿತ್ಯವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಪೌರಾಣಿಕ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಖೋ-ಖೋ ಕ್ರೀಡಾಪಟುವಾಗಿ ಕ್ರೀಡಾಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೂ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಟ್ಟುವ ಅವರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣವೆಂದರೆ ಅವರ 'ದಾಸೋಹ' ಪ್ರಜ್ಞೆ. ತುಮಕೂರಿನ ಸಿದ್ದಗಂಗಾ ಮಠದ ಪರಮಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳವರ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಚಾಚೂತಪ್ಪದೆ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಅವರು, ೧೯೭೫ರಿಂದಲೇ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿ, ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರ ಕೊಡಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ತುಮಕೂರಿನ ಶಾಂತಿನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಅವರ 'ಶರಣ ಕುಟೀರ'ವು ಇಂದಿಗೂ ತ್ರಿವಿಧ ದಾಸೋಹದ ಪವಿತ್ರ ತಾಣವಾಗಿರುವುದು ನಮ್ಮ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಮಾದರಿ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಸವದಳ ಮತ್ತು ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿ ಶರಣರ ವಚನ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಮನೆ-ಮನೆಗೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ 'ನುಡಿ ಸೇವಕ'ನಿಗೆ 'ಜಿಲ್ಲಾ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕ', 'ಜನ ಮೆಚ್ಚಿದ ಶಿಕ್ಷಕ', 'ಆದರ್ಶ ಶರಣ ದಂಪತಿಗಳು', 'ಬಸವ ಸೇವಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ಹಾಗೂ 'ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಗಳು ಅರಸಿ ಬಂದಿರುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಔಚಿತ್ಯಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಅರವತ್ತೆಂಟರ ಹರೆಯದಲ್ಲೂ ಸಮಾಜಮುಖಿ ಚಿಂತಕನಾಗಿ, ಯುವಕರಂತೆ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾಗಿರುವ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಪ್ರೀತಿಯ ಶಿವಕುಮಾರ್ ಚಿಕ್ಕಬೆಳ್ಳಾವಿ ಅವರಿಗೆ ಆಯುರಾರೋಗ್ಯ, ಸುಖ-ಶಾಂತಿ ಸದಾ ಲಭಿಸಲಿ, ಅವರ ಈ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಹೀಗೆಯೇ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಾಗಲಿ ಎಂದು ತುಂಬು ಹೃದಯದಿಂದ ಹಾರೈಸುತ್ತೇನೆ.


**ಸಿಹಿಜೀವಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ**

ಶಿಕ್ಷಕರು ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತಿಗಳು

ತುಮಕೂರು

9900925529

15 ಜೂನ್ 2026

ಪರಿಸರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ನಾಡಿಗ್ ಕುಟುಂಬ



 ಪರಿಸರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ನಾಡಿಗ್ ಕುಟುಂಬ: ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಅಪೂರ್ವ ಯಶೋಗಾಥೆ
ಇಂದಿನ ನಗರೀಕರಣ, ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯದ ಅಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಮತೋಲನ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಏರುಪೇರಾಗಿದೆ. ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕಾಡುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಚಿಲಿಪಿಲಿ ಕಲರವ ಮಾಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಆತಂಕಕಾರಿ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಪರಿಸರವನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾದುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತು, ಯಾವುದೇ ಪ್ರಚಾರದ ಹಪಾಹಪಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕಳೆದ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಸರ ಹಾಗೂ ಪಕ್ಷಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ತುಮಕೂರಿನ ಊರುಕೆರೆಯ 'ನಾಡಿಗ್ ಕುಟುಂಬ'. ಬರಹಗಾರರು ಹಾಗೂ ಪರಿಸರವಾದಿಗಳೂ ಆದ ಡಾ. ಪ್ರಕಾಶ್ ಕೆ. ನಾಡಿಗ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪುತ್ರ ಅಭಯ್ ಎಸ್. ನಾಡಿಗ್ ಅವರ ಪರಿಸರ ಪ್ರೇಮ ಇಡೀ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ.
ಬಾಲ್ಯದ ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರೇರಣೆ
ಡಾ. ಪ್ರಕಾಶ್ ಕೆ. ನಾಡಿಗ್ ಅವರ ಬಾಲ್ಯ ಮಲೆನಾಡಿನ ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದಲೇ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾ ಬೆಳೆದ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿ ಇತ್ತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅವರು ಉದ್ಯೋಗ ನಿಮಿತ್ತ ತುಮಕೂರಿನ ಊರುಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು.
೨೦೧೦ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳ ಸಂತತಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಅವರು ತೀವ್ರ ಕಳವಳಗೊಂಡರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ನಾಸಿಕ್‌ನ ಖ್ಯಾತ 'ಸ್ಪ್ಯಾರೋ ಮ್ಯಾನ್' ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ದಿಲಾವರ್ ಅವರ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿದವು. ಅಂದಿನಿಂದ ತಾವೂ ಕೂಡ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಪಣತೊಟ್ಟ ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರವನ್ನೇ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದರು.
ಮನೆಯನ್ನೇ ಪಕ್ಷಿಧಾಮವಾಗಿಸಿದ ಅಪೂರ್ವ ಪ್ರಯತ್ನ
ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಡಾ. ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಕಿಟಕಿಗಳ ಸಜ್ಜಾಗಳ ಕೆಳಗೆ, ವರಾಂಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮನೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಕೃತಕ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರಟ್ಟಿನ ಡಬ್ಬಿಗಳಿಂದ ಸಣ್ಣ ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ಅವರು, ನಂತರ ಮರದ ಗೂಡುಗಳು ಹಾಗೂ ಮಣ್ಣಿನ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದರು. ಆಹಾರವಾಗಿ ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳು, ಅಕ್ಕಿ, ನವಣೆ ಹಾಗೂ ರಾಗಿ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೀಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು.
ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಇಂದು ಅವರ ಮನೆಯ ಪರಿಸರ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಟ್ಟು ಮರಿ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ನೂರಾರು ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳ ಚಿಲಿಪಿಲಿ ಕಲರವದಿಂದ ಇಡೀ ಮನೆ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಮಡಿವಾಳ ಹಕ್ಕಿ, ಮೈನಾ, ಬುಲ್‌ಬುಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಜಾತಿಯ ಪಿಕ್ಚಳಾರಗಳು (ಪಕ್ಷಿಗಳು) ಇಲ್ಲಿ ಗೂಡುಕಟ್ಟಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಇಡೀ ಮನೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಕ್ಷಿಧಾಮದಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.
'ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಪರಿಸರ ಸಂಘ' ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಜಾಗೃತಿ
ತಂದೆಯ ಈ ಉದಾತ್ತ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಬೆಳೆದ ಅವರ ಪುತ್ರ ಅಭಯ್, ಕೇವಲ ೧೪ ವರ್ಷದ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲೇ **'ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಪರಿಸರ ಸಂಘ'**ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡನು. ಮಿಡ್ಲ್‌ಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಈ ಸಂಘವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ವಿಶೇಷ ದಿನಾಚರಣೆಗಳು: ವಿಶ್ವ ಪರಿಸರ ದಿನ, ವಿಶ್ವ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ದಿನ, ವಿಶ್ವ ಭೂಮಿ ದಿನ, ಓಜೋನ್ ದಿನಗಳಂದು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಪ್ರಬಂಧ ಮತ್ತು ಕವನ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಮಾದರಿ ಬಹುಮಾನಗಳು: ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಆಟಿಕೆಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುವ ಡಬ್ಬಿಗಳು, ಕೃತಕ ಹಕ್ಕಿಗೂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಸಿಗಳನ್ನು ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು: ಬಳಸಿದ ತಂಪು ಪಾನೀಯಗಳ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಟಲಿಗಳು ಮತ್ತು ರಟ್ಟಿನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ 'ಫೀಡರ್' (ಆಹಾರದ ಡಬ್ಬಿ) ಮತ್ತು ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ತಯಾರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಉಚಿತ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಬೀಜದುಂಡೆ (Seed Balls) ತಯಾರಿಕೆ: ಪ್ರತಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಘದ ಮಕ್ಕಳು ಹೊಂಗೆ ಮರದಿಂದ ಉದುರುವ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಸಾವಿರಾರು ಬೀಜದುಂಡೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕಾಡು ಹಾಗೂ ಬೆಟ್ಟದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತುವ ಮೂಲಕ ಹಸಿರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಲಾಕ್‌ಡೌನ್ ಅವಧಿಯ ಸಾಧನೆ: 'ತಾರಸಿ ಮೇಲೆ ತರಹೇವಾರಿ ತರಕಾರಿ'
ಕೋವಿಡ್ ಲಾಕ್‌ಡೌನ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜನರೆಲ್ಲಾ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಕಾಲ ಕಳೆಯಲು ಪರದಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಪಿಯುಸಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾದ ಅಭಯ್ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಿದನು. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿಗಳ ಅಭಾವ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕಯುಕ್ತ ಆಹಾರದ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅರಿತ ಆತ, ಮನೆಯ 23 \times 40 ಅಳತೆಯ ಮುಕ್ತ ತಾರಸಿಯ (Terrace) ಮೇಲೆ ಸಾವಯವ ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಯಲು ಮುಂದಾದನು.
• ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿ: ಯಾವುದೇ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಬಳಸದೆ, ಹಳೆಯ ಬಕೆಟ್‌ಗಳು, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಪಾಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಮಣ್ಣು ತುಂಬಿಸಿ ಕೃಷಿ ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಮನೆಗೆ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದ ಹಸು ಸಾಕುವವರಿಂದ ಸಗಣಿ ತಂದು, ಮನೆಯ ಹಸಿ ಕಸ ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆಯವರ ತರಕಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿ ಸ್ವತಃ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಗುಂಡಿ ತೋಡಿ 'ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರ' (Compost) ತಯಾರಿಸಿಕೊಂಡನು.
• ಬೆಳೆದ ತರಕಾರಿ ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು: ಟೊಮೇಟೊ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಸೋರೆಕಾಯಿ, ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಈರುಳ್ಳಿ, ಮೂಲಂಗಿ, ಹೂಕೋಸು, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ವಿವಿಧ ಸೊಪ್ಪುಗಳು (ದಂಟು, ಹರಿವೆ, ಮೆಂತ್ಯ, ಕೊತ್ತಂಬರಿ, ಪುದೀನಾ, ಕರಿಬೇವು) ಸೇರಿದಂತೆ ನಿಂಬೆ, ದೊಡ್ಡಪತ್ರೆ, ರೋಸ್‌ಮೇರಿ, ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ತುಳಸಿ ಮುಂತಾದ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದಾನೆ.
• ಫಲಿತಾಂಶ: ಇಂದು ಅಭಯ್ ತಾರಸಿ ತೋಟದಿಂದ ದಿನನಿತ್ಯದ ಅಡುಗೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ತರಕಾರಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಹಣ ಉಳಿತಾಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮುಕ್ತ, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರವನ್ನು ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಪರಿಸರ ಪ್ರೇಮಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸೇವಕ ಅಭಯ್
ಅಭಯ್ ಅವರ ಕಾರ್ಯ ಕೇವಲ ತಾರಸಿ ತೋಟ ಅಥವಾ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ 'ನೇಚರ್ ಬಾಯ್ಸ್ ಮೈಸೂರು' ಎಂಬ ಖಾತೆಯ ಮೂಲಕ ೯೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಫಾಲೋವರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈತ, ಪರಿಸರಾಸಕ್ತರಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ತರಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸೊಪ್ಪಿನ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಹಸಿರು ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಪ್ರತಿ ಭಾನುವಾರ ತಾರಸಿ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಅಡುಗೆ ತಯಾರಿಸಿ, ಬೀದಿಬದಿಯ ಭಿಕ್ಷುಕರು, ಪುಟ್ಟ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ನಿರ್ಗತಿಕರು ಮತ್ತು ಅನಾಥರಿಗೆ ಭೋಜನ ಉಣಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಾನವೀಯತೆ ಮೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಪರಿಸರ ದಿನಾಚರಣೆಯಂದು ರಸ್ತೆಬದಿಯಲ್ಲಿ ಗಿಡ ನೆಡುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ನೆಟ್ಟ ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಭಾನುವಾರ ನೀರುಣಿಸುವ ಕಾಯಕವನ್ನೂ ಈತ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಮರಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಡಾ. ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ
ಡಾ. ಪ್ರಕಾಶ್ ಕೆ. ನಾಡಿಗ್ ಅವರು ಕೇವಲ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಮರಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೂ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಮತ್ತು ತುಮಕೂರಿನ ಊರುಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಇವರು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮರಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಬೆಳೆಸಿರುವ ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ ೮೦ ರಷ್ಟು ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡುವ 'ಹೊಂಗೆ ಮರಗಳೇ' ಆಗಿರುವುದು ಇವರ ಪರಿಸರ ಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ಯಾರಾದರೂ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುವುದು ಅಥವಾ ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮಾಡುವುದು ಕಂಡುಬಂದರೆ ತಕ್ಷಣ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಗೆ ದೂರು ನೀಡಿ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸುವ ಧೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಇವರದ್ದಾಗಿದೆ. ಭದ್ರಾವತಿ ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಜಾಗೃತಿಯ ಅನೇಕ ಯುವವಾಣಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಇವರು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಸಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು
ನಾಡಿಗ್ ಕುಟುಂಬದ ಈ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಪರಿಸರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ರಾಜ್ಯದ ಹಲವು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿವೆ:
1. ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಕಾಳಜಿಗೆ 'ಸಮರ್ಥ ಕನ್ನಡಿಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'.
2. ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಮಿಡಿತ ಫೌಂಡೇಶನ್ ವತಿಯಿಂದ 'ರಾಜ್ಯ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'.
3. ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಲವಾರು ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಡಾ. ಪ್ರಕಾಶ್ ಮತ್ತು ಅಭಯ್ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಿವೆ.

"ಬೆಳೆಯುವ ಸಿರಿ ಮೊಳಕೆಯಲ್ಲಿ" ಎಂಬ ಗಾದೆಯಂತೆ, ಇಂದಿನ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆ ಮೊಬೈಲ್ ಮತ್ತು ಗೇಮ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವಾಗ, ತುಮಕೂರಿನ ಯುವಕ ಅಭಯ್ ತನ್ನ ರಜಾ ಸಮಯವನ್ನು ತರಕಾರಿ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿರುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಮಾದರಿ. ತಂದೆಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬವೇ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೇವಕ ರಂತೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವುದು ಇಂದಿನ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ನಡುವಿನ ಈ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧ ಹೀಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿಯಲಿ. ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ತಲುಪಲಿ ಆ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ ಭೂಮಿ ಹಸಿರಾಗಲಿ ಎಂಬುದೇ ಎಲ್ಲರ ಆಶಯ.



ಸಿಹಿಜೀವಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ
ಸಾಹಿತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಕರು
ತುಮಕೂರು
9900925529





 

04 ಮೇ 2026

ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಕಲಾವಿದ‌ ಬಿ‌ ಎಸ್ ದೇಸಾಯಿ

 


ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಕಲಾವಿದ‌ ಬಿ‌ ಎಸ್ ದೇಸಾಯಿ




ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಾರರು ಆದ   ಬಿ ಎಸ್ ದೇಸಾಯಿ ರವರಿಗೆ   ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಲಲಿತ ಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.
ಸರಳ ಸಜ್ಜನ ಮೃದು ಭಾಷಿ  ಬಿ.ಎಸ್. ದೇಸಾಯಿಯವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಾಸನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಸಮಕಾಲೀನ ದೃಶ್ಯ ಕಲಾವಿದ. ಮೂಲತಃ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಳಿಕೋಟೆಯವರಾದ ಇವರು  ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.  ಇವರ ಕಲಾ ಪಯಣವು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ರೂಪಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾಷಾಂತರಿಸುವ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.

ಇವರ  ಚಿತ್ರಕಲೆಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯೇ (Nature) ಮೂಲ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್  ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.  ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಲವರ್ಣ (Watercolors) ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು (Transparent media) ಬಳಸಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಡುವ ದೇಸಾಯಿಯವರು ಕೇವಲ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ನಕಲು ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅದರ ಆತ್ಮವನ್ನು, ಶಾಂತಿಯನ್ನು  ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತರಲು  ಸದಾ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರ  ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಅಮೂರ್ತ (abstract) ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಬೆಳಕು, ದೂರದ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಮರಗಳು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯದ ಆಳವಾದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ.
ಇವರ ಕಲಾ ಜೀವನದಲ್ಲಿ  ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಸರಣಿಯೆಂದರೆ 'ಯೋಗದರ್ಶನ' (Yogadarshana). ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾರತೀಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ದೃಶ್ಯ ಭಾಷೆಯ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ಯೋಗ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಡನೆ ಒಂದಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ  ಕಲೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಪದ್ಮಾಸನ ಹಾಕಿ ಧ್ಯಾನಿಸುವ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ತೇಲುವಂತಹ ಅನುಭವಗಳನ್ನು  ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.







ಜಲವರ್ಣದ ಪಾರದರ್ಶಕ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸೃಷ್ಠಿಸಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ತೈಲವರ್ಣದ ಸುಮಾರು 650 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಇವರ ಕಲಾಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಉತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾಗಿರುವ ದೇಸಾಯಿಯವರು ತಾವು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ ಜರ್ಮನಿ, ಹಾಲೆಂಡ್, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಪ್ಯಾರಿಸ್, ಸ್ವಿಜ್ಜರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್,  ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾ  ಮುಂತಾದ  ದೇಶಗಳ ಅದ್ಭುತ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದ್ದಾರೆ.
ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಾರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಪಡೆದ ಅನುಭವದೊಂದಿಗೆ  ಬೆಂಗಳೂರು, ಮಂಗಳೂರು, ಚೆನ್ನೈ, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಪಾಂಡಿಚೆರಿ, ಮುಂಬೈ,ವಾರಣಾಸಿ  ಹಾಗೂ ದೆಹಲಿ  ಮುಂತಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರಕಲೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಲಲಿತ ಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯ, ಕರ್ನಾಟಕ ಬಾಲವಿಕಾಸ ಅಕಾಡೆಮಿ ಧಾರವಾಡ ಇದರ  ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಹಲವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸಂಘಟಿಸಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ರೂವಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಕಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ರಾಜ್ಯ ಹೊರ ರಾಜ್ಯ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಹೊರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಕಲಾಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಅನುಭವಿ. ಜಹಾಂಗೀರ್ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಮುಂಬಯಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಪರಿಷತ್‍ನ ಚಿತ್ರಸಂತೆ, ಅಲಂಕೃತ್ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಹೈದ್ರಾಬಾದ್, ಅಲಿಯಾನ್ಸ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್, ನವದೆಹಲಿ, ಆರೋಧನ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಪಾಂಡಿಚೇರಿ, ದರ್ಬಾರ್ ಹಾಲ್ ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಕೇರಳ, ಕ್ಯಾಮಲಿನ್ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಚಿನೈ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಶಿಬಿರ, ಮೌಂಟ್ ಅಬು, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ವರ್ಣಯಾಗ ಗ್ಯಾಲರಿ ಮಸ್ಕತ್ ಹೀಗೆ ಇವರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಪಟ್ಟಿಯೇ ಸಾಕಷ್ಟು ಉದ್ದವಿದೆ. ಇವರ  ಮನೆ ಸಮೀಪವಿರುವ ಹುಣಸಿನಕೆರೆ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ 20 ಅಡಿ ಉದ್ದನೆಯ ಲ್ಯಾಂಡ್‍ಸ್ಕೇಪ್ ಚಿತ್ರ ರಚನೆ ಇಂಡಿಯಾ ಬುಕ್ ಆಪ್ ರೆಕಾರ್ಡ್‍ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪರಿಸರದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು   ಅತಿ ವೇಗದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನು ಬರೆಸುವ ಮೂಲಕ ಕಲೆಯ ಮೂಲಕ ಪರಿಸರ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ದೇಸಾಯಿಯವರ ಕಾಯಕ ಜನಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿತು.


ಇವರ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಓಮೆನ್, ಕೆನಡಾ, ಅಮೇರಿಕಾ, ಸಿಂಗಪೂರ್, ಮಸ್ಕತ್, ಲಂಡನ್, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಸ್ವಿಡ್ಜರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್, ಜರ್ಮನಿ, ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾ, ಬ್ರಹ್ಮಕುಮಾರಿ ಈಶ್ವರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮೌಂಟ್ ಅಬು ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಬೆನಾನ್‍ಸ್ಮಿತ್ ಆರ್ಟ್ ಸೊಸೈಟಿ, ಬೆಳಗಾಂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಖಾಸಗಿಯವರ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿವೆ.
ನನ್ನ ಕಲೆಯ ಕುರಿತು ಕಲಾ ವಿಮರ್ಶಕರು ಆಡಿರುವ ಮಾತುಗಳು ನನ್ನೆಲ್ಲಾ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ಪ್ರತಿಫಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ದೇಸಾಯಿಯವರು. ನವದೆಹಲಿಯ ಕಲಾ ವಿಮರ್ಶಕರಾದ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಕೇಶವ್ ಮಲಿಕ್ ಅವರು ದೇಸಾಯಿಯವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು "ಅವನ ಆತ್ಮದ ಭೂದೃಶ್ಯ" (landscape of his soul) ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿರುವುದನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಸಿ.ಎಸ್. ಕೃಷ್ಣಶೆಟ್ಟಿ ಅವರು, "ದೇಸಾಯಿಯವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ದೃಶ್ಯ ಅನುಭವಗಳಲ್ಲ; ಅವು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಯಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಅಮೂರ್ತ ರೂಪಗಳ ಮೂಲಕ ಆಳವಾದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವ ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದು" ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇವರ   ಈ ಸುದೀರ್ಘ ಕಲಾ ಪಯಣಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಮನ್ನಣೆಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ; ೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಲಲಿತ ಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಹಾಸನ   ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಭಾಜನರಾಗಿ   ಇವರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಕಲಾ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿ, ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಲವು ಮೂಡಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ  ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಇವರ ಪಾಲಿಗೆ ಕಲೆ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಬಣ್ಣಗಳ ಆಟವಲ್ಲ; ಅದು ಆತ್ಮ, ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನದ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಸುಂದರ ಸಂವಾದ. ಈ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಹೊಸತನ್ನು ಹುಡುಕುವ  ಕಲಾ ಸೇವೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಾಗಲಿ ಎಂದು ನಾವು ಹಾರೈಸೋಣ..

ಸಿಹಿಜೀವಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ
ತುಮಕೂರು

28 ಏಪ್ರಿಲ್ 2026

ಮಾಪ್ಲಾಂಗ್ ದೇವರ ಕಾಡು.


 


ಮಾಪ್ಲಾಂಗ್ ದೇವರ ಕಾಡು.


ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದ ‌ಕೊಡುಗು ಮುಂತಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರ ಕಾಡು ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಇದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ‌ತೆರೆಕಂಡು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡ ಕಾಂತಾರ ಸರಣಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ದೈವದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಂತದೇ ಸಂದೇಶ ಸಾರುವ ದೇವರ ಕಾಡು ಮೇಘಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇದೆ.  ಅದೇ ದೇವರ ಕಾಡು ಅಥವಾ ಮಾಪ್ಲಾಂಗ್ ಕಾಡು.

ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ‌ಮೇಘಾಲಯದ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ನಿಂದ ಹೊರಟು ಎಲಿಫೆಂಟ್ ಜಲಪಾತದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಸವಿದು ನಾವು ತಲುಪಿದ ತಾಣವೇ ಈ ದೇವರ ಕಾಡು.
ನಾವು ದೇವರ ಕಾಡು ತಲಪಿದಾಗ ಸೂರ್ಯ ದೇವ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬಾನದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿದ್ದ.ಆದರೂ ದೇವರ ಕಾಡೊಳಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಗೈಡ್ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕಾಡನ್ನು ಅಲ್ಲಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಆಚರಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದೆವು.

  ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ನಿಂದ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮೇಘಾಲಯದ ಪೂರ್ವ ಖಾಸಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿರುವ  ಈ ಕಾಡಿನ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೌನವು ನಮ್ಮನ್ನು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನಾಡಿನ ಪ್ರತಿ ಕಲ್ಲಿಗೂ ಒಂದು ಕಥೆಯಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಖಾಸಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 'ಮಾ'  ಎಂದರೆ ಕಲ್ಲು 'ಮಾಫ್ಲಾಂಗ್' ಎಂದರೆ 'ಹುಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲು' ಎಂದರ್ಥ. ಈ ಹಸಿರು ಹಾಸಿನ ಮೇಲೆ ತಲೆ ಎತ್ತಿ ನಿಂತಿರುವ ಏಕಶಿಲೆಗಳೇ  ಈ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಆ ಹೆಸರನ್ನು ತಂದಿವೆ.
ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಈ ತಾಣವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ವನ ಅಥವಾ 'ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಗ್ರೋವ್' ಎಂದು ಕರೆದರೆ  ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ಇದನ್ನು 'ಲಾ ಲಿಂಗ್ಡೋ'  ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವ ಈ ಕಾಡು ಕೇವಲ ಮರಗಿಡಗಳ ಗುಂಪಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಖಾಸಿ ಜನರ ನಂಬಿಕೆಯ ಸಂಕೇತ. ಜೈಂತಿಯಾ ಮೂಲದ 'ಇಯಾಂಗ್‌ಬ್ಲಾ' ಎಂಬ ಪಂಗಡವು ಈ ವನವನ್ನು 'ಯು ಬಾಸಾ'  ಅಥವಾ 'ಯು ರಂಗ್‌ಕ್ಯೂ'   ಎಂಬ ರಕ್ಷಕ ಆತ್ಮದ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದೆ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿನ ಜನಪದ ಕಥೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಈ ಪವಿತ್ರ ಕಾಡಿನಿಂದ ಒಂದು ಎಲೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ರೆಂಬೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತರೂ ಇಲ್ಲಿನ ಕಾವಲು ದೇವತೆಯು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಗಾಢವಾದ ನಂಬಿಕೆ ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ.
ಈ ಹಸಿರು ಕಾನನದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ 'ಖಾಸಿ ಹೆರಿಟೇಜ್ ವಿಲೇಜ್' (Khasi heritage village) ಇದೆ. ಇದು ಖಾಸಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಎಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸಮಯದ ಅಭಾವದಿಂದ ‌ನಾವು ಹಳ್ಳಿಗೆ ಹೋಗಲಾಗಲಿಲ್ಲ.






ಮಾಫ್ಲಾಂಗ್ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲೂ ತನ್ನ ಗುರುತು ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ  ಇದು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಪ್ರೆಸ್‌ಬಿಟೇರಿಯನ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಮಿಷನರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. 1878ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಗ್ರಿಫಿತ್ ಗ್ರಿಫಿತ್ಸ್ ಎಂಬುವವರು ಇಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಅವರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಮಿಷನರಿಗಳು ಇದೇ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಈ ಗ್ರಾಮದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ.

ಈ   ಮಾಫ್ಲಾಂಗ್‌ನ ಪವಿತ್ರ ಕಾಡಿನಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯರು ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರು  ಏನನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಬೆಣಚುಕಲ್ಲು ಅಥವಾ ಒಣಗಿದ ಮರದ ರೆಂಬೆ,ಹಣ್ಣು ಎಲೆಗಳು ಹೀಗೆ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕಾಡಿನಿಂದ ಹೊರಗೆ ತರುವುದಿಲ್ಲ.
ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಫುಲ್ ಟ್ರಕ್ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಇಡೀ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಗೈಡ್ ಸಹಾಯದಿಂದ ವಾಕ್ ಮಾಡುವ ಅನುಭವ.ಸಂಜೆಯಾಗಿ ಕ್ರಮೇಣ ಕತ್ತಲಾವರಿಸಿದ್ದರಿಂದ
ನಾವು ಹಾಫ್  ಟ್ರಕ್ ಮಾಡಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುತ್ತ ಹಾಕಿದಾಗ ಆ ಕಾಡು ಮಾನವನ  ನಿರ್ನಾಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ದೂರವಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿತು.

ನಮ್ಮ ಗೈಡ್ ಕೆರಿ  ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಖಾಸಿ ಜನಾಂಗದ ಮುಖಸ್ಥನ    ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗದ ಸ್ಥಳಗಳ ತೋರಿಸಿ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದರು.ಇಲ್ಲಿ ಖಾಸಿ ರಾಜರು  ನಾಯಕರು  ಅವರ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ನಾವು ಆ ಕಾಡಿಗೆ ತರಳಿದಾಗ ಸಂಜೆ ಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಬೇಗನೆ ಹಿಂತಿರುಗಬೇಕಾಯಿತು.ಮುಂದೆ ಸಮಯ ಸಿಕ್ಕರೆ ಆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಮಾಡುವಾಸೆಯುಂಟಾಯಿತು.ನಮ್ಮ ‌ಗೈಡ್  ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ‌ ಇರುವ ರುದ್ರಾಕ್ಷಿ ಮರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದ ರುದ್ರಾಕ್ಷಿ ಗಳನ್ನು ಯಾರೂ ಮುಟ್ಟದಂತೆ  ನಮಗೆ ತಾಕೀತು ಮಾಡಿದ.


ಪವಿತ್ರ ವನದ ಕಗ್ಗತ್ತಲ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಾಗ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವಿನ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧದ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಫ್ಲಾಂಗ್ ಕೇವಲ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಲ್ಲ, ಅದು ಆಧುನಿಕತೆಯ  ಸುಳಿಗೆ ಸಿಲುಕದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಜೀವಂತ ಪಾಠಶಾಲೆ. ಇಂತಹ  ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಂದಲಾದರೂ ನಮ್ಮ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲನ ‌ಉಂಟಾದರೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿಕೋಪಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ.ನಮ್ಮ ಧರಣಿ ಸ್ವರ್ಗವಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.


ಇದೇ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಕಾಡಿನಿಂದ‌ ಹೊರಬಂದು ನಮ್ಮ ಬಸ್ ಹೊಕ್ಕು ಕುಳಿತೆವು.ಅರ್ಧ ಗಂಟೆಯ ದಾರಿ ಕ್ರಮಿಸಿ ಶಿಲಾಂಗ್ ತಲುಪಿದೆವು. ಶಿಲಾಂಗ್ ನಗರದ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಬೆಂಗಳೂರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಶಿಲಾಂಗ್ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಐದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿನ ನಮ್ಮ ಲಾಡ್ಜ್ ತಲುಪಲು ಬರೋಬ್ಬರಿ ಒಂದು ಗಂಟೆಯಾಯಿತು ಎಂದರೆ ನೀವು ನಂಬಲ್ಲ. ಆಗ  ಮಾಪ್ಲಾಂಗ್ ಪವಿತ್ರ ಕಾಡು ಮತ್ತೆ ನೆನಪಾಯಿತು.

ಸಿಹಿಜೀವಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ
ತುಮಕೂರು





24 ಏಪ್ರಿಲ್ 2026

ಮೂವತ್ತನೇ ಹೆರಿಗೆಯ ಕಡೆ ಚಿತ್ತ!.


 ಮೂವತ್ತನೇ ಹೆರಿಗೆಯ ಕಡೆ ಚಿತ್ತ ..



ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕೀರ್ತಿಶೇಷ    ವಿದ್ಯಾ ವಾಚಸ್ಪತಿ ಕವಿತಾ ಕೃಷ್ಣ ರವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅನುಭವ ಕಥನ "ಯಂಗ್ಟಿ" ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ  ನಾಡಿನ  ಹಿರಿಯ ಲೇಖಕರಾದ ಜಿ ಕೆ ಕುಲಕರ್ಣಿರವರು  ಕವಿ ಅಥವಾ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಹೆರಿಗೆ ಇದ್ದಂತೆ ನಾನು ನಾಲ್ಕು ಹೆರಿಗೆಗೆ ಸುಸ್ತಾಗಿರುವೆ ಸಿಹಿಜೀವಿಯವರು ಹನ್ನೆರಡು ಹೆರಿಗೆ ಸಂಭ್ರಮ ಪ್ರಶಂಸನಾರ್ಹ ಎಂದಿದ್ದರು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಶ್ವ ಪುಸ್ತಕ ದಿನದಂದು ಅದು ನೆನೆಪಾಯಿತು.
ನನ್ನ ಇದುವರೆಗೆ ಪ್ರಕಟವಾದ ಕೆಲ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನೆನಪಾಯಿತು.
  ನನ್ನ  ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಹುಪಾಲು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಸುತ್ತ ಸುಳಿಯುತ್ತದೆ.  ‘ಬಾರೋ ಬಾರೋ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ’ ಎಂಬ ಶಿಶುಗೀತೆಗಳ ಸಂಕಲನವು 34 ಸರಳ ಶಿಶು  ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೇಮ, ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಮತ್ತು ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆಯ ನಾನು   ಬರೆದ ‘ಶಿಕ್ಷಣವೇ ಶಕ್ತಿ’ ಕೃತಿಯು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಶಿಕ್ಷಣ, 'ದೀಕ್ಷಾ ಆಪ್' ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಲಿಕೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗುವಂತೆ ‘ಸವಿ ಜ್ಞಾನ’, ‘ನಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸ’ ಮತ್ತು ‘ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನ ಕ್ವಿಜ್’ ನಂತಹ ಪರಾಮರ್ಶನ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವೆ.
ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ಕಥಾ ಸಂಕಲನಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿತ್ರಣ ನೀಡುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ಫಲವಾಗಿ  ನನ್ನ  ಚೊಚ್ಚಲ ಕಾದಂಬರಿ ‘ಉದಕದೊಳಗಿನ ಕಿಚ್ಚು’ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ವಾಸ್ತವತೆಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಜೀತ ಪದ್ಧತಿಯ ನೋವು, ಹಳ್ಳಿಯ ಹಬ್ಬಗಳ ಸಡಗರ ಮತ್ತು ದಲಿತರ ದೇಗುಲ ಪ್ರವೇಶದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿರುವೆ. ನನ್ನ ‘ರಂಗಣ್ಣನ ಗುಡಿಸಲು’ ಕಥಾ ಸಂಕಲನವು ಹದಿಹರೆಯದ ಮನಸ್ಸಿನ ತಳಮಳಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸಾರುವ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ  ಬರೆದ ‘ಸಿಹಿಜೀವಿಯ ನ್ಯಾನೋ ಕಥೆಗಳು’ ಮನುಷ್ಯನ ಅಂತರಾತ್ಮವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
 ಕವಿಯಾಗಿ ನನ್ನನ್ಬು ಗುರ್ತಿಸಿದ ಕೃತಿ  ‘ಸಾಲು ದೀಪಾವಳಿ’ ಕವನ ಸಂಕಲನ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಗಜಲ್ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ನಾನು, ‘ಸಿಹಿಜೀವಿಯ ಗಜಲ್’ ಮೂಲಕ ಭಕ್ತಿ, ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿರುವೆ. ಕನಕದಾಸರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಜೀವನದ ಸಂಘರ್ಷಗಳನ್ನು ಗಜಲ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವೆ.  ಅಲ್ಲದೆ, ಚುಟುಕು ಮತ್ತು ಹನಿಗವನಗಳ ಸಂಕಲನ ‘ಸಿಹಿಜೀವಿಯ ಹನಿಗಳು’ ಮೂಲಕ ಸಣ್ಣ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಅರ್ಥವನ್ನು ತುಂಬಿ ಹನಿಗವನ ರಚನೆ ಮಾಡಿರುವೆ.
ನಾನು ಕೇವಲ ಕಲ್ಪನಾ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ ನೈಜ ಜಗತ್ತಿನ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸದ ಬಗೆಗೂ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ . ‘ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣಗಳು’ ಮತ್ತು ‘ಕರ್ನಾಟಕದ 7 ಅದ್ಭುತಗಳು’ ಎಂಬ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಜ್ಜಯಿನಿ, ತಾಜ್ ಮಹಲ್, ಹಂಪಿ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿರುವೆ. ನನ್ನ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ ‘ಕ್ಯಾತಸಂದ್ರ ಟು ಕ್ಯಾತನಮಕ್ಕಿ’ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಾರಣದ ಅನುಭವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನನ್ನ 25ನೇ ಕೃತಿ ‘ವಿಶ್ವ ಭಾರತ’ ಪತ್ರಿಕಾ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಕಲನವಾಗಿದ್ದು, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ.
ನವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ದೇಶದ ಮಹಾನ್ ಚೇತನಗಳಾದ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧೀಜಿ ಮತ್ತು ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸಲು ಇವರು ‘ಗಾಂಧೀಜಿ ಮತ್ತು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ನುಡಿಮುತ್ತುಗಳು’ ಕೃತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವೆ.
"ಸಿಹಿಜೀವಿ ಕಂಡ ಅಂಡಮಾನ್" ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಡಮಾನ್ ನ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೊಬಗು ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿಯ ಜನಜೀವನ ಬಿಂಬಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿರುವೆ ಜಿ ಕೆ ಕುಲಕರ್ಣಿ ರವರ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ನನ್ನ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂಬನೇ ಹೆರಿಗೆ  ಪ್ರಸ್ತುತ. ಭೂತಾನ್ ಪ್ರವಾಸದ ಅನುಭವವನ್ನು ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿರುವೆ.ಇದು ನನ್ನ ಮೂವತ್ತನೇ ಹೆರಿಗೆ! ಗೆಳೆಯರು ಆತ್ಮೀಯರು,ಹಿತೈಷಿಗಳು ನಿಮ್ಮ ‌ಹೆರಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಲಿ ಆಪರೇಶನ್ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ.ಕುಟುಂಬ ಯೋಜನೆಯ ನಿಯಮಗಳು ನಿಮಗೆ ಬೇಡ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ನೀವೇನಂತೀರಿ?

ಸಿಹಿಜೀವಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ
ತುಮಕೂರು

19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2026

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚುತ್ತಿರುವ ಕಲಾವಿದೆ ರೇಣುಕಾ ಕೆಸರಮಡು

 




ನೆಲದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು..




ನೆಲದ ನಕ್ಷತ್ರ:1

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚುತ್ತಿರುವ ಕಲಾವಿದೆ ರೇಣುಕಾ ಕೇಸರಮಡು


ಕಲೆ ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ, ವಿಶೇಷವಾದ ಹಾಗೂ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಕಾಯಕ. ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ರೇಣುಕಾ ಕೆಸರಮಡು ಅವರು ಈ ಮಾತಿಗೆ ಜೀವಂತ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕೇವಲ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿ, ಕಲಾ ಸಂಘಟನಕಾರರಾಗಿ, ಕಲಾ ವಿಮರ್ಶಕಿಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ಕಲಾ ಉಪನ್ಯಾಸಕಿಯಾಗಿ ಕಲಾಲೋಕಕ್ಕೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.


ತುಮಕೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಕ್ಯಾತಸಂದ್ರ ಸಮೀಪದ ಕೇಸರಮಡು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ೧೧ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೫೭ರಂದು ಟಿ.ಕೆ. ಚಂದ್ರಶೇಖರಯ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ದಗಂಗಮ್ಮ ಅವರ ಮಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ರೇಣುಕಾ ಅವರದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೈತ ಹಾಗೂ ಪುರೋಹಿತ ಕುಟುಂಬ. ತುಮಕೂರಿನ ಸಿದ್ದಗಂಗಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಬಿಎಸ್ಸಿ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಅವರು, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೆನ್ ಕಲಾಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾಗುರು ಆರ್.ಎಂ. ಹಡಪದ್ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಪಡೆದರು. ಈ ಕೋರ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಮೊದಲ ರ‍್ಯಾಂಕ್ ಹಾಗೂ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಅವರು ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ತದನಂತರ ಅಣ್ಣಾಮಲೈನಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ, ಹಾಗೂ  ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ  ಪದವಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದರು.




ತಮ್ಮ ಕಲಾ ಪ್ರಯಾಣದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಟೆರಾಕೊಟಾ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರೇಣುಕಾ ಅವರು, ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ತೆರಳುವಾಗ ತೂಕದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ರಗಳ ರಚನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು. ತೈಲವರ್ಣದ  ಬಳಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುವುದರಿಂದ, ಅವರು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅಕ್ರಿಲಿಕ್ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸ್ವಯಂ ಭಾವಗಳು ಕೇಂದ್ರವಿಷಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ತಮ್ಮ ಕಲಾ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ  ಪ್ರಕೃತಿ , ಬುದ್ಧ, ನವರಸ, ಹಂಪಿ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೊರೋನಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು 'ಕೊರೋನಾ ಕಿರೀಟ', 'ಕೊರೋನಾ ವೇವ್ಸ್' ಸೇರಿದಂತೆ ೬೦ರಷ್ಟು ರೇಖಾ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು, ಅವು ಇಟಲಿ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಹಲವೆಡೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಇವರ ಕಲಾ ಸೇವೆಗೆ  ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವ ಲಭಿಸಿದೆ.
ರೇಣುಕಾ ಅವರ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ನಗರಗಳಲ್ಲದೆ ಇಟಲಿ (ಮಿಲಾನ್, ಕೊರ್ಸಿಕೋ), ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ಅಮೆರಿಕಾ, ರೊಮೇನಿಯಾ, ಸ್ಪೇನ್, ರಷ್ಯಾ, ಜರ್ಮನಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತಗೊಂಡಿವೆ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿನ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ. ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದಗಂಗಾ ಮಠದ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ನೂರನೇ ವರ್ಷದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ೧೫ ವಿದೇಶಿ ಹಾಗೂ ೧೫ ದೇಶಿಯ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಒಬ್ಬರೇ ವೇದಿಕೆಗೆ ತಂದು  ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾ ಶಿಬಿರವನ್ನು ತುಮಕೂರಿನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು.






ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಾಶಾಲೆಗಳು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವಿಲ್ಲದೆ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಕಳೆದ ೧೦-೧೫ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರ ನೇಮಕಾತಿ ಆಗದೆ ಕಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಕನಿಷ್ಠವಾಗುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಅವರು ತೀವ್ರ ಕಳಕಳಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. "ನಮ್ಮದೇ ಆದ ಕಲಾ ಚಿಂತನೆ, ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಮತ್ತೆ  ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಕಲಾವಿದರು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಅವರು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಹವ್ಯಾಸ ಜನರಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಕಲೆಯನ್ನೇ ನಂಬಿ ಬದುಕುವುದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.


ರೇಣುಕಾ ಅವರ ಪತಿ ಬಿ.ಎಸ್. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಅವರು ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ನಾಟಕ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದು, 'ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ' ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾವಿರದಷ್ಟು ಬಾರಿ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಕೂಡ ಆರ್ಕೆಟೆಕ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಮ್ಯೂಜಿಕ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕುಟುಂಬವೇ ಸದಾ ಕಲಾತ್ಮಕ ಲೋಕದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. "ಉತ್ತಮ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ ದೇಶವನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಬೇಕು, ಅದೇ ನಾವು ದೇಶಕ್ಕೆ ಕೊಡುವ ಸೇವೆ" ಎಂಬುದು ಈ ಕಲಾವಿದೆಯ ಆಶಯ.

ಸಿಹಿಜೀವಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ
ತುಮಕೂರು
9900925529
#Art #Artist #Drawing #RenukaKesaramadu #ArtLovers #CreativeProcess #ArtInspiration #Sketching #ArtCommunity #VisualArt #Illustration #ArtisticExpression #ArtistOnInstagram #ArtVideo #DrawingTutorial #Artwork #ArtJourney #InstaArt #Suppo

03 ಏಪ್ರಿಲ್ 2026

ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲೊಂದು ಚಿಕ್ಕತಿರುಪತಿ!


 ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲೊಂದು   ಚಿಕ್ಕತಿರುಪತಿ!




ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲೊಂದು ಚಿಕ್ಕ ತಿರುಪತಿ ಇದೆ. ದಿನವೂ  ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ಪುನೀತರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಾಮಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಚಿಕ್ಕತಿರುಪತಿ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ತಾಣವೇ ಸಿದ್ದನಹಳ್ಳಿ.     ಶಿರಾ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಸಿದ್ದನಹಳ್ಳಿಯು ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ 14 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ.ಶಿರಾದಿಂದ‌  ಅಮರಾಪುರ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ  12 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಚಲಿಸಿ   ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ 2 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದಾರಿ ಕ್ರಮಿಸಿದರೆ ಸಿಗುವುದೇ   ಸಿದ್ದನಹಳ್ಳಿ ಶ್ರೀಕ್ಷೇತ್ರ. ಇದಕ್ಕೆ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಹಾಗೂ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ದೇವಾಲಯ   ಎಂತಲೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ  ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿಯು 200 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.  1992ರಿಂದ 1995ರವರೆಗೆ ನವೀನ ‌ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

1995ರಲ್ಲಿ ತಿರುಮಲ ತಿರುಪತಿದೇವಸ್ಥಾನಂ ವತಿಯಿಂದ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ 5 ಆಡಿ ಎತ್ತರ ಸುಂದರ ಕೃಷ್ಣಶೀಲಾಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀಸ್ವಾಮಿಯು ಹಸನ್ಮುಖಿಯಾಗಿ ಭಕ್ತರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಾ ಕಷ್ಟಕಾರ್ಪಣ್ಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತಾ ರಾಜ್ಯದ ನಾನಾ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಬರುವ  ಭಕ್ತರಿಗೆ ದರ್ಶನ ಕರುಣಿಸಿ ಅವರ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವರ್ಷವಿಡೀ ಎಲ್ಲಾ ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳು ನೆಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ದಿವಂಗತ ಶಿಕ್ಷಕರಾದ  ಶ್ರೀಬಿ.ನಂಜಯ್ಯ ರವರು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ತನ್ನ ಆಪ್ತ ಶಿಷ್ಯರ  ಸಹಕಾರದಿಂದ ಭಕ್ತರಿಂದ ದೇಗುಲ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ ತಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಗುಡಿಕಟ್ಟಿನ ಅಣ್ಣತಂದಿರುಗಳ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದ ಭಕ್ತರ ಸರ್ವವಿಧವಾದ ಸಹಕಾರ ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು.

1995 ಮೇ 10, 11, 12, ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಉನ್ನತ ವೇದೋಕ್ತ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಂದ ಹೋಮ, ಹವನಾದಿಗಳು-ಪಾರಾಯಣಗಳು, ಅಧಿವಾಸಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಪೂಜಾವಿಧಿವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಮ ಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀಶ್ರೀಗಳ ದಿವ್ಯಸಾನಿದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ, ಬಸವನಹಳ್ಳಿಯ ಪಾಂಚರಾತ್ರಗಮ ಉ।ವೇ॥ಪು॥ವಿದ್ವಾನ್ ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣಚಾರ್ಯರ ಮತ್ತು 11 ಜನರ ಆಗಮಿಕರ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀಸ್ವಾಮಿಯ ಸ್ಥಿರಮೂರ್ತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪನೆ ಕಾರ್ಯ ನೆರವೇರಿತು.


ವಿಮಾನಗೋಪುರ, ಕಳಸಪ್ರತಿಷ್ಠೆ, ಮತ್ತು ಕುಂಭಾಭಿಷೇಕದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವಾಗ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಹನವಾದ ಶ್ರೀ ಗರುಡಸ್ವಾಮಿಯು ಗೋಪುರವನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಬಂದು ಆಶಿರ್ವಾದ ಮಾಡಿದನ್ನ ಜನ ಇನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸುಮಾರು 8 ರಿಂದ 10 ಸಾವಿರ ಜನರ ಸಮಕ್ಷಮದಲ್ಲಿ ಈ ಮಹಾಕಾರ್ಯ ಅಂದು ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿ ನೆರವೇರಿತು.

ಸಿದ್ದನಹಳ್ಳಿಯ ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಮ್ಮ ದೇವರಿಗೆ ಆರತಿ ಉತ್ಸವನ್ನು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಗ್ರಾಮದ ಜನತೆ, ಹಿರಿಯರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದರು. ಅಂದು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಉಚಿತ ವಿವಾಹ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ 48 ದಿನ ವಿವಿಧ ಭಕ್ತಮಹಾಷಯರು ಮಂಡಲ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷವು ವೈಶಾಖಮಾಸ ಶುದ್ಧ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವ ಜಯಂತಿ ಚಿತ್ತಾ ನಕ್ಷತ್ರದಂದು ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರಸ್ವಾಮಿಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವನ್ನು ವೈಭವದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬರಲಾಗಿದೆ.

ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ತಿರುಪತಿಯ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಲಡ್ಡು-ತೀರ್ಥ ಪ್ರಸಾದವೂ ವಿತರಣೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ತಿರುಪತಿಯಿಂದ ಬಂದ ಸ್ವಾಮಿ ಇದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಹಿರಿಯರಿಗೆ, ಸಮುದಾಯದ ಗಣ್ಯರನ್ನು  ಗೌರವಿಸುತ್ತಾ ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಪೂಜ್ಯಶ್ರೀಗಳನ್ನ ಕರೆಸಿ ಪಾದಪೂಜೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಲಾಪ ಜರುಗುತ್ತಿದೆ. ಸದರಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ನಾಮಕರಣ, ಚೌಲೋಪನಯನ ಕಾರ್ಯಗಳು ಜರುಗುತ್ತಿವೆ. ವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ಪೂಜಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊರಗಡೆಯಿಂದ ಬರುವ ಭಕ್ತರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರ ಅನುದಾನವಿಲ್ಲದೆ ಬರೀ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಕ್ತರುಗಳ ಗುಡಿಕಟ್ಟಿನ ಅಣ್ಣತಮ್ಮಂದಿರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇಗುಲಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಹಕಾರ ಸಿಕ್ಕಿದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಡೆದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೊಗಡು ಹೆಚ್ಚಿ ಉತ್ತಮ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವೇವಿಲ್ಲ.

ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನತೆ, ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ-ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ  ಇಂತಹ ಚಿಕ್ಕ ತಿರುಪತಿಗೆ ಒಮ್ಮೆಯಾದರು ಹೋಗಿ ಸ್ವಾಮಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆದರೆ ಜೀವನ ಸಾರ್ಥಕವಾದೀತು. ಈ ದೇಗುಲಕ್ಕೆ ಮಾಜಿ ಸಚಿವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ‌ದೆಹಲಿ‌ಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದ ಟಿ ಬಿ ಜಯಚಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಮಾಜಿ ಶಾಸಕರಾದ ರಾಜೇಶ್ ಗೌಡರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಟ್ರಸ್ಟ್ ನ ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಮನದುಂಬಿ ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ   ಭಕ್ತರ ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಹಕಾರ ದೊರೆತರೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಬೆಳಗುವಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.

ಈ ವರ್ಷದ 31 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಹಾಗೂ ಸಾಮೂಹಿಕ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಕಲ್ಯಾಣೋತ್ಸವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ತಿರುಮಲ ತಿರುಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅನುಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ ಏಪ್ರಿಲ್ 11 ಮತ್ತು 12 ರಂದು ನಡೆಯಲಿದೆ. ಮಹಾಶರಣ ಶ್ರೀ ಕಮ್ಮಾರ ಕಲ್ಲಯ್ಯ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ದಿವ್ಯ ಸಾನಿಧ್ಯವನ್ನು  ನಿಟ್ಟರಹಳ್ಳಿಯ ನಿಜಶರಣ ಕಮ್ಮಾರ ಕಲ್ಲಯ್ಯ ಶ್ರೀಮಠದ ಪೀಠಾದ್ಯಕ್ಷರಾದ ಪರಮ ಪೂಜ್ಯ
  ಶ್ರೀ ‌ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಡಾ. ನೀಲಕಂಠಾಚಾರ್ಯ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಹಾಗೂ ಪಟ್ಟನಾಯಕನ ಹಳ್ಳಿಯ  ಸ್ಪಟಿಕಪುರಿ ಗುರುಗುಂಡ ಬ್ರಹ್ಮೇಶ್ವರ ಮಠದ ಪೀಠಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಪರಮ ಪೂಜ್ಯ
  ಶ್ರೀ ‌ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ನಂಜಾವಧೂತ ಮಹಾಸ್ವಾಮೀಜಿ ರವರು ವಹಿಸಲಿದ್ದಾರೆ.
ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ  ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಸಾಧಕರಿಗೆ ದೇವಾಲಯದ ವತಿಯಿಂದ ಗೌರವ ಶ್ರೀರಕ್ಷೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ತುಮಕೂರಿನ ಸಾಧಕ ರತ್ನ ಶ್ರೀ ಗುರುಮೂರ್ತಿ, ಸಾಹಿತಿಗಳಾದ ಶ್ರೀಮತಿ ರತ್ನಮ್ಮ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಶಿಕ್ಷಕರೂ ಆದ ಸಿಹಿಜೀವಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ರವರು ಈ ಬಾರಿಯ ಶ್ರೀರಕ್ಷೆ ಪಡೆಯಲಿದ್ದಾರೆ.
ವೇದಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಂತರ ಅನ್ನ ಸಂತರ್ಪಣೆ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಸ್ವಾಮಿಯ ಕೃಪೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಲು ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಚಾರಿಟಬಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಎಲ್ ಎನ್ ಮಂಜುನಾಥ್ ಹಾಗೂ ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಬನ್ನಿ ಚಿಕ್ಕ ತಿರುಪತಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಸ್ವಾಮಿಯ ಕೃಪೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗೋಣ.


ಸಿಹಿಜೀವಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ
ಶಿಕ್ಷಕರು ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತಿಗಳು
ತುಮಕೂರು
9900925529